۲-۷- ديدگاه ها۳۳
۲-۷- ۱- ديدگاه نوساز۳۳
۲-۷- ۲- ديدگاه کالبدي۳۳
۲-۷- ۳- ديدگاه اجتماعي۳۴
۲-۷-۴- ديدگاه اقتصادي۳۵
۲-۸- اصول۳۶
۲-۸-۱- اصول شهر سازي انسان گرا۳۶
۲-۹- الگو ها۳۷
۲-۹-۱- الگوي جايگزيني۳۷
۲-۹-۲- الگوي پالايش شهري۳۸
فصل سوم:۳۹
روش اجراي تحقيق/ مواد و روشها۳۹
۳-۱-روش تحقيق و مراحل آن۴۰
۳-۱-۱- روش تحقيق۴۰
۳-۱-۲-روش گرد آوري اطلاعات۴۰
۳-۱-۳-ابزار گرد آوري اطلاعات۴۰
۳-۱-۴- روش تجزيه وتحليل اطلاعات و داده ها۴۰
۳-۱-۵- جامعه آماري و نمونه تحقيق :۴۰
۳-۱-۶- متغييرهاي تحقيق۴۱
۳-۲- ويژگي هاي جغرافيايي محدوده مورد مطالعه۴۱
۳-۲-۱- ز مين شناسي۴۶
۳-۲-۲- گسل ها و لرزه خيزي۴۷
۳-۲-۲- توپوگرافي و شيب۴۸
۳-۲-۳- نواحي پست ساحلي:۴۸
۳-۲-۴- اقليم۴۹
۳-۲-۴-۱- جريان هاي هوائي(باد غالب ):۴۹
۳-۲-۴-۲-دما۵۱
۳-۲-۴-۳- رطوبت نسبي۵۲
۳-۲-۴-۴- بارش۵۳
۳-۲-۵- هيدرولوژي و منابع آب۵۴
۳-۲-۶-خاک شناسي۵۵
۳-۳- ويژگي جغرافياي انساني رودسر۵۶
۳-۳-۱- ويژگي جغرافيايي تاريخي رودسر۵۹
۳-۳-۲- بررسي روند تحولات جمعيتي شهر رودسر۶۰
۳۳–۳- بررسي ساختار سني و جنسي جمعيت شهر رودسر۶۴
۳-۳-۴- مهاجرت۶۴
۳-۳-۵-بررسي وضعيت سواد۶۵
۳-۳-۶- ويژگي هاي اقتصادي رودسر۶۶
۳-۳-۷- عوامل موثر در پيدايش و شکل گيري شهر رودسر۶۹
۳-۳-۸- تقسيمات کالبدي شهر رودسر۶۹
۳-۳-۹- وضعيت کاربري زمين در شهر رودسر۶۹
۳-۳-۱۰- خصوصيات فيزيکي و نحوه استفاده از اراضي در نواحي۷۱
۳-۳-۱۰-۱- ناحيه ۱۷۱
۳-۳-۱۰-۲- ناحيه ۲۷۳
۳-۳-۱۰-۳- ناحيه ۳۷۶
۳-۳-۱۰-۴- ناحيه ۴۷۸
۳-۳-۱۱- موقعيت معابر سواره و پياده۸۱
فصل چهارم:۸۴
تجزيه و تحليل داده ها و يافتههاي تحقيق۸۴
۴-۱- يافته هاي اسنادي۸۵
۴-۱-۱- بررسي محوطه هاي تاريخي۸۵
۴-۱-۲- بررسي وضعيت مسکن در بافت قديم۸۷
۴-۱-۳- وضعيت موجودتراکم هادرسطح شهرونواحي ( خالص و ناخالص)۸۷
۴-۱-۴- تراکم ساختمان هاي مسکوني۸۸
۴-۱-۵- ارزش نگاهداري ساختمان هاي مسکوني۸۸
۴-۱-۶-مصالح ساختماني۹۱
۴-۱-۷- تعداد طبقات واحد هاي مسکوني۹۴
۴-۲- يافته هاي ميداني۹۶
۴-۲-۱-وضعيت جمعيتي بافت قديم۹۶
۴-۲-۱-۱- بررسي سن سرپرستان خانوار در بافت فرسوده۹۶
۴-۲-۱-۲- ميزان سواد سرپرست هاي خانوار در بافت فرسوده۹۷
۴-۲-۱-۳- ميزان در آمد خانوار در بافت فرسوده۹۹
۴-۲-۲- ارزش زمين در شهر رودسر۱۰۰
۴-۲-۲-۱- ارزش زمين خالي۱۰۰
۴-۲-۲-۲-ارزش خانه هاي کلنگي۱۰۳
۴-۲-۲-۳-ارزش خانه هاي نوساز۱۰۴
۴-۲-۲-۴-ارزش ملک تجاري۱۰۵
۴-۲-۳- بررسي نارضايتي دربناهاي قديمي۱۰۶
۴-۲-۴- عوامل نابساماني عملکرد بافت قديم۱۱۲
۴-۲-۴- ۱- بررسي نابساماني ناشي از فعاليت هاي تجاري۱۱۲
۴-۲-۴- ۳- بررسي نابساماني ناشي از سيستم مديريت شهري۱۱۶
۴-۲-۵- وضعيت معابر در محدوده مورد مطالعه۱۱۸
۴-۲-۶- نحوه حمل و نقل ساکنين۱۱۹
SWOT 4-3- تجزيه و تحليل وضع موجود شهر بر اساس مدل۱۲۰
۴-۳-۱- بررسي محيط داخلي۱۲۱
۴ -۳-۲- بررسي محيط خارجي۱۲۱
۴-۳-۳-تدوين راهبرد۱۲۱
۴-۳-۴- تحليل برنامه ريزي توسعه فضايي ناحيه رودسر به روش swot122
4-3-5- وزن دهي۱۲۳
فصل پنجم :۱۲۸
جمع بندي۱۲۸
۵-۱- جمع بندي۱۲۹
۵-۲- پاسخ به سوال تحقيق۱۳۵
۵-۳- فرضيه تحقيق۱۳۷
۵-۴- نتيجه گيري۱۳۹
۵-۵ -راهکارهاو پيشنهادات۱۴۰
پيوست ها۱۴۵
منابع فارسي۱۵۹
منابع لاتين۱۶۲
فهرست جداول
جدول شماره:۳-۱ – محدوده طول جغرافيايي شهرستان به قرار زير مي باشد.۴۳
جدول شماره: ۳-۲- محدوده عرض جغرافيايي ان به قرار زير ميباشد .۴۳
جدول شماره:۳-۳- دما در دوره۱۰ ساله(۱۳۹۰-۱۳۸۰)۵۱
جدول شماره :۳-۴- جدول رطوبت نسبي دوره ۱۰ ساله(۱۳۹۰-۱۳۸۰)۵۲
جدول شماره :۳-۵- بارش دوره ۱۰ ساله(۱۳۹۰-۱۳۸۰)۵۳
جدول شماره: ۳- ۶- دبي متوسط ماهانه و سالانه ايستگاه هاي هيدرومتري محدوده مطالعاتي برحسب مکعب بر ثانيه۵۵
جدول شماره : ۳- ۷- جمعيت و درصد رشد سالانه۶۱
جدول شماره: ۳- ۸- توزيع نسبي جمعيت برحسب گروههاي بزرگ سني و به تفكيك جنس۶۴
جدول شماره :۳-۹- مهاجران واردشده طي ۵ سال گذشته برحسب جنس و سن براساس آخرين جابجايي انجام شده رودسر۶۵
جدول شماره: ۳- ۱۰- روند تاريخي اقتصاد در رودسر۶۷
جدول شماره : ۳- ۱۱- شاغلان گروههاي عمده فعاليت در شهر رودسر سال ۱۳۹۰۶۸
جدول شماره : ۳- ۱۲- جمعيت بيکار بر حسب جنس ،سن و سطح سواد شهر رودسر با توجه به آمار سال ۱۳۹۰ بر اساس جدول ذيل بوده است.۶۸
جدول شماره : ۳- ۱۳- کاربري اراضي وضع موجود (ناحيه ۱) جمعيت موجود:۷۳۷۵ نفر۷۲
جدول شماره : ۳- ۱۴- کاربري اراضي وضع موجود در ناحيه ۲ جمعيت موجود: ۸۸۱۵ نفر۷۴
جدول شماره : ۳- ۱۵- کاربري اراضي وضع موجود ( ناحيه ۳) جمعيت موجود:۱۰۱۸۱ نفر۷۷
جدول شماره : ۳- ۱۶- کاربري اراضي وضع موجود( ناحيه ۴) جمعيت موجود:۶۸۸۰۷۹
جدول شماره : ۴- ۱- تراکم خالص و ناخالص ناحيه ۲۸۷
جدول شماره : ۴- ۲- نحوه توزيع تراکم در ناحيه ۲۸۸
جدول شماره : ۴- ۳- ارزش نگاهداري ساختمان هاي مسکوني۸۸
جدول شماره : ۴- ۴- تعدادطبقات مسکوني برحسب کيفيت در ناحيه ۲ شهر رودسر۹۱
جدول شماره : ۴- ۵- استفاده از مصالح در ناحيه ۲ شهر رودسر۹۲
جدول شماره : ۴- ۶- توزيع واحدهاي مسکوني برحسب تعداد طبقات ناحيه ۲۹۴
جدول شماره ۴-۷- درصد سن افراد بافت فرسوده۹۶
جدول شماره : ۴- ۸- ميزان تحصيلات۹۸
جدول شماره : ۴- ۹- جدول ميزان در آمد افراد۹۹
جدول شماره : ۴- ۱۰- ارزش زمين خالي در ناحيه ۲۱۰۰
جدول شماره : ۴-۱۱- قيمت ساختمان کلنگي در ناحيه ۲۱۰۳
جدول شماره : ۴- ۱۲- قيمت ساختمان نوسازدر محلات ناحيه ۲۱۰۴
جدول شماره : ۴- ۱۳- قيمت ملک تجاري در محلات ناحيه ۲۱۰۵
جدول شماره : ۴- ۱۴- مشکلات ناحيه ۲ شهر رودسر۱۰۹
جدول شماره : ۴- ۱۵- عدم همکاري مردم با شهرداري۱۱۷
جدول شماره : ۴- ۱۶- نحوه حمل و نقل ساکنين۱۲۰
SWOT جدول شماره ۴-۱۷۱۲۴
جدول شماره: ۵-۱- ارزش املاک مختلف در قسمت هاي مختلف ناحيه ۲۱۳۷
فهرست نمودار ها :
نمودار شماره :۳-۱- دما در دوره۱۰ ساله(۱۳۹۰-۱۳۸۰)۵۱
نمودار شماره ۳-۲- رطوبت نسبي دوره ۱۰ ساله(۱۳۹۰-۱۳۸۰)۵۲
نمودار شماره :۳-۳- بارش دوره ۱۰ ساله(۱۳۹۰-۱۳۸۰)۵۴
نمودار شماره :۳-۴- جمعيت شهري رودسر۶۲
نمودار شماره :۳-۵- توزيع نسبي جمعيت بر حسب گروههاي بزرگ سني و به تفكيك جنس در سال ۱۳۹۰۶۴
نمودارشماره ۴-۱- ارزش نگاهداري ساختمان هاي مسکوني در ناحيه ۲ رودسر۸۹
نمودارشماره ۴-۲- تعدادطبقات مسکوني برحسب کيفيت در ناحيه ۲ شهر رودسر۹۱
نمودار شماره :۴-۳- استفاده از مصالح در ناحيه ۲ شهر رودسر۹۲
نمودارشماره :۴-۴- توزيع واحدهاي مسکوني برحسب تعداد طبقات ناحيه ۲۹۴
نمودارشماره :۴-۵-سن افراد بافت فرسوده۹۷
نمودارشماره :۴-۶- ميزان تحصيلات۹۸
نمودار شماره :۴-۷- ميزان در آمد افراد۹۹
نمودار شماره :۴-۸- ارزش زمين خالي در ناحيه ۲۱۰۱
نمودار شماره :۴-۹- قيمت ساختمان کلنگي در محلات ناحيه ۲۱۰۳
نمودار شماره : ۴- ۱۰- قيمت ساختمان نوسازدر محلات ناحيه ۲۱۰۵

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نمودار شماره : ۴- ۱۱- قيمت ملک تجاري در محلات ناحيه ۲۱۰۶
نمودارشماره :۴-۱۲- مشکلات ناحيه ۲ شهر رودسر۱۱۰
نمودارشماره :۴-۱۳- عدم همکاري مردم با شهرداري۱۱۷
نمودار شماره :۴-۱۴- نحوه حمل و نقل ساکنين۱۲۰
فهرست نقشه ها
نقشه شماره ۳-۱- نماي کلي ايران و نشان دادن جايگاه گيلان در ايران۴۳
نقشه شماره:۳-۲- موقعيت رودسر در منطقه شرق گيلان۴۴
نقشه شماره: ۳-۳-محدوده مصوب طرح جامع و حرايم مصوب۴۵
نقشه شماره ۳-۵- نواحي شهر رودسر۵۷
نقشه شماره ۳-۶- محلات شهر رودسر۵۸
نقشه شماره: ۳-۷ – نقشه تراکم جمعيتي ناحيه ۲ شهر رودسر۶۳
نقشه شماره :۳-۸- کاربري هاي ناحيه ۲۷۵
نقشه شماره :۳-۹- کاربري هاي شهر رودسر۸۰
نقشه شماره ۴-۱- محدوده آثار ثبت شده در ميراث فرهنگي۸۶
نقشه شماره ۴-۲- کيفيت ساختمان ها۹۰
نقشه شماره ۴-۳- مصالح به کار گرفته شده در بناها۹۳
نقشه شماره ۴-۴- تعداد طبقات بناها۹۴
نقشه شماره ۴-۵- ارزش اراضي۱۰۲
نقشه شماره۴-۶- نحوه پخشايش کاربري مذهبي و فرهنگي۱۱۵
نقشه: پيشنهادي۵-۱-۱۴۴
فهرست تصاوير
۲-۱-تصوير شماره :۲۰
۲-۲-تصوير شماره۲۱
۲-۳-تصوير شماره :۲۲
۲-۴-تصوير شماره :۲۲
۳-۱تصويرشماره۸۳
۴-۱تصوير شماره:۱۰۴
۴-۲ تصوير شماره:- نداشتن پارکينگ کافي در ساختمان و پارک در معبر پياده (خيابان گلسار)۱۱۱
۴-۳ – تصوير شماره: نداشتن آسفالت مناسب و نداشتن پارکينگ عمومي و پارک در کوچه(پشت بانک مسکن)۱۱۱
۴-۴ تصوير شماره:-نداشتن سيستم فاضلاب شهري و بالا بودن سطح ايستابي آب و بالا زدن چاه در منازل(خيابان گلسار)۱۱۲
۴-۵-تصوير شماره بازار ماهي فروشان در وسط شهر در خيابان امام در فصل تابستان و وجود آلودگي و بو۱۱۳
۴-۶- تصوير شماره وجود کاربري هاي متعدد درمرکز شهر و معبر کم عرض (خيابان امام خميني)۱۱۴
۴-۷تصوير شماره-معبرتنگ ،خاکي در بافت فرسوده(خيابان گلسار)۱۱۹
۵-۱-تصوير شماره زباله هايي که توسط راننده هاي ميني بوس در انتهاي خيابان معلم منتهي به کمربندي در تنها مرداب رودسر رها مي گردد۱۳۲
۵-۲-تصوير شمارهزباله هايي که توسط عابرين در کنار خيابان رها مي گردد(خيابان گلسار)۱۳۲
۵-۳ تصوير شماره: وجود موتور در پياده روها(روبروي شهرداري)۱۳۴
:۵-۴-تصوير شمارهوجود چندين صف پارک شده در خيابان با وجود داشتن امکان تعبيه پارکينگ (خيابان گلسار)۱۳۴
۵-۵-تصوير شماره: معابر تنگي که در اطراف بافت فرسوده وارثي دارند۱۴۱
۵-۶-تصوير شماره: پارکينگ معمولي که امکان ايجاد پارکينگ طبقاتي شدن را دارد۱۴۲

چکيده :
فرسودگي شهري يکي از مشکلات جدي و پديده هاي غير قابل اجتناب است که مديريت شهري در تمام کشورهاي جهان با آن رو به روست. آنچه مهم است اينکه فرسودگي شهري و ايجاد بافت فرسوده مختص به کشور خاص يا شهر مشخصي نمي باشد بلکه تمامي شهرها و روستاها در جهان با آن درگير هستند ولي بسته به شرايط، قدمت، نوع مصالح و کيفيت ساخت و ساز شهرها ،شدت و ضعف دارد. بديهي است که استانداردهاي ساخت و ساز، دوره زماني تعريف شده براي عمر مفيد بناها، کيفيت و مقاومت مصالح، سياست هاي حمايتي و تشويقي دولت و برنامه هاي مديريت شهري از عناصر تعيين کننده در ايجاد و گسترش بافت هاي فرسوده و کنترل و نوسازي بناها مي باشند.
بخش عمده اي از شهر رودسر به دليل قدمت تاريخي و سابقه طولاني سکونتي فرسوده هستند و در هنگام حوادث طبيعي کمک رساني را با مشکل روبه رو مي کند.
بافت قديم شهر رودسر كه خاستگاه اوليه شهر رودسر است .در زماني مناسب ترين مكان سكونت در شهر بوده ، امروزه به دليل مضلات و مشكلات مختلف اجتماعي ، فرهنگي ،اقتصادي و كالبدي، جاذبه خود را از دست داده و محل استقرار گروههاي مختلف جامعه يا پايگاه ومنزلت اجتماعي متفاوت گرديده است.
اين پايان نامه با موضوع هدف کلي ،تحليل راه کارهاي ساماندهي بافت فرسوده بخش مركزي شهر رودسر در نظر دارد در درجه اول مسائل و مشکلات بافت را تحليل سپس راهکارهايي را براي ساماندهي ارائه نمايد. .
در تدوين اين پايان نامه از روش تحقيق توصيفي و تحليلي استفاده شده است در بررسي وضع موجود از روش توصيفي کمک گرفته شده است.
روش گرد آوري اطلاعات در اين تحقيق به صورت کتابخانه اي , اسنادي ,ميداني,مي باشد.
جمعيت شهر رودسرمعادل ۳۷۵۷۹ نفر مي باشدو جمعيت موجود درناحيه۲ رودسر که بخش مرکزي در آن واقع شده است ۱۴۷۶۸ نفر بر آورد شده است. با توجه به جدول استاندارد مورگان جامعه نمونه تعداد ۳۰۶پرسشنامه در ناحيه ۲ پر شده و نتايج آن مورد بررسي قرار گرفت.
براي سنجش يافته هاي تحقيق از مدل swot استفاده شده که نشان مي دهد ارزش و قيمت زمين در فرسودگي بافت موجود محدوده مطالعه، تاثير دارد و ساماندهي خيابان اصلي بخش مرکزي شهر (تعريض و…)موجب سهولت نقش توريستي در آن مي شود.و فرضيه هاي مورد بررسي در پايان نامه اثبات و تأييد مي شوند .
واژگان کليدي : بافت شهر، فرسوده ، بهسازي، فرسودگي و نوسازي ،بخش مرکزي،شهر رودسر
مقدمه
اغلب شهرهاي سنتي و يا محله‌هاي با قدمت بالا،‌ بدون طراحي و در طول زمان تكوين يافته‌اند . بافت‌هاي ارگانيك بر حسب ضرورت،‌ رشد و توسعه داشته و هر محله شهري بر اساس شرايط مختلف از جمله شرايط جغرافيايي، اقليمي، وجود هسته اوليه مذهبي، نظامي، اداري، اقتصادي، وجود محورهاي ارتباطي (معابر، گذرگاه‌ها و رودخانه‌ها)، مناسبت‌هاي اجتماعي و … پا به عرضه وجود گذاشته‌اند و ساليان‌ متمادي به حيات خود ادامه داده‌اند. شهرها معمولاً زندگي و هويت خود را از همين هسته‌هاي اوليه گرفته و عمدتاً به دور يا امتداد آن گسترش يافته‌اند. اين هسته‌هاي اوليه كه عمدتاً جايگاه‌ ويژه‌اي را در حيات شهرها داشته‌اند، عموماً بعد از دوران صنعتي شدن به خصوص در قرن حاضر به دليل رشد شهرها دچار فرسودگي و بي مهري شده‌اند و اعتبار پيشين خود را از دست داده‌اند به گونه‌اي كه به تدريج شاهد تخريب و نابودي اين قبيل فضاها و پهنه‌هاي سكونتي هستيم.
ظهور پديده بافت‌هاي مسأله‌دار و فرسوده شهري كه اين روزها به وفور كاربرد يافته است، ناشي از همين استهلاك تدريجي بافت‌ها و سكونت‌‌گاه‌هاي قديمي است كه عمدتا‌ً داراي تعريف‌ها و شرايط يكسان نيز نمي‌باشند و ممكن است از شهري به شهر ديگر و در دوره‌هاي مختلف نيز تفاوت‌هايي داشته باشد كه لزوم شناخت كلي گونه‌هاي آن براي شناخت جايگاه بافت فرسوده مورد نظر اين طرح، امري ضروري است. پيش از پرداختن به انواع بافت‌هاي فرسوده شهري لازم است اين نكته شرح داده شود كه فرسودگي در بافت‌هاي مسأله دار و قديمي نه تنها از لحاظ كالبدي بلكه از لحاظ اجتماعي تبعات بسياري با خود به همراه دارد. در گذشته به دليل اينكه بافت‌هاي قديمي در نقاط با امكانات بالقوه بالاي سكونتي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي استقرار داشته‌اند؛ لذا اقشار جامعه با درآمد بالا، متوسط و كم در آن سكونت داشته و به مرور زمان و با گذشت ساليان و فرسودگي كالبد بافت، اقشار با درآمد بالاتر به ساير نقاط جديد شهر مهاجرت كرده و اكثراً با درآمد كم در منطقه باقي مانده و درصدي از مهاجرين نيز در اين گونه از بافت‌ها مستقر شده‌اند. لذا تمركز اقشار تقريباً كم درآمد و تازه واردين مهاجر و مهاجرت افرادي كه از ابتدا در اين مكان ساكن بوده و طي گذشت زمان، پايگاه اقتصادي مناسب‌تري يافته‌اند،‌باعث به هم خوردن بافت جمعيتي و ايجاد آسيب‌هاي اجتماعي براي ساكنين اين بافت‌ها گرديده است و عمدتاً نيز به صورت معضلي براي شهرها درآمده‌اند
۱-۱- بيان مسئله:
فرسودگي شهري يکي از مشکلات جدي و پديده هاي غير قابل اجتناب است که مديريت شهري در تمام کشورهاي جهان با آن رو به روست. آنچه مهم است اينکه فرسودگي شهري و ايجاد بافت فرسوده مختص به کشور خاص يا شهر مشخصي نمي باشد بلکه تمامي شهرها و روستاها در جهان با آن درگير هستند ولي بسته به شرايط، قدمت، نوع مصالح و کيفيت ساخت و ساز شهرها ،شدت و ضعف دارد. بديهي است که استانداردهاي ساخت و ساز، دوره زماني تعريف شده براي عمر مفيد بناها، کيفيت و مقاومت مصالح، سياست هاي حمايتي و تشويقي دولت و برنامه هاي مديريت شهري از عناصر تعيين کننده در ايجاد و گسترش بافت هاي فرسوده و کنترل و نوسازي بناها مي باشند. (ابوطالبي ،۱۳۸۹،ص۳)
بيش از چند دهه است که محله هاي قديمي شهر ي در ايران نيز به فراموشي سپرده شده اند. بسياري از بافت هاي سنتي که زماني مايه افتخار شهرها بودند بيش از پنجاه سال است که در حال فرسايش رها شده اند. تقريبا تمامي جمعيت اين مناطق جابجا شده و ميراث تاريخي ، فرهنگي و اجتماعي ويژه محله هاي مختلف يا منقرض شده و يا در حال انقراض اند . تنها اندکي از بناها که به سختي به روي پا ايستاده اند به يادگار مانده اند و ياد آور معماري وشهرسازي گذشته اند . هر چند که حرکت هايي پراکنده در سال هاي اخير در بهسازي و مرمت بناها ي ارزنده به چشم ميخورد اما, حساسيت ها هرچه کمتر شده و هم در ميان مسئولان و هم در ميان مردم حدود زيادي مصونيت ذهني ايجاد شده است . طرح هاي جامع ،طرح هاي تفضيلي و ضوابط منطقه اي در اهداف پيش بيني شده شکست خورده اند .در مناطق مرکزي و محله هاي قديمي شهرها ، نه تنها گذار از سنت به تجدد تحقق نيافته ، بلکه با مقاومت سرسختانه اين مناطق در مقابل مظاهر تجدد ، عملا هيچ گونه بهسازي و مرمتي صورت نگرفته است . در نتيجه پيامد هاي طراحي و ضوابط ساخت و ساز به صورت مانعي بزرگ ، به فرسايش روز افزون بافت هاي سنتي انجاميده است.(ربيع،۱۳۸۲،ص۱۰۲)
رشد جمعيت شهرها، افزايش ناگهاني آهنگ شهرنشيني , توسعه بي رويه شهرها و کاهش زمين براي سکونت و خدمات از يکسو و وجود بافت هاي فرسوده و ناکارآمد در شهرها که ساکنان به سبب عدم توانايي مالي قادر به نوسازي و بهسازي آن نيستند . از سوي ديگر موجب شد تا برنامه ريزان به فکر ارائه راه حل و برنامه هايي مناسب براي بهسازي اين بافت باشند. اين امر علاوه بر استفاده مطلوب از فضا ،جلوگيري بيش از حد ساخت و سازهاي شهري در زمين بکر و يا کشاورزي اطراف شهر را نيز در پي خواهد داشت .(زندوي ،۱۳۸۶،ص۳)
شهر رودسر مركز شهرستان رودسر است كه بر سر جاده آسفالته كناره قرار دارد و در ۷۴ كيلومتري شهر رشت و ۳۳۶ كيلومتري تهران واقع شده است. اين شهر از سمت غرب به شلمان و لنگرودمحدود شده است. از شمال به درياچه خزر از طرف غرب به كلاچاي و از سمت جنوب به جاده كمربندي و اراضي كشاورزي محدود مي شود و تقريبا به شكل خطي است .
از نظر قدمت بافت شهر را به سه دوره مي توان تقسيم كرد.
بخشي از شهر بعد از پيروزي انقلاب اسلامي شكل گرفته است و بخشي از شهر نيز مربوط به اوايل حكومت پهلوي است كه اين بافت دست نخورده باقي مانده پاره اي از شهر نيز قديمي تر بوده به دوره قاجاريه مربوط مي شود شهر تقريبا برخوردار از بافت يك طبقه است اما در ساخت و سازهاي جديد ساختمانها به ۳ الي چند طبقه در آن ديده مي شود.
بافت قديم و هسته اوليه شهر در حول محور جاده ارتباطي كناره درياي خزر كه ارتباط استان هاي گيلان و مازندران را برقرار مي سازد شكل گرفته است بعد از انقلاب هم با ساخت پارك شهيد انصاري شهر به سمت شمال و به طرف دريا كشيده شده است و تا حدي خطي بودن شهر را تعديل نموده است. “طرح تفضيلي شهر رودسر ۱۳۸۵ ص ۷۵”
در شهر رودسر که بخش اصلي شهر تا دوران قبل از رضا شاه بخش رانکوه بوده و با اصلاحات رضا خاني گورستان شهر تبديل به خيابان شده است و ميدان اصلي امروزه شهر رودسر در واقع گورستان بود که خيابان بندي شد اکنون بدنه اصلي قبل از اصلاحات تبديل به يک بافت فرسوده با خيابان بندي بسيار نامنظم شده که تردد عابرين و وسائل نقليه در آن سخت است و اهالي خود محل از زندگي در آن احساس لذت نمي کنند و چهره زشت و نا زيبايي به بخش مرکزي شهر داده است.
همين طور بخش عمده اي از شهر رودسر به دليل قدمت تاريخي و سابقه طولاني سکونتي فرسوده هستند و در هنگام حوادث طبيعي کمک رساني را با مشکل روبه رو مي کند.
در قسمت مركز شهر به جنوب نيز محله تازه احداث گلسار و محله قديمي رانكوه كه بخش فرسوده زيادي در اين قسمت ديده مي شود وجود دارداين خيابان رانكوه بخش عمده آن در زمان قاجار ساخته شده كه مشكل عمده فرسودگي اماكن مسكوني ومشكل رفت و آمد وحمل ونقل وسائل نقليه در آن به چشم ميخورد .
بازار ماهي فروشان ، و صدر محله هم در مركز شهر واقع گرديده كه فرسودگي در اين قسمت نيز ديده مي شودو مشكلات زيادي را براي بخش مركزي شهر به وجود مي آورد.
كوچه خانقاه كه در پشت خيابان انقلاب واقع شده ودر انتهاي خيابان ۷۲ تن است مملو از مشكلات فرسودگي بافت و مشكلات اقتصادي و فرهنگي ناشي از آن است .
شايان ذکراست درمصوبه شوراي عالي شهرسازي، معيارهاي شناسايي بافت هاي فرسوده ازارزش يکساني برخوردارند ونحوه اعمال معيارها، مشخص گرديده و شناسايي بافت هاي فرسوده، مبتني برراهکارها و شاخص معيني شده که عبارتند از:
ريزدانگي: بلوک هايي که بيش از ۵۰% آن ها مساحتي کمتر از ۲۰۰ مترمربع داشته باشد که معرف فشردگي بافت و کثرت قطعات (پلاک ها) کوچک با مساحت اندک است.
ناپايدار: بلوک هايي که بيش از ۵۰% بناهاي آن ناپايدار و فاقد سيستم سازه اي باشد، معرف فقدان سيستم سازه اي مناسب و غيرمقاوم بودن ابنيه است.
نفوذناپذيري: بلوک هايي که بيش از ۵۰% معابر آن عرض کمتر از ۶ متر داشته باشند، معرف عدم دسترسي هاي مناسب و اندک بودن معابر با عرض کافي براي حرکت سواره است.
آسيب پذيري اماکن و منازل فرسوده در اين قسمت و نا پايداري آن در بافت فرسوده شهر بسيار زياد به چشم ميخورد . و نفوذ نا پذ يري اين بافت ها با توجه به مشكلات عديده ترافيكي كه در اين قسمت است بيشتر نمود دارد و باعث کندي حرکت خود روها در اين قسمت مي گردد اما ما کمتر شاهد ريز دانگي هستيم زيرا مساحت زير بناهاي اماکن در گذشته در اين شهر معمولا کم نبوده و ما کمتر شاهد اين مقوله در بافت فرسوده رودسر هستيم.
۱-۲- اهميت و ضرورت تحقيق :
از اواسط دوران قاجار ، با سفرهاي شاهان ايران به اروپا (فرنگ) ايران دست خوش تفكرات غرب گرديد. عدم وجود زمينه لازم براي پذيرفتن اين تحول ، پيدايش تناقضات و تضادهايي به دنبال داشت. در اين دوران واحدهاي سكونتي دچار دگرگوني گرديد و با عوض شدن شيوه زندگي خانه (Domicile ) و سكونت (Oceupancy ) جاي خود را به واحد مسكوني (Manse ) و اسكان داد. (نصر ،۱۳۸۳، ص ۱۹ و ۲۰ )
نخستين اقدام در مورد نوگرايي نظام شهري و تدوين قوانين نوين شهرسازي در ايران طي دهه هاي اول قرن اخير صورت گرفت ؛ بر اين اساس قانون توسعه معابر در سال ۱۳۱۲ تدوين شد و مبتني بر آن ،ساخت “فيزيکي-سنتي” شهرهاي قديمي به هم ريخت .(زياري،۱۳۹۰،ص۱۰۲)
شهرها داراي ارزش اقتصادي ،اجتماعي و فرهنگي بالايي هستند. اين ارزش و اهميت در بافت قديم شهر رودسر ضرورتي انكار ناپذير است. بافت قديم شهر رودسر كه خاستگاه اوليه شهر رودسر است .در زماني مناسب ترين مكان سكونت در شهر بوده ، امروزه به دليل معضلات و مشكلات مختلف اجتماعي ، فرهنگي ،اقتصادي و كالبدي، جاذبه خود را از دست داده و محل استقرار گروههاي مختلف جامعه يا پايگاه ومنزلت اجتماعي متفاوت گرديده است.
به دليل پر پيچ و خم بودن کوچه ها محل مناسبي براي انواع بزهکاريها از جمله محل جمع شدن معتادان و فروش مواد مخدر در اين بافت شده است .به خصوص مکان هايي که به دليل فرسودگي رها شده اند محل مناسبي را براي بزهکاري فراهم آورده اند که به دنباله خود اثرات نامطلوبي بر چهره فرهنگي آن بر جا گذاشته است افراد بومي محل براي اينکه بتوانند فرزندان خود را از اين بزهکاريها دور نگه دارند لذا مجبور به ترک محل گشته اند همين طور مغازه هايي که در اين راسته واقع شده اند و سابقا داراي رونق بالايي به دليل رفت آمد بيشتر عابرين بودند . امروزه به دليل پر پيچ و خم بودن کوچه ها و حرکت کند خود روها در اين بخش از رونقشان کم شده و برخي از آنها رها شده اند همه اين عوامل باعث شده که اين بخش تبديل به محل فقير نشين در شهر شود .
فرسودگي بافت بخش مرکزي رودسر، شکل نامطلوبي به اين قسمت داده که درمنظر بينندگان ، ديدگاه زشت و بدي را ايجاد کرده است به نظر مي رسد که به دليل فرسودگي بافت از ارزش ساختمان و زمين در اين بخش کاسته شده است.
۱-۳- اهداف تحقيق:
از جمله اهداف اين تحقيق عبارت است از :
۱-۳-۱- هدف کلي تحقيق :
تحليل راه کارهاي ساماندهي بافت فرسوده بخش مركزي شهر رودسر مي باشد.
۱-۳-۲- اهداف جزئي تحقيق :
از جمله مهم ترين اهداف اين تحقيق عبارت است از :
۱ -بررسي و تحليل وضعيت انواع کاربري هاي بافت فرسوده بخش مرکزي رودسر۲ – تعيين مسائل و مشکلات بافت فرسوده بخش مرکزي شهر رودسر۳ – ارائه پيشنهادات و راهکارهايي جهت برون رفت از اين مشکلات و تنگناها و رسيدن به شرايط مطلوب
۱-۴- سوال تحقيق:
با چه مكانيزم ها و راهكارهايي مي توان در ساماندهي بافت فرسوده بخش مركزي شهر رودسر اقدام كرد؟۱-۵- فرضيه تحقيق :
يک فرضيه قضيه اي است که رابطه ميان دو عبارت را برقرار مي کند که بر حسب سود ممکن است مفاهيم يا پديده ها باشند. بنابراين فرضيه يک قضيه موقتي يا يک گمانه است که بايد مورد بررسي قرار گيرد . براي آنکه فرضيه بتواند مورد بازبيني قرار گيرد بايد بطلان پذير باشد. به اين معنا که بتواند آن را به دفعات آزمود. براي اين منظور فرضيه بايد اول آنکه عموميت داشته باشد ، دوم آنکه به گونه اي طرح شود که قابليت پذيرفتن گزاره هاي مخالف را که از لحاظ نظري قابل باز بيني اند داشته باشد .(پاپلي، ۱۳۸۶،ص۷) براي تحقيق مورد نظر دو فرضيه در نظر گرفته شده که عبارتند از:
۱- ارزش و قيمت زمين در فرسودگي بافت موجود محدوده مطالعه تاثير دارد .
۲- ساماندهي خيابان اصلي بخش مرکزي شهر (تعريض و…)موجب سهولت نقش پذيري جديد آن مي شود.۱-۶- واژه ها و مفاهيم
بافت :مجموعه سلولهايي که داراي يک ساختمان مي باشد و يک عمل مشترک را انجام مي دهند دسته از بافتها که در بدن به هم پيوسته باشند.(معين ،۱۳۸۲،ص،۱۵۷ )
بافت:گستره اي هم پيوند است که از بناها،راه ها ،مجموعه ها، فضاها، تاسيسات و تجهيزات شهري و يا ترکيبي از آنها تشکيل شده است . (حبيبي ،پور احمد ،مشکين ،۱۳۸۶ ،ص ۶۸ )
بافت شهر:تنيده ساختماني است که باز تابي از شرايط طبيعي ، به ويژه تو پو گرافي شهر دارد. ( فريد ،۱۳۷۹، ص،۱۸(
شهر: آبادي بزرگ که داراي خيابان و کوچه ها و خانه ها و دکان ها و سکنه بسيار باشد. ( معين ،۱۳۸۲،ص،۶۳۲)
فرسوده : ساييده ، کهنه کرده ، پوسيده ، زدوده ، محو کرده ، کاسته ، کم کرده ، پايمال گرديده ، آزار رسيده ، آزرده ( همان منبع ، ص، ۷۲۴ )
بهسازي : به سلسله اقدام هاي گفته مي شود که به منظور ابقاء و بهبود کالبد فضايي شهر در کوتاه مدت صورت مي گيرد. (شماعي ، پور احمد ، ۱۳۸۹،ص، ۴۲)
فرسودگي: فرسودگي يکي از مهمترين مسائل مربوط به فضاي شهري است که باعث بي سازماني، عدم تعادل، عدم تناسب و بي قوارگي آن ميشود. فرسودگي عاملي است که به زدودن خاطرات جمعي، افول حيات شهري و شکل گرفتن حيات روزمرگي هاي شهري کمک ميکند. اين عامل با کاهش عمر اثر و با شتابي کم و بيش تند، باعث حرکت به سوي نقطة پاياني اثر ميگردد. فرسودگي به دو دسته تقسيم ميشود: فرسودگي نسبي و کامل.
فرسودگي نسبي: فرسودگي است که در يکي از عناصر مهم فضاي شهري يعني کالبد يا فعاليت رخنه ميکند و به دنبال خود باعث فرسودگي نسبي فضاي شهري ميگردد.
فرسودگي کامل:فرسودگي است که در هر دو عنصر فضاي شهري يعني کالبدي و فعاليت آن رخنه کرده باشد و به دنبال آن باعث فرسودگي کامل فضا شود. پس فرسودگي يا در کالبد يا فعاليت يا در کالبد و فعاليت به طور يکجا رسوخ ميکند. بر اين اساس، ميتوان معادلاتي تشکيل داد که بيانگر انواع فرسودگي ها باشد.يک گروه از اين معادلات ميتواند به صورت زيرباشد: معادلةاول:شکل(کالبدسالم)فعاليت(فرسودگي نسبي)فرسودگي نسبي فضامعادلةدوم:شکل(کالبدنسبتاًفرسوده)فعاليت(سالم)فرسودگي نسبي فضامعادلة سوم: شکل (کالبد فرسوده)فعاليت(فرسوده)فرسودگي کامل فضا (حبيبي و مقصودي، ????)
نوسازي:نوسازي شهري يک اصطلاح جامع است که بر هر نوع تغيير و دگرگوني در بافت هاي شهري ،به منظور بهبود شرايط زندگي ، کالبدي گفته مي شود و به اشکال گوناگون باز سازي ،مرمت ، تعويض ، تغيير وضعيت ، اصلاح ، حفاظت نگهداري از ابنيه و محوطه ها ي شهري را در بر مي گيرد(سعيد نيا ، ۱۳۷۸،ص، ۹۳)
شهرستان رودسر: يکي از شهرهاي استان گيلان است که در جنوب غربي استان واقع شده است براساس تقسيمات کالبدي طرح تفضيلي شهر رودسر به ۴ ناحيه و ۲۵ محله تفکيک شده است .
بخش مرکزي: در تقسيمات کشوري ايران،عنوان افزود بخشي واقع درهرکدام از شهرستان‌هاي کشور است که مرکز آن، همان مرکز شهرستان است و علاوه برفرمانداري داراي بخشداري نيز مي‌باشد. اين عنوان همراه با عنوان خاص شهرستان، نام کامل آن بخش را تشکيل مي دهد. (تقريبا همه شهرستانهاي ايران از عنوان بخش مرکزي برخوردارند)(برگرفته از ويکي‌پديا، دانشنامه? آزاد)

۱-۷- سوابق تحقيق
دخالت در بافت قديم شهرهاي ايران با روي كار آمدن رضا خان به طور جدي آغاز شد، شهر رودسر هم جزاين شهرها است كه تحت تاثير اين حركت قرار گرفته است . و ميدان اصلي رودسر كه در اطراف آن چهار ساختمان بزرگ قرار دارد كه يكي از آنها ساختمان شهرداري است يادگار آن دوران است بايد اضافه كنم كه عرض خيابان از آن زمان تاكنون هيچ تغييري نكرده و بدنه و بستر شهر از زمان گذشته تاكنون همچنان باقي مانده است . لذا توجه بيشتر برنامه ريزان را به خود مي طلبد.برخي ازتحقيقات صورت گرفته عبارتند از:
۱-“ايازي ، سيد محمد”در پ‍ژوهشي در سازمان نقشه برداري كشور-مديريت خراسان در سال ۱۳۸۷ به اين نتيجه رسيده است كه بافتهاي فرسوده شهري تاثير نامطلوبي در شهرهاي بزرگ و در حال پيشرفت دارد ضريب مقاومتي پاييني در برابر بلاياي طبيعي دارند و همچنين لزوم شناسايي آنها بر اساس معيارها و شاخصهاي ارائه شده، اولين قدم براي احيا و نوسازي اين بافتها اتخاذ تدابيري جهت شناسايي و تهيه نقشه پهنه بندي ،مساحت و حدود هزينه هاي باز سازي آن مي باشد.
طراحي و زياده سازي سيستم اطلاعات مكاني GIS با نگرش به موضوع بافتهاي فرسوده علاوه بر زمينه سازي گرايش مديريت شهري در بكارگيري سيستم هاي نوين مديريتي ،ضمن استفاده از كاربردهاي گسترده اين سيستم ها در مديريت شهري ، نياز مديران براي شناسايي بافتهاي فرسوده براساس ملاك هاي مختلف با پارامترهاي متفاوت را برآورده مي سازد.
۲-“پژوهان ،موسي”دانشجوي دكتري تخصصي برنامه ريزي شهري ، دانشگاه، تهران به بررسي بافت فرسوده تهران شامل ۸۱۷ قطعه يا پلاك را كه شامل ميشود مي پردازد هدف از مقاله خود را طبقه بندي انواع بافت قديمي و كهن شهر تهران به تفكيك مناطق ۲۲ گانه براساس معيارهاي كالبدي تعين شده مي باشد . در پايان راهكارهاي مداخله آگاهانه و هماهنگ در آن ارائه ميگردد . نتيجه نشان ميدهد كه بلوكهاي شهري واجد هر سه شاخص ( ناپايداري ، نفوذ ناپذيري و ريز دانگي ) كه مشتمل بر ۵۰۳۵ بلوك با وسعت ۲۵۸۲ هكتار است، وسعت قابل توجهي را به خود اختصاص داد.فرايند انتخاب الگو و پلانفرم مناسب مداخله در اين پهنه عظيم از بافتهاي قديمي كه در بسياري از موارد داراي ارزش تاريخي و فرهنگي فراواني است ، علاوه بر رويكرد كالبدي به رويكرد هاي اجتماعي و اقتصادي نيز نيازمند است.
۳ -دلخوش كسمائي ، حسن ، سال ۱۳۸۹ ، به سامناندهي بافت فرسوده باقر آباد در رشت پرداخته كه پايان نامه ايشان در كتابخانه دانشگاه آزاد رشت واحد پل طالشان موجود مي باشد ايشان خيابان باقر آباد را يک بافت فرسوده ديده اند و مشكل اصلي اين خيابان را قدرت بالا، فرسودگي غالب بافتها ، تنگي معابر ، كمبود تجهيزات و امكانات زير ساختي كاهش ارزش بها و مسائل زيستي ديده اند.در اين تحقيق با بررسي وضع موجود به ساماندهي اين بافت با توجه به پتانسيل ها و وي‍‍‍ژگي ها ي محدود پرداخته شده است.
-۴مقاله اي نيز توسط ” فرجي ملايي، امين “با عنوان ،انواع روش هاي مداخله در بهسازي و نوسازي شهري،در ماهنامه،اطلاع رساني آموزشي وپژوهشي شماره۵۴ ،در سال ۱۳۸۹صورت گرفته است كه در آن اشاره شده كه نواحي فرسوده شهري بنا به سرشت خود با انواع عوارض و مشكلات مواجه هستند . از اين رو معضل آنها چند وجهي و چند بعدي است كه در هر مورد به شكل خاصي بروز مي نمايد . به همين دليل براي حل مشكلات آنها معمولا اقدامات و برنامه هاي گوناگوني مطرح مي شود كه هر يك بر جنبه اي خاص تاكيد دارد با توجه به تجارب جهاني و گرايش هاي شهر سازي نوين معتقد است كه رويكرد موردي و يك وجهي به مسائل بافت هاي شهري چندان موفق و كار ساز نيست . مداخله جامع در بافت هاي فرسوده شهري زماني اتفاق مي افتد كه ضمن ساماندهي اوضاع كالبدي به ساختارهاي اقتصادي و اجتماعي شهر نيز توجه شود.
-۵″ كوچكي ، غلام ” هم در پايان نامه خود به شناسايي ساختار” فضايي – كالبدي “و شناخت عوامل تخريب كننده و محدود كننده بافت قديم شهر خرم آباد پرداخته است و به اين نتيجه رسيده است كه آنچه سبب فرسوده شدن بافت قديم شده است ، عوامل محيطي و توسعه فيزيكي شهر بوده است .
-۶″مهدوي ،مهديه”در پايان نامه كارشناسي ارشد خود در دانشگاه آزاد اسلامي واحد نور با عنوان ،برنامه ريزي راهبردي به منظور بهسازي بافت هاي فرسوده شهري (نمونه مورد مطالعه : شهر بابل )معتقدند كه بافتهاي قديمي شمال ايران در معرض خطر و نابودي هستند و به ارزيابي ساختار فيزيكي قديم شهر ميپردازدو با بكارگيري SWOT به شناساييي عوامل مثبت و منفي در بافت قديم شهر بابل ميپردازد نتايج تحقيقش نشان داد كه بافت مورد نظر با كمبود زير ساخت هاي فيزيكي مواجه است كه خود نيازمند اقدامات فوري براي تجديد حيات شهري است.
۷-“نريماني ، مسعود “در كتاب خود با عنوان بهسازي بافت تاريخي به ارائه راهكارهايي منظم براي ساماندهي بافت قديم شهرها پرداخته است و تجارب بعضي از كشورها در احياي بافت قديم شهرها را مطرح كرده است.
۸-” وفايي ، ابوذر ” به اين نتيجه رسيده است كه علاوه بر اينكه شهر كاشان به عنوان شهر تاريخي شناخته شده است ، و موجب فرسوده شدن بافت شده ، تغيير ساختار كلي شهر از تك هسته اي به چند هسته اي بوده است .
۱-۸- محدوديت هاي تحقيق
از مهم ترين مشکلاتي که تحقيق حاضر با آن مواجه بوده است:
*عدم امکان دسترسي آسان و به موقع اطلاعات مورد نياز ؛ اين مورد از طريق پايان نامه ها موجود در دانشگاه وبا راهنمايي اساتيد توانستم برطرف نمايم.
*نبود اطلاعات آماري دقيق ؛اين مورد نيزاز طريق سايت آمار کشور برطرف شد.
*عدم همکاري بعضي از سازمانها و نهادها؛ با همکاري دوستان همکلاسي که در اين نهادها همکاري داشتند اطلاعات لازم را به دست آورم.

دسته بندی : 22

پاسخ دهید