انواع سنتروم۵۰
رده بندي آسکوميست ها۵۲
طبقه بندي قارچ آسپرژيلوس۵۷
خانواده تريکوکوماسه Trichocomaceae57
خصوصيات جنس Emericella59
طبقه بندي قارچ هاي حقيقي۶۲
ميکروبيولوژي قارچ آسپرژيلوس۶۴
مرفولوژي((Morphology65
A. flavus link65
A. Parasiticus speare66
اکولوژي قارچ هاي آسپرژيلوس۶۷
عوامل موثربررشدقارچ وتوليدسم۷۰
نشانه ها و قارچ مولد۷۷
چرخه بيماري و ابيدميولوژي۷۷
تعريف مايکوتوکسين و تاريخچه۷۹
تعريف و تاريخچه ي آفلاتوکسين۸۰
قوانين جهاني مربوط به مايکوتوکسين ها۸۳
خصوصيات آفلاتوکسين۸۴
توکسين هاي قارچيMycotoxins85
تاثير آفلاتوکسين ها بر سلامت انسان۸۶
تاثير آفلاتوکسين روي حيوانات۸۷
روش هاي سنجش و اندازه گيري آفلاتوکسين۸۸
فصل سوم۹۱
نمونه برداري۹۱
آماده سازي نمونه ها جهت کشت و تعيين ميزان آلودگي به قارچ آسپرژيلوس و ميزان آفلاتوکسين.۹۲
تهيه آب پيتون ۱/ ۰درصد۹۳
آماده کردن کلران فنينل کل۹۳
آماده کردن دي کلران۹۳
تهيه محيط کشت اختصاصي (AFPA)93
تهيه سوسپانسيون۹۴
کشت نمونه ها۹۵
فصل چهارم۹۶
بررسي مقايسه اختلاف ميانگين تعداد کلني هاي به قارچ آسپرژيلوس فلاووس در نمونه هاي پسته۹۶
شدت آلودگي نمونه هاي پسته به A.flavus97
استخراج آفلاتوکسين ازنمونه هاي پسته۹۸
رابطه کلني زايي (تعداد کلني در هر گرم پسته) و ميزان آفلاتوکسين B1 در نمونه هاي پسته۹۹
بحث:۱۰۰
پيشنهادات۱۰۷
منابع وماخذ۱۰۸
فهرست تصاوير
تصوير ۱- ۲خوشه پسته خنجري۱۲
تصوير۲- ۲رقم اوحدي۱۳

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

تصوير۳- ۲رقم اكبري۱۵
تصوير۴- ۲رقم كله قوچي۱۶
تصوير ۵- ۲رقم احمدي آقايي.۱۷
تصوير۶-۲روابط فيلوژنتيک بين سه انشعاب اصلي(شامل Archaea،Bacteria وEukaryota)موجودات زنده که دربرگيرنده سلسله هاي مختلف است(برگرفته ازKirk etal.2001)35
تصوير ۷-۲ تبديل مستقيم سلول تخم(زيگوت)به آسک (ازمؤلف)۴۱
تصوير ۸-۲- فرم غير جنسي آسپرژيلوس فلاووس (اقتباس از کتاب سلسله قارچ ها .خداپرست )۶۱
تصوير شماره ۱-۳ : مرحله خسيانيدن۹۲
تصوير ۲-۳ – کلني و نمونه جداسازي شده قارچ (ميکروسکوپي )۹۳
تصوير شماره ۳-۳ مراحل آماده سازي و کشت نمونه۹۵
فهرست جداول
جدول شماره ۱-۲درصدترکيبات شيميايي مغز پسته دهان بست وخندان رقم فندقي ابراهيمي۱۷
جدول شماره ۲-۲:تعدادي از خصوصيات ارقام مورد مطالعه وتجاري در ايران۱۸
جدول(۳-۲) سلسله قارچها با پنج سلسله مهم ديگر مقايسه شده اند.۳۵
جدول ۴-۲ برخي از تلئمورف هاي مرتبط به جنس Aspergillus60
جدول۵-۲ خصوصيات افلاتوکسين۸۶
جدول ۱-۴- مقايسه اختلاف ميانگين تعداد کلني هاي به قارچ آسپرژيلوس فلاووس در نمونه هاي پسته۹۷
جدول شماره ۲-۴: تجزيه واريانس شدت آلودگي نمونه ها به آفلاتوکسين(ng/g)98
جدول شماره۳-۴ بررسي ميزان آلودگي تيمار ها به انواع آفلاتوکسين (B1 ، B2 ،G1و G2 ).99
جدول ۴-۴ ضريب همبستگي۱۰۰
فهرست نمودار
نمودار۱-۴-بررسي ميزان آلودگي نمونه هاي پسته به قارچ آسپرژيلوس فلاووس۹۶
نمودارشماره۲-۴ ضريب همبستگي تعداد کلني و مقدار آفلا توکسينB1100
چکيده
آلودگي ميوه پسته به آفلاتوکسين از جمله مسائلي است که مشکلات زيادي در توليد،مصرف و صادرات پسته بوجود آورده است با توجه به اهميت موضوع ، ميزان آلودگي پسته هاي دهان بست و آب خندان و نيمه خندان به آفلاتوکسين مورد مطالعه و بررسي قرار گرفت.بمنظور مطالعه ميزان آلودگي پسته هاي دهان بست و آب خندان به قارچهاي گروه A. flavus وآفلاتوکسين. تعداد۶ نمونه پسته دهان بست رقم احمد آقايي، يک نمونه بعنوان شاهد وپنج نمونه ديگر در مدت زمان هاي ۱و۲و۳و۴و۵ روز در آب يخ خيسانيده شد . سپس بطور مکانيکي خندان و در آفتاب خشک گرديد. يک نمونه آب خندان رقم احمد آقايي و يک رقم اکبري موجود در بازار و يک رقم پسته نيمه خندان خنجري(هر نمونه سه کيلو گرم ودر سه تکرار) تهيه و بمنظور تعيين ميزان آلودگي به قارچ A. flavus،۱۰۰گرم از هر نمونه مغز وسپس آسياب وارزيابي انجام گرفت. نمونه ها پس از آسياب به روش کشت رقتي در رقتهاي ۱ -۱۰ و ۲ – ۱۰ در سطح پتري هاي حاوي محيط کشت اختصاصي (AFPA) Aspergillus Flavus Parasiticus Agarکشت گرديد.۳ تا ۷ روز بعد از کشت کلني هاي قارچ A. flavus رشد کرده در سطح پتريها شناسايي و شمارش گرديد. و با شمارش کلني هاي قارچ A. flavus در سطح پتري هاي مختلف ، اختلاف ميانگين تعداد کلني قارچ توسط آزمون چند دامنه اي دانکن در نمونه هاي مختلف با هم مقايسه شد. در سنجش ميزان آلودگي به آفلاتوکسين، ۲۷نمونه مورد ارزيابي قرار گرفت. اندارگيري ميزان آفلاتوکسين موجود در نمونه هاي پسته به روش کروماتوگرافي مايع با کارايي بالا (HPLC) انجام گرفت.نتايج حاصل از اين تحقيق نشان داد از ۹ نمونه پسته مورد آزمايش، پسته هاي دهان بست و آب خندان احمد آقايي و اکبري هيچ گونه آلودگي به قارچ A.flavus و آفلاتوکسين نداشتند و پسته هاي نيمه خندان خنجري داراي بيشترين سطح آلودگي را به قارچ A.flavus وآفلاتوکسين نسبت به پسته هاي دهان بست وآب خندان نشان داده اند وميزان آلودگي به آفلاتوکسين هاي B1،B2 ،G1 ،G2 چند برابر حد مجاز بود..تجزيه آماري داده ها نشان داد بين تيمار ها يا ارقام از لحاظ آلودگي به قارچ A.flavus وآفلاتوکسين در سطح احتمال ۱% اختلاف معني داري وجود دارد .
واژه هاي کليدي: پسته- آب خندان- دهان بست – قارچ آسپرژيلوس- آفلاتوکسين
فصل اول
کليات
مقدمه‌:
پسته، ميوه باستاني و با ارزش از گروه مغزه ها، در ميان خشکبار به سلطان مغز ه ها شهره است. ارزش غذايي، خوشمزگي، راحتي هضم، کالري بالا، ويتامين ها و مواد معدني مناسب، از ويژگي هايي است که پسته را در ميان ساير مغزه ها برتر مي نماياند. بيش از ۵۰ درصد کل محصول پسته جهان با متوسط ساليانه ۲۳۵ هزار تن در سال متعلق به ايران است. که ضايعات آن بالغ بر ۶۰ هزار تن است. صادرات پسته فقط از نوع خندان وتوليد خلال پسته بوده و پسته هاي درجه ۳ و۴ و دهان بست حتي در داخل کشور بازار کمتري دارند.با وجود آنکه ۵/۶% کل توليد پسته کشور، حدود ۱۵۰۰۰ تن در سال، پسته هاي دهان بست است که هيچ گونه عمليات بهينه سازي و توليد محصولات فرعي جديد براي اين نوع پسته انجام نشده است. از طرفي خواص تغذيه اي اين قبيل پسته ها از انواع مرغوب آن کمتر نيست و مي توان با بکارگيري تکنولوژي پيشرفته ارزش اين نوع محصول را تا چند برابر افزايش داد.
قارچهاي گروه A. flavus از مهمترين گونه هاي اين جنس مي باشد که قادرند برروي طيف وسيعي از محصولات غذايي توليد متابوليتهاي ثانويه تحت عنوان آفلاتوکسين نمايند، اين ترکيبات بسيار سمي اند و سرطان زا بودن آنها اثبات شده است .اين موارد همواره سلامت بشر را تهديد کرده و موجب مرگ و مير انسان ها و حيوانات مي شود )محمدي مقدم ۱۳۹۰).
از زمان کشف آفلاتوکسين، در دهه ۱۹۶۰،A .flavus به عنوان متداول ترين قارچ آلوده کننده مواد غذايي در منابع علمي همواره ذکر گرديده است،که نشانگر اهميت اقتصادي اين قارچ مي باشد. اين قارچ تمايل ويژه اي براي آلودگي دانه هاي آجيلي و روغني و غلات از خود نشان مي دهد. بادام زميني، ذرت، گندم، برنج، پسته، و بادام از عمده ترين محصولاتي هستند که به وسيله اين قارچ مورد تهاجم قرار مي گيرند. ارزش اقتصادي حاصله از صادرات پسته در ايران بيش از يک ميليارد دلار در سال مي باشد که دومين منبع درآمد ارزي بعد از نفت محسوب مي شود که اين خود گواه بر اهميت فوق العاده اين محصول است که نياز مبرم به بهينه سازي يشتر محصول در سطح جهاني دارد.
تاکنون ۱۸ نوع آفلاتوکسين شناسايي و ذکر شده است که از ميان آنها ۱۳ نوع آفلاتوکسين هايي هستند که به طور طبيعي توليد مي شوند. عمده ترين اين ترکيبات آفلاتوکسين هاي B1، B2، G1، G2 مي باشند (شهيدي۱۳۵۷).
آفلاتوکسين ها يک گروه ساختاري مي باشند که جزء متابوليت هاي ثانويه به شمار مي روند (علوي ۱۳۸۳).
تحقيقات حول موضوع آلودگي به آفلاتوکسين ابتدا در خصوص قارچ شناسي پس از برداشت، بيماري شناسي و سم شناسي متمرکز گرديد. هر چند که در اواسط دهه ۱۹۷۰ آلودگي به آفلاتوکسين در مرحله پيش از برداشت در محصول ذرت در ايالات متحده و هندوستان کشف شد. و در دهه حاضر، آفلاتوکسين به خاطر آن که ذرت دانه اي ،بادام زميني، مغزيات درختي و تخم کتان را پيش از برداشت آلوده مي کند مورد توجه قرار گرفته و به شکل مشکلي حاد در آمده است، در حال حاضر، بالغ بر۵۰ کشور محصولات غذايي انسان وخوراک دام را از لحاظ بروز آلودگي به مايکوتوکسين ها به ويژه آفلاتوکسين تحت نظارت دارند به طور معمول، مقررات خاصي در مورد مواد خام و فرآوري شده اعمال مي گردد.
امروزه آلودگي محصولات کشاورزي به آفلاتوکسين ها يکي از مهمترين مشکلات بهداشت جامعه جهاني بوده و کشور هاي مختلف با توجه به خطرات جدي مايکوتوکسين ها، مقررات ويژه اي براي توليد، مصرف و واردات مواد غذايي تنظيم نموده اند و اکثر کشور ها حساسيت ويژه اي نسبت به آلودگي مواد غذايي به قارچهاي جنس Aspergilusو آفلاتوکسين حاصل از آن دارند (علامه و رزاقي،۱۳۸۱)
از سال ۱۹۷۱ که بخشي از پسته صادراتي ايران و ترکيه به دليل آلودگي در آمريکا توقيف شد آفلاتوکسين اهميت زيادي در محصولات خشکباري ايران پيدا کرد. پس از برگشت محموله پسته صادر شده به آمريکا به دليل آلودگي به آفلاتوکسين اين مسئله در مراکز تحقيقاتي کشور مورد توجه قرار گرفت.بنابر اين با توجه به اهميت موضوع ،جنبه هاي مختلف موضوع آلودگي پسته به قارچ A.flavus و آفلاتوکسين بايد به طور جد مورد مطالعه و برسي قرار گيرد.
فصل دوم
بررسي منابع
ريشه يابي واژه پسته
کلمه پسته يک واژه ايراني بسيار کهن است. منشأ و اصل اين کلمه به سرزمين مبدا و گهواره اولين درختان پسته جهان مربوط مي شود. بنابراين کلمه پسته از گويش مردمان مستقر در محدوده پسته خيز ايالت خراسان اخذ شده است . اگر بخواهيم محدوده دقيق تري از منشا اين کلمه ترسيم کنيم با ترسيم يک چهار ضلعي بر روي نقشه جغرافيايي موقعيت اين محدوده دقيقاً مشخص مي شود به طوري که چهار شهر خراسان قديم در چهار گوشه اين چهار ضلعي قرار گيرد. به اين ترتيب که شهر طالقان (مرکز ولايت تخار) در شرق شهر بيقهق (سبزاوار کنوني ) در غرب ، و شهر بخارا در شمال و شهر هرات در جنوب اين محدوده واقع مي شود. محدود هفوق در واقع دامنه اصلي و قديمي پراکنش درختان پسته خودرو است به علاوه تراکم انبوه جنگل هاي پسته خودرو در ميانه اين محدوده در نواحي بلخ و باد غيس و زور آباد جام از شرق به غرب در جنوب جيحون تمرکز يافته است در واقع واژه ايراني پسته از نواحي پشته خيز خراسان در جنوب جيحون منشا گرفته و به مناطق شمالي رود جيحون (ماور النهر ) سرايت کرده است و از همين نواحي درختان پسته و وجه تسميه ايراني آن به ساير نواحي جهان راه پيدا کرده است .(صفحه ۳۸ ، شناخت تاريخي پسته ايران )واژه ايراني “پسته” و منشاء آن کلمه پسته يک واژه ايراني است که از گستر پهناور رويشگاه هاي طبيعي درختان پسته در شمال شرقي ايران و شمال سرزمين خراسان قديم و ماور النهرمنشاء دارد. بسياري از مستندات و شواهد تاريخي موجود نشان مي دهد ،که نام ايراني “پسته” و درخت آن از همين محدوده پهناور، که جنگل ها وتوده هاي درختي پسته خودروي در کوه ها و دامنه هاي آن بسي انبوه بوده به ديگر قلمرو هاي ايراني رفته و بعدها به اقوام وملل قديم جهان معرفي شده است. شواهد ودلايلي نيز وجود دارد که لفظ “پسته” بر گرفته از صداي شکستن دانه پسته محصول درختان خودروي جنگلي بوده در سري اسامي پارسي کهن و پارسي ميانه و فارسي کنوني در وجوه “پيستک”،”پيسته”و “پسته” يک “نام آوا” يا کلمه صوتي است. نام درخت پسته در زبان هاي يوناني و لاتين و ساير زبان هاي اروپايي و نيز در زبان هاي (onomato poeia)عربي ، ترکي ، روسي ، ژاپني و. ماخذ است. وجه تسميه ايراني اين درخت است . که در ادوار مختلف به ملل ديگر معرفي شده است. نام اين درخت در پارسي قديم پيستاکا و پارسي ميانه (پهلوي) پيستاک بوده است ؛ که در فارسي متأخر پسته تلفظ شده است.
تاريخچه درخت پسته
شناخت اوليه انسان از پسته پس از ملاحظه درخت خود روي آن صورت گرفته . بنابراين مبدا درختان محدود سرزميني است که رويشگاههاي طبيعي پسته در آن واقع بوده است. مطابق مستذات تاريخي و موجود چنين محدوده اي در قلمرو فرهنگي ايران بوده که در شمال شرقي آن استقرار يافته رويشگاه اصلي و اوليه درختان پسته است. حد غربي دامنه رويش درختان پسته تا نواحي نيشابور و حد شرقي آن تا نواحي بلخ در دو سوي جيحون بوده است. در اين فاصله جنگل ها و توده هاي درختي و تک درختان پسته از دورترين ادوار تاريخ موجود بوده و گزارشهاي مستندي نيز درباره آنها باقي مانده است . گذشت زمان و حوادث طبيعي و مخصوصاً ويران گريهاي انساني ضايعات فراوان و سنگيني بر پوشش جنگلي درختان پسته در اين نواحي وارد کرده با اين همه بقاياي آنها برجاي مانده است . بقاياي موجود و نيز مستندات تاريخي فراوان محدوده مبدا اوليه درختان پسته جهان بوده و کلمه ايراني پسته از گويش اهالي اين محدوه اخذ شده و همراه با معرفي محصول پسته به اقوام و ملل ديگر زبانهاي آنها راه يافته است . در واقع پسته محصول سرزمين پارت بوده است. که به عنوان يک خوراکي نيرو بخش و استراتژيک ( کم حجم و سرشار از مواد و ترکيبات غذايي) از آن مصرف مي کرده اند . مسلماً آشنايي ملل ديگر با پسته از طريق صادرات همين محصول بوده و آنها تا قرنها بعد درخت پسته را در اختيار نداشته اند. در خارج از قلمرو فرهنگي ايران با سابقه ترين نواحي که به داشتن محصول پسته در منابع اسلامي وصف شده، سواحل آفريقايي مديترانه م به ويژه سرزمين تونس است.

رده بندي گياه شناسي:
پسته تنها گونه ، در ميان ۱۱ گونه جنس پسته مي باشد که ميوه خوراکي و تجاري دارد. تمامي گونه هاي پسته با خصوصيت توانايي آنها به تراوش تربانتين و يا صمغ شناخته مي شوند . ولي نام پسته عموماً براي پسته خوراکي و تجارتي به کار مي رود. نام لاتين پسته (Pistacia vera L. ) است. که عضوي از خانواده ( Anacardiaceae ) مي باشد. بنه، بادام هندي ، عشقه و بلوط سمي درخت فلفل و سماق از اين خانواده هستند. درخت پسته داراي برگ هاي شانه اي مرکب مي باشد ودر کنار هر برگ يک جوانه جانبي ساده وجود دارد. اکثر اين جوانه هاي جانبي به آغازنده هاي گل آذين تغيير مي يابند و در سال بعد ميوه توليد مي کنند. بنابراين پسته محصول خود را روي شاخه هاي يکساله به صورت جانبي توليد مي کند. پسته از نظر عادت ريشه دهي درختان ريشه عميق دسته بندي مي شود ؛ که داراي سيستم ريشه گسترده و قوي بوده و به اعماق زمين فروميرود. بنابراين پسته به دروه هاي طولاني مدت خشکي سازگاري دارد. يکي ديگر از ويژگي هاي درخت پسته، دروه طولاني نونهالي مي باشد. و بعد از پنج سالگي مقدار کمي محصول توليد مي کند. نياز مناطق مساعد جهت توليد پسته داراي تابستانهاي گرم و خشک و طولاني و زمستانها نسبتاً سرد هستند. پسته در نواحي با واحد حرارتي ۲۲۰۰ تا ۲۸۰۰ بهترين رشد را دارد.(شيباني و همکاران ، ۱۳۴۷ ) زيست شناسي فيزيولوژيکي درختان پسته سه مسله فيزيولوژيکي مهم دارند، اولين مساله سال آوري ، توليد محصول سنگين (زياد) در يک سال و توليد محصول سبک (کم) در سال ديگر، دومين مساله ، توليد ميوه پوک يا ميوه نيم مغز و سومين مساله نوليد پسته ناخندان ، ارزيابي شرايط منطقه کاشت و اصلاح فيزيکي خاک پسته مشابه ساير خشکبارها در خاک اولي يکنواخت و عميق به بالاترين و بهترين کيفيت به عمل مي آيد.خاک لوم رس بهترين ترکيب را از نظر نفوذپذيري با حفظ ظرفيت کافي نگهداري آب و تهويه ناحيه ريشه را فراهم مي کند اما اين چنين خاک هاي آبرفتي خيلي گران است و بندرت در دسترسي هستند. بنابراين خيلي از باغ هاي جديد در خاک هايي داراي محدوديت براي رشد درخت پسته گسترش يافته اند
سطح زير کشت
کشت و توليد پسته در دنيا
هم اکنون کاشت پرورش درختان پسته در مناطق مختلف جهان صورت مي پذيرد. در قاره آسيا بجز مناطق روش طبيعي درختان پسته در کشورهاي سوريه، ترکيه، اردن، قبرس، لبنان، يمن، چين و فلسطين پرورش مي يابد. در قاره اروپا کشورهاي ايتاليا و يونان، و در قاره آفريقا کشورهاي تونس و مغرب و در قاره آمريکا، در ايالات متحده درختان پسته کشت مي شود. (ابريشمي،۱۳۷۳) . براساس آخرين اطلاعات سازمان خواربار و کشاورزي جهاني (FAO)سطح زير کشت پسته به مرز ۶۰۰۰۰۰ هکتار رسيد. همين سازمان مقدار توليد جهاني پسته را مرز۷۰۰۰۰۰ تن گزارش کرد که با متوسط عملکرد در دنيا ۵/۱ تن در هکتار گزارش کرده است.(آمار خوابار جهانيFAO)
سطح زير کشت و توليد در ايران:
درخت پسته در ايران در گستره اي با عرض جغرافيايي ۲۸ تا ۳۸ درجه و ارتفاع ۱۲۰۰ تا ۱۶۰۰ متر از سطح دريا قابل کشت است. با توجه به آمار نامه زراعي سال ۸۰-۷۹، سطح زير کشت نهال و درختان بارور در استان هاي کرمان، يزد، خراسان، فارس، مرکزي، سيستان و بلوچستان، اصفهان، قزوين، قم، تهران، هرمزگان، به ترتيب ۲۸۳۱۷۱ ،۳۳۸۰ ۲۲۳۳۴ ، ۱۴۰۳۰ ، ۵۵۹۷ ، ۵۲۷۶ ، ۴۱۴۰ ، ۳۷۴۳ ، ۱۶۴۴ ، ۳۳۰ و ۲۲۶ هکتار بوده است افزون بر اين، در استانهاي آذربايجان شرقي، آذربايجان غربي، کرمانشاه، لرستان، زنجان، گلستان، گيلان و اردبيل نيز پسته کشت مي شود که سطح زير کشت آن کمتر از ۱۵۰ هکتار است. بر پايه آمار نامه سال زراعي ۱۳۸۹ ، سطح زير کشت پسته کشور، ۴۲۰ هزار هکتار برآورده شده است که ۲۳/۷۴ درصد آن درختان بارور ۶۷/۲۵ درصد ديگر نهال است. براين اساس، ميزان توليد پسته کشور حدود ۲۳۵ هزار تن مي باشد که استان کرمان با ۱/۶۵ درصد جايگاه نخست و استان يزد، خراسان، فارس به ترتيب با ۸۱/۱۲ ، ۴۶/۸ ، ۲۴/۴ درصد در جايگاه هاي قرار دارند. عملکرد پسته در ايران حدود تن در هکتار مي باشد. (سميع و همکاران۱۳۸۴ FAO,2004,).
ارقام پسته
تنها پسته خوراکي که به صورت تجاري در بازار به خريد و فروش مي رسدگونه P.vera است. بعلاوه بعضي ژرم پلاسم هاي وحشي تحت نامه هاي مختلف و در جمعيت هاي زياد در مرکز آسيا و ترکيه ديده ميشود و اين گونه بطور وسيعي در مناطق مديترانه اي و خاورميانه ازياد يافته است، چندين گزارش وجود دارد. (Hormoza et al.,1994) که رومانس اولين کسي بود که پسته اهلي را به مناطق مديترانه اي برد و گسترش داد. پسته هاي وحشي از نظر اندازه معمولاً نسبت به پسته اهلي کوچکتر بوده و يک سانتي متر طول داشته و غير خندان هستند. البته در بين پسته هاي وحشي نيز از نظر اندازه و ديگر خصوصيات تنوع زياد وجود دارد بخصوص پسته هاي وحشي در نواحي باگيتر ترکمنستان و ايران مرکز تنوع پسته گزارش شده است.(whitehouse,1957) اروپائيها از نظر طعم تفاوت هايي بين پسته هاي توليد شده در اطراف مختلف جهان را تشخيص داده اند. بطوريکه پسته سيليان در قرن هجوم بوسيله اروپاييان بهتر پسته در آن زمان بوده است، پسته اين منطقه اکثراً کوچک، غير خندان و داراي مغز سبز پر رنگ بوده است . پسته توليد شده در کشورهاي شرق خاورميانه از نظر اندازه بزرگ بوده و حاوي مرکز زرد رنگ بوده و برخي آن از نظر مزه و طعم کمتر مورد توجه قرار گرفته است، ديگر ارقام پسته که در تونس و کشورهاي همسايه آن توليد مي شوند. اکثراً از نظر اندازه کوچک بوده، طعم خوبي داشته ولي از نظر طعم بهترين ارقام نيستند. بسياري از ارقام پسته که در کشورهاي مختلف توليد مي شوند. خصوصيات مختلفي بخصوص از نظر شکل ميوه و رنگ مغز که از زرد روشن تا سبز پر رنگ در بين آنها ديده مي شود، دارند. يک نظر سنجي در بين مصرف کنندگان پسته آمريکا مشخص نمود. که مصرف کنندگان پسته بادامي شکل و کشيده باشد و چه گرد و فندقي شکل باشد تفاوتي بين مصرف کنندگان ديده نشد وليکن مصرف کنندگان اروپايي معمولاً پسته هاي فندقي شکل را بيشتر ترجيح مي دهند برخي دانشمندان از جمله مارانتو (Maranto) اعتقاد دارد که پسته ايتاليايي طعم بسيار خوبي دارند. اگر چه پارافيت (parfit) ارقام ايراني را بهترين از نظر طعم داشته است.به هر حال طعم و مزه پسته در انتخاب رقم نکته اي است که بايد توسط باغداران مد نظر قرار گيرد. در يک مطالعه توسط کادر و همکاران در سال ۱۹۸۲ با استفاده از يک آزمون گروهي و هم چنين اندازه گيري چربيهاي مختلف و غلظت قندها در بين ارقام کرمان، ردآلپو(Red Aleppo)، ترابونلا(Trabonella) و برونت (Bronte) گزارش داد که اختلاف معني دار از نظر طعم و مزه ارقام در بين مزه کنندگان وجود نداشت. در اين آزمايش مشخص شد رقم کرمان بيشترين لينولئيک و اسيد اولئيک کمتري نسبت به ديگر ارقام دارد، بنابراين از نظر ارزش غذايي يک رقم سالمي خواهد بود. با عين حال اين اختلاف هم فقط در حدود ۴ درصد بود، رقم کرمان نسبت به ديگر ارقام قند بيشتري داشت که يک مشکل در زمان بو دادن پسته مي باشد. ترابونلا نسبت به ديگر ارقام چرب تر و تلخ تر به نظر مي رسيد و رقم رد آلپو بسيار ترد بود در اين آزمايش مشخص شد که رقم کرمان از نظر بافت و محکمي بيشتري نسبت به ديگر ارقام برخوردار بود. (kader et al.,1982)
ارقام اروپايي
ناپوليتانا (Nqpoletana) غالبترين رقم در سيسيل ايتاليا است ارقام ديگري نيز در اين منطقه کشت و کار مي شود ولي کمتر مورد توجه است. از آن جمله مي توان با ارقام اگوستانا (Agostana)، گيراسولا(Gerasda)، نوتالورو (Notaloro)،کاپوسيا (Cappuccia) و فمينلو(Femminello) است. ترابونلا و برونت از ارقام سيسيلياني با همان خصوصيات هستند رنگ اين پسته ها سبز و شکل آنها بادامي ولي کمي کوچکتر از نظر اندازه قطر نسبت به رقم کرمان يا ارقام ايراني است. اندازه پسته در اين ارقام بطور قابل توجهي کوچکتر از رقم کرمان است و کيفيت ميوه در شرايط کاليفرنيا بسيار پائين است و داراي پسته هاي غير خندان بالايي در بعضي سالها است.اس فاکس (sfax) ماتئور (Mateur) و الگوتار (El-SGuettar) ارقامي هستند که در تونس رشد مي کنند ماتئور (Mateur) در بين ارقام ديگر بهترين بوده است و در اسپانيا آزمايش شده است. اس فاکس(sfax) خوشه هاي محکم و بزرگي توليد مي کند اما از نظر اندازه، عملکرد و درصد خنداني نسبت به رقم کرمان ضعيف تر است. آزينا(Aegina) و جديدترين رقمي که اخيراً معرفي شده است.پونتيکس(pontikis) نام گرفته ارقام است که در يونان رشد مي کند. رقم آژينا به نظر مي رسد که به قارچ (Botryosphaeriadothidea) بواسطه اينکه در بهار يک رقم زود گلي است حساس باشد رقم پونتيکس بوسيله (C.A.Pontikis) از دانشکده کشاورزي، دانشگاه آتن آزمايش و معرفي شده است. اين رقم نسبتاً از نظر اندازه بزرگ است و وزن مغز ۵ درصد وزن ميوه است و فندقي شکل است از نظر خنداني خيلي بهتر از آژنيا (Aegina) است داراي خنداني بين ۹۰ تا ۹۸ درصد و پوکي بين ۵ تا ۱۰ درصد است از نظر ميزان پوکي و عملکرد تقريباً مشابه رقم آژنيا است. با اين حال در ارتباط با رقم پونتکيس هنوز در خارج از آتن در ارتباط با سازگاري آن مطالعه انجام نشده است. در قبرس عمده ترين رقم لامارکار (Lamarka) است. رقم سيرورا (sirora) در کشور استرليا در سال ۱۹۹۰ توسط ماگس معرفي و توسعه يافت (Maygz,1990). در استراليا صنعت پسته هنوز صنعتي کوچک است و توسعه زيادي هم نيافته است لذا اين رقم به طور وسيع کشت نشده است.درفلسطين اشغالي کاستل (kastel)و رشتي عمده ترين ارقام کشت شده ميباشد که از نظر برخي خصوصيات شبيه رقم کرمان است. در ترکيه رقم ازون(uzun) و کرميزي(kirmizi) بيشتر مطرح است و رقم ردآلپو ترکي کمتر مورد توجه قرارمي گيرد. در سوريه ردآلپو معمولي ترين رقم است.
ارقام ايراني
عمده ترين ارقام رشد در ايران ارقام ممتاز، اوحدي و کله قوچي است.اوحدي پسته جذاب وخوبي توليد مي کند ولي از نظر اندازه کمي کوچکتر از رقم کرمان است.رقم کله قوچي پسته هاي بزرگ وعملکرد خوبي داشته و در بين توليد کنندگان پسته کاليفرنيا علاقمنداني پيدا کرده است که اين علاقه بيشتر به خاطر اندازه پسته و درصد بالاي خنداني است که بهتر از رقم کرمان است.هم چنين رقم اکبري، احمد آقايي،خنجري دامغاني، بادامي ريز زرند، عباسعلي و شاه پسند هم سطح زير کشت عمده اي را در کشور به خود اختصاص دادند.
ارقام استان سمنان
رقم هاي عباسعلي،خاني،شاه پسند،خنجري، از ارقام تجاري و اقتصادي با ارزش از اين خطه کشور را شامل مي شوند.:
خصوصيات رقم خنجري دامغان:Khanjari damghan
اين رقم داراي قدرت رشد متوسط و عادت رشد نيمه عمودي مي باشد. ارتفاع درخت ۳۱۴ سانتيمتر (ارتفاع متوسط) و عرض تاج درخت ۲۹۴ سانتيمتر (عرض متوسط) است: شروع گلدهي در اين رقم ۲۱ فروردين ماه (ديرگل) مرحله تمام گل ۲۷ فروردين و طول دوره گلدهي ۹ روز است. اين رقم از ديرگل ترين رقم ها است. درصد برگهاي سه برگچه اي اين رقم بسيار بالاست (۶/۹۲%). طول برگ ۷/۱۵۳ ميلي متر (متوسط) عرض برگ ۱۶۳ ميليمتر (متوسط)، طول برگچه انتهايي ۵۷/۹۷ ميليمتر (زياد)، عرض برگچه انتهايي ۴۷/۵۷ ميليمتر (متوسط)، شكل برگچه انتهايي تخم مرغي، طول دمبرگ ۱/۴۰ ميليمتر.شكل جوانه گل مخروطي كشيده مي باشد. طول خوشه ميوه ۸/۱۲سانتيمتر (متوسط) و عرض خوشه ميوه ۴/۱۰ سانتيمتر (متوسط)، قطر دم خوشه ۱/۸ ميليمتر (متوسط)، تعداد انشعابات اوليه بطور متوسط ۸/۱۱ عدد (متوسط) تعداد انشعابات ثانويه روي اولين انشعاب اوليه ۸/۲ عدد (متوسط)، تراكم خوشه متوسط، وزن خوشه ميوه تر ۹/۵۴ گرم (كم)، تعداد پسته هاي خوشه ۶/۲۳ (متوسط، وزن پسته خشك هر خوشه ۲۸/۱۷ گرم (كم)، درصد پسته هاي خندان ۲/۷% (خيلي كم)، درصد پسته هاي دهان بسته با مغز كامل ۷/۲۶% (خيلي زياد)، درصد پسته هاي نيمه مغز ۴/۶۱% (بيشترين درصد پسته هاي نيمه مغز در بين ارقام). درصد پسته هاي پوك بدون پوست ۷/۴% (كم) و هيچ پسته پوك با پوستي ندارد. داراي انس خندان ۸۹/۲۵ (متوسط) و انس مخلوط ۱۸/۲۷ (متوسط).تاريخ شروع رشد سريع جنين ۱۰ خرداد و زمان رسيدن ميوه ها ۱ مردادماه مي باشد (جزء زودرس ترين ارقام).نوك ميوه با پوست كوتاه، رنگ پوست سبز تا خاكستري بوده و شكاف خوردگي پوست سبز ديده نمي شود. وزن تر ميوه با پوست سبز ۴۵/۲ گرم (متوسط)، وزن خشك پسته ۰۴۱/۱ گرم (متوسط)، طول پسته خشك ۲۱ ميليمتر (بلندترين طول را در بين ارقام پسته داراست)، عرض پسته خشك ۲/۱۲ ميليمتر (متوسط)، شكل پسته خشك كشيده است. موقعيت شكاف خوردن پوست استخواني فقط در قسمت پشتي است. وزن خشك مغز ۵۳۷/۰ گرم (متوسط)، بافت پوست سبز متوسط و نيروي لازم جهت جدا كردن ميوه از دم ميوه خيلي زياد است. درصد وزني پسته خشك به پسته تر با پوست ۴/۴۲%، رنگ رويي مغز سرخ تيره مي باشد. محل رسيدن ميوه روي پوست سبز از كناره هاي ميوه مي باشد. رنگ پوست استخواني كرم با تيرگي متوسط است

تصوير ۱- ۲خوشه پسته خنجري
خصوصيات درخت اوحدي: Owhadi
اين رقم داراي قدرت رشد متوسط و عادت رشد گسترده مي باشد. ارتفاع درخت ۵/۳۰۸ سانتيمتر (متوسط) و عرض تاج درخت ۳۸۰ سانتيمتر (داراي بيشترين عرض در بين رقمها) است. اين رقم مهمترين رقم كاشته شده در استان كرمان بوده و ۵۵ تا ۶۰% كل باغات پسته استان را به خود اختصاص داده است. شروع گلدهي در اين رقم ۱۳ فروردين ماه (متوسط گل)، مرحله پايان گلدهي ۲۰ فروردين وداراي طول دوره گلدهي ۱۱ روز است.درصد برگهاي سه برگچه اي ۶/۵۴% (متوسط) و درصد برگهاي پنج برگچه اي ۲/۳۹% (زياد) است. طول برگ ۳/۱۶۲ ميلي متر (متوسط) عرض برگ ۴/۱۴۳ميليمتر (كم)، طول برگچه انتهايي ۶/۸۲ ميليمتر (متوسط)، عرض برگچه انتهايي ۸/۴۵ ميليمتر (كم)، رنگ برگ سبز روشن و شكل برگچه انتهايي بيضي پهن بوده و طول دمبرگ ۵/۴۶ ميليمتر (بلند) است.شكل جوانه گل در اين رقم مخروطي كشيده مي باشد.طول خوشه ميوه ۴/۱۳سانتيمتر (بلند) و عرض خوشه ميوه ۹/۱۰ سانتيمتر (متوسط)، قطر دم خوشه ۴/۸ ميليمتر (متوسط)، تعداد انشعابات اوليه ۱۲ عدد (متوسط)، تعداد انشعابات ثانويه روي اولين انشعاب اوليه ۱/۱ عدد (خيلي كم)، خوشه تنك، وزن خوشه تر ۳/۵۳ گرم (كم)، تعداد پسته هاي خوشه ۷/۲۰ (كم)، وزن پسته خشك هر خوشه ۴۵/۲۱ گرم (كم)، درصد پسته هاي خندان ۹/۷۳% (خيلي زياد)، درصد پسته هاي دهان بسته با مغز كامل ۴/۱۸% (زياد)، بدون پسته هاي نيمه مغز، درصد پسته هاي پوك با پوست ۷/۷% (خيلي كم). داراي انس خندان ۵۸/۲۷ (تقريباً زياد) و انس مخلوط ۹۸/۲۸ (متوسط)است.تاريخ شروع رشد سريع جنين دراين رقم ۲۵ خرداد و زمان رسيدن ميوه هاي آن ۱۲ شهريور مي باشد (متوسط رس).
نوك ميوه با پوست سبز خيلي كوتاه، رنگ پوست سبز در هنگام رسيدن ميوه بنفش تيره و قرمز كم رنگ بوده و شكاف هايي روي پوست سبز ديده مي شود، وزن تر ميوه با پوست سبز ۴۸/۲ گرم (متوسط)، وزن خشك پسته ۹۷۶/۰ گرم (متوسط)، طول پسته خشك ۲۴/۱۸ ميليمتر (كم)، عرض پسته خشك ۷۳/۱۱ ميليمتر (متوسط)، قطر پسته ۶۶/۱۱ ميليمتر (زياد) تقريباً قطر و عرض پسته با هم مساوي است. شكل پسته خشك كروي است. موقعيت شكاف خوردن پوست استخواني هم در طرف پشتي و هم در طرف شكمي هم اندازه بوده و وزن خشك مغز ۵۰۸/.گرم (متوسط) بافت پوست سبز متوسط و نيروي لازم جهت جدا كردن ميوه از دم ميوه متوسط مي باشد. درصد وزني پسته خشك به پسته تر با پوست ۳/۳۹%، رنگ رويي مغز ارغواني و رنگ پوست استخواني كرم مي باشد.
تصوير۲- ۲رقم اوحدي
خصوصيات درخت اكبري:Akbari
اين رقم داراي قدرت رشد متوسط و عادت رشد گسترده مي باشد. ارتفاع درخت ۲۹۷سانتيمتر (ارتفاع متوسط) و عرض تاج درخت۳۸۰ سانتيمتر (عرض زياد) است.شروع گلدهي اين رقم ۲۱ فروردين ماه (ديرگل)و مرحله پايان گلدهي آن ۲۶ فروردين وداراي طول دوره گلدهي ۱۱ روز است. درصد برگهاي ساده ۱۴/۸% (کم)، درصد برگهاي سه برگچه اي۴۳ % (متوسط)،در صد برگهاي چهار بر گچه اي ۸/۱۲%( زياد درصد برگهاي پنج برگچه اي۳۶ % (زياد)، اين رقم داراي طول برگ۴/۱۵۸ميلي متر (متوسط)، عرض برگ ۴/۱۴۱ ميليمتر (کم)، طول برگچه انتهايي۵۷/۸۹ ميليمتر (متوسط)، عرض برگچه انتهايي۶۵/۴۸ميليمتر (کم)، طول دمبرگ۱/۵۰ ميليمتر (بلند)است. اندازه برگچه انتهايي نسبت به برگچه هاي جانبي بزرگتر بوده، شكل برگچه انتهايي، نيزه پهن مي باشد. طول جوانه گل در اين رقمميليمتر (كم)، شكل جوانه گل كروي مي باشد.اين رقم داراي طول خوشه ميوه ۸۵/۹ سانتيمتر (کم) و عرض خوشه ميوه ۴/۷ سانتيمتر (کم)، قطر دم خوشه۳۸/۵ ميليمتر (کم)، تعداد انشعابات اوليه بطور متوسط ۶/۱۱ عدد (متوسط) تعداد انشعابات ثانويه روي اولين انشعاب اوليه ۶/۱عدد (کم)، مي باشد.خوشه آن متوسط و داراي وزن خوشه ميوه تر۵۱/۶۰ گرم (کم)، وزن پسته خشك هر خوشه ۱۵/۴۷ گرم ، داراي بيشترين تعداد پسته خندان (۲۹/۳۴عدد)، درصد پسته هاي خندان۸/۸۱ %( زياد)، درصد پسته هاي دهان بسته با مغز كامل۵/۷ % (كم)، درصد پسته هاي پوك با پوست۶/۹% (كم)مي باشد.اين رقم داراي پسته هاي درشت باانس خندان۲۰ (كم) است.تاريخ شروع رشد سريع جنين در اين رقم ۱۰ تيرماه و زمان رسيدن ميوه هاي آن ۳۱شهريور ماه مي باشد (دير رس).نوك پوست سبز متوسط ، رنگ پوست سبز در هنگام رسيدن ميوه قرمز ، وزن تر ميوه با پوست سبز ۴۱/۴۸گرم(زياد) و نيز وزن تر پوست بدون پوست سبز ۸۰/۲۹گرم (زياد)، وزن خشك پسته ۴۵/۱ گرم (زياد)، وزن پوست سبز۳/۱۹ گرم(بيشترين وزن پوست سبز در ميان ارقام)، طول پسته خشك ۱۲/۲۲ميليمتر (زياد)، عرض پسته خشك ۶۱/۱۲ ميليمتر (زياد)، موقعيت شكاف خودن پوست استخواني در قسمت شکمي و پشتي مساوي است. شكل پسته مستطيلي کشيده است. درجه خنداني پوست استخواني زياد (۰۲/۳ميليمتر) ، وزن خشك مغز ۷۵/۰ گرم (زياد)، درصد وزني پسته خشك به پسته تر با پوست سبز۳/۴۶%، بافت پوست سبز نرم و آبدار، رنگ رويي مغز بنفش قهوه اي ، رنگ زمينه مغز زردروشن، رسيدگي ميوه از نوك شروع مي شود، رنگ پوست استخواني کرم تيره است.
تصوير۳- ۲رقم اكبري
تصوير ۳- ۲خوشه پسته اكبري

دسته بندی : 22

پاسخ دهید