۲-۳-۳٫ روشهاي تشخيص واژههاي پايه۱۶
۲-۳-۴٫ معيارهاي تشخيص واژههاي پايه۱۸
۲-۳-۴-۱٫ جايگزيني نحوي۱۸
۲-۳-۴-۲٫ متضاد۱۸
۲-۳-۴-۳٫ باهمآيي همنشيني۱۹
۲-۳-۴-۴٫ گستردگي۱۹
۲-۳-۴-۵٫ شمول معنايي ……………………………………………………………………………………………………………..۲۰
۲-۳-۴-۶٫ عاري بودن از مظاهر فرهنگي …………………………………………………………………………………….۲۰
۲-۳-۴-۷٫ تلخيص ……………………………………………………………………………………………………………………… ۲۱
۲-۳-۴-۸٫ باهمآيي متداعي ……………………………………………………………………………………………………….. ۲۱
۲-۳-۴-۹٫ خنثايي زمين? گفتماني …………………………………………………………………………………………….. ۲۲
۲-۳-۴-۱۰٫ خنثايي ارتباطي گفتمان ………………………………………………………………………………………… ۲۲
۲-۴٫ يادگيري واژه ………………………………………………………………………………………………………………………. ۲۴
۲-۵٫ اصول آموزش واژه ………………………………………………………………………………………………………………. ۲۷
۲-۶٫ روشهاي آموزش واژه ………………………………………………………………………………………………………… ۲۸
۲-۶-۱٫ آموزش واژه محور……………………………………………………………………………………………………………. ۳۰
۲-۶-۲٫ استفاده از تصوير در آموزش زبان…………………………………………………………………………………… ۳۳
۲-۶-۳٫ فعاليتهاي رايانهمبنا ……………………………………………………………………………………………………… ۳۳
۲-۷٫ مراحل تحول نثر فارسي در دوران اخير …………………………………………………………………………….. ۳۵
۲-۷-۱٫ ناديدهانگاري …………………………………………………………………………………………………………………… ۳۵
۲-۷-۲٫ بهت ………………………………………………………………………………………………………………………………… ۳۶
۲-۷-۳٫ خوديافت ………………………………………………………………………………………………………………………… ۳۷
۲-۷-۴٫ آگاهي …………………………………………………………………………………………………………………………….. ۳۷
۲-۸٫ تجرب? کشورهاي ديگر ………………………………………………………………………………………………………… ۳۸
۲-۸-۱٫ واژهگزيني در ايسلند ……………………………………………………………………………………………………… ۳۹
۲-۸-۲٫ واژهگزيني در هند ………………………………………………………………………………………………………….. ۴۰
۲-۸-۳٫ واژهگزيني در پاکستان …………………………………………………………………………………………………… ۴۲
۲-۸-۴٫ واژهگزيني در روسيه ……………………………………………………………………………………………………… ۴۲
۲-۸-۵٫ واژهگزيني در کشورهاي عربي ………………………………………………………………………………………. ۴۴
۲-۸-۶٫ واژهگزيني در ژاپن …………………………………………………………………………………………………………. ۴۵

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

۲-۸-۷٫ واژهگزيني در چين ………………………………………………………………………………………………………… ۴۶
۲-۸-۸٫ واژهشناسي در مالزي و اندونزي ……………………………………………………………………………………. ۴۷
فصل سوم: مباني نظري
۳-۱٫ مقدمه۵۱

۳-۲٫ تعريف زبان علم۵۲
۳-۲-۱٫ نقشهاي زباني ياکوبسن ۵۳
۳-۲-۱-۱٫ نقش ارجاعي و گون? زباني۵۳
۳-۲-۱-۲٫ نقش عاطفي و گون? زباني۵۳
۳-۲-۱-۳٫ نقش ترغيبي و گون? زباني۵۴
۳- ۲-۱-۴٫ نقش فرازباني و گون? زباني۵۴
۳- ۲-۱-۵٫ نقش همدلي و گون? زباني۵۵
۳- ۲-۱-۶٫ نقش ادبي و گون? زباني۵۶
۳- ۲- ۲٫ مقايس? زبان علم و زبان روزمره۵۷
۳- ۲- ۳٫ مقايس? زبان علم و زبان ادبيات۵۹
۳-۲-۴٫ معيارهاي تمايز اثر زباني از اثرادبي۶۰
۳-۲-۴-۱٫ معيار ساختاري۶۱
۳-۲-۴-۲٫ معيار نقشي ………………………………………………………………………………………………………………….۶۲
۳-۲-۴-۳٫ معيار نشانهشناختي …………………………………………………………………………………………………… ۶۲
۳-۲-۵٫ پيوستار زبان علم و زبان ادب ………………………………………………………………………………………….۶۴
۳-۳٫ برنامهريزي براي زبان و واژهگزيني …………………………………………………………………………………….. ۶۸
۳-۴٫ معضلات و تبعات وامگيري واژگان …………………………………………………………………………………….. ۷۳
۳-۴-۱٫ رشد در واژههاي علمي و فني ……………………………………………………………………………………….. ۷۴
۳-۴-۲٫ بيتوجهي گويشوران زبان به زبان فني …………………………………………………………………………. ۷۵
۳-۵٫ ملاحظات تدوين فهرست واژههاي دانشگاهي ……………………………………………………………………. ۷۷
۳-۶٫ فهرست ۵۷۰ واژهاي کاکسهد ………………………………………………………………………………………….. ۸۱
۳-۷٫ جمعبندي …………………………………………………………………………………………………………………………… ۸۲
فصل چهارم: تجزيه و تحليل دادهها
۴-۱٫ مقدمه۸۵
۴-۲٫ فهرست واژههاي کاکسهد (۲۰۰۰) و برابرنهادهاي آن۸۵
۴-۳٫ روش پژوهش۹۷
۴-۴٫ تحليل ميزان بازنمايي واژههاي دانشگاهي در متون خواندن مرکز آموزش زبان فارسي قزوين۹۸
۴-۵٫ جمعبندي۱۰۴
فصل پنجم: نتيجهگيري
۵-۱٫ مقدمه۱۰۹
۵-۲٫ مروري بر فصلهاي پيشين۱۱۰
۵-۳٫ ارزيابي سؤالها و فرضيهها۱۱۱
۵-۳-۱٫ ارزيابي سؤال و فرضي? اول ……………………………………………………………………………………………۱۱۱
۵-۳-۲٫ ارزيابي سؤال و فرضي? دوم ……………………………………………………………………………………………۱۱۲
۵-۳-۳٫ ارزيابي سؤال و فرضي? سوم …………………………………………………………………………………………..۱۱۳
۵-۳-۴٫ ارزيابي سؤال و فرضي? چهارم ……………………………………………………………………………………….۱۱۴
۵-۴٫ نتيجهگيري…………………………………………………………………………………………………………………………۱۱۵
۵-۵٫ پيشنهادهايي براي پژوهشهاي بعدي …………………………………………………………………………….. ۱۱۶
کتابنامه
کتابنام? فارسي۱۱۹
کتابنام? انگليسي۱۲۱
واژهنامه
واژهنامه فارسي به انگليسي۱۲۹
واژهنامه انگليسي به فارسي۱۳۲
پيوست
پيوست شماره ۱) فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد ………………………………………………………… ۱۳۷
چکيد? انگليسي ……………………………………………………………………………….. ۱۶۳
فهرست جدولها
جدول (۴-۱) زيرفهرست ۱ از فهرست واژههاي دانشگاهي …………………………………………………………………….۸۷
جدول (۴-۲) زيرفهرست ۲ از فهرست واژههاي دانشگاهي……………………………………………………………………..۸۸
جدول (۴-۳) زيرفهرست ۳ از فهرست واژههاي دانشگاهي…………………………………………………………………….۸۹
جدول (۴-۴) زيرفهرست ۴ از فهرست واژههاي دانشگاهي…………………………………………………………………….۹۰
جدول (۴-۵) زيرفهرست ۵ از فهرست واژههاي دانشگاهي…………………………………………………………………… ۹۱
جدول (۴-۶) زيرفهرست ۶ از فهرست واژههاي دانشگاهي……………………………………………………………………. ۹۲
جدول (۴-۷) زيرفهرست ۷ از فهرست واژههاي دانشگاهي…………………………………………………………………… ۹۳
جدول (۴-۸) زيرفهرست ۸ از فهرست واژههاي دانشگاهي…………………………………………………………………… ۹۴
جدول (۴-۹) زيرفهرست ۹ از فهرست واژههاي دانشگاهي…………………………………………………………………… ۹۵
جدول (۴-۱۰) زيرفهرست ۱۰ از فهرست واژههاي دانشگاهي…………………………………………………………….. ۹۶
جدول (۴-۱۱) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن سطح پيشرفته ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………۹۹
جدول (۴-۱۲) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن سطح مياني ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۱۰۰
جدول (۴-۱۳) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن علوم پزشکي …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۱۰۱
جدول (۴-۱۴) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن فنيمهندسي ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۱۰۲
جدول (۴-۱۵)واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و ۴ کتاب خواندن………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۱۰۳
فهرست نمودارها
نمودار (۳-۱) پيوستار زبان علم و زبان ادب ………………………………………………………………………………………….. ۶۵
نمودار (۳-۲) پيوستار زبان علم، زبان خودکار و زبان ادب ……………………………………………………………………. ۶۷
نمودار (۴-۱) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن سطح پيشرفته …………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۰۰
نمودار (۴-۲) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن سطح مياني ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۰۱
نمودار (۴-۳) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن سطح پيشرفته…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۱۰۱
نمودار (۴-۴) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن سطح پيشرفته…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۱۰۲
نمودار (۴-۵) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و ۴ کتاب خواندن ……۱۰۴
نمودار (۵-۱) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن سطح پيشرفته ………………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۱۲
نمودار (۵-۲) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن سطح مياني ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۱۳
نمودار (۵-۳) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن علوم پزشکي ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱۴
نمودار (۵-۴) واژههاي مشترک فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) و کتاب خواندن فنيمهندسي ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱۵

فصل اول
کليات
۱-۱٫ مقدمه
زبان محمل انديش? بشري است و انسانها براي ابراز احساسات، دستور دادن، شکايت کردن، درخواست کردن، دعوت کردن، تشکر کردن، موافقت کردن، سپاسگزاري، انتقال دانش و بسياري اهداف ديگر از آن بهره ميبرند. در واقع، زبان راهي براي بقا در اجتماع انساني است و بدون آن بخش اعظم فعاليتهاي بشري دچار نقصان و کمبود ميشود. اين موضوع در شرايطي که در دنياي امروز يادگيري زباني غير از زبان مادري اهميتي بيش از پيش يافتهاست، بيشتر از هر زمان ديگري نياز به توجه دارد. اگر بپذيريم که زبان، نظام در هم تنيده اي از حوزه هاي معني، آوا، نحو و واژگان۱ است، بايد بر لزوم يادگيري هم? مؤلفه هاي زباني، براي يادگيري زبان واقف باشيم. اينجاست که آشنايي با نوينترين روشها و رويکردهاي علم آموزش زبان دوم/ خارجي نقش غيرقابلانکاري پيدا ميکند. امروزه حوز? آموزش زبان به قدري گسترده شدهاست که مباحث تخصصي و جزءنگري همچون “زبان براي اهداف ويژه”۲، فهرست واژههاي پربسامد، رويکرد محتوامبنا و مانند آن را به خود راه دادهاست. پس بجاست که در ياددهي و يادگيري هر زباني، خود را به اين روش و رويکردها مجهز کنيم.
۱-۲٫ بيان مسأله
اگر بهسان متقدمان عصر زبانشناسي نظري، همچون دوسوسور و گاردنر، نظام زبان را اصلاً و ذاتاً واژهبنياد و تجلّي اين نظام، يعني گفتار، را متشکل از جملهها بدانيم، آن گاه ميتوانيم ادعا کنيم که حتي تازهترين رويکردها۳ نيز، همانند روشتدريسهاي سنتي که در آنها واژه عنصري اصلي و اساسي قلمداد ميشد، از توجه به واژه غافل نشدهاند. به عنوان مثال، در رويکردي همچون آموزش تکليفمدار۴ که تقويت توانايي زبانآموز در به کار بردن جملهها در بافت مناسب را اساس تدريس تلقي ميکند، نميتوان از آموزش واژه صرفنظر کرد. از اين رو، بيراه نيست اگر معتقد باشيم هم? رويکردها و روشتدريسهاي مطرحشده در زمين? آموزش زبان دوم/خارجي هر کدام به نوعي، مستقيم يا غيرمستقيم، قائل به تأثيرگذاري غناي داير? واژگاني بر پيشرفت مهارتهاي زباني هستند. بنابراين، شکي نيست که تعيينکنندهترين لاي? هر زباني لاي? واژههاست. اگر دستور هر زبان راه انتقال پيام در آن زبان است، واژه خود پيام است و طبيعي است که در ابتداي مسير يادگيري و ياددهي زبان، ذهن را بيشتر از هر چيزي با واژه و گروههاي اسمي و صفتي آماده کنيم و پرورش دهيم. گذشته از اين، بسياري از زبانآموزان زبان را به اين دليل ميآموزند که در آينده مطالبي تخصصي را که به آن زبان نوشته شدهاند، بخوانند و درک کنند. متنهاي تخصصي صرفنظر از اين که مملو از اصطلاحات علمي خاص هر رشته هستند، حاوي واژههايي نيز هستند که در هر متن علمي ميتوان آنها را به وفور يافت. مطمئناً دانستن اين قبيل واژهها، به طور کلي به هم? زبانآموزاني که زباني را با هدف آموختن يک رشت? خاص به آن زبان ياد ميگيرند، بسيار راهگشا و مفيد است. حال، با توجه به اين که در ايران نيز دانشجويان بسياري از کشورهاي مختلف، براي آمادگي جهت تحصيل در دانشگاههاي کشور، در مراکز آموزش زبان فارسي، مثل دانشگاه بينالمللي قزوين، مشغول به يادگيري زبان فارسي هستند، تهي? فهرستي از واژههاي دانشگاهي فارسي لازم به نظر ميرسد. وجود چنين فهرستي، فارسيآموزاني را که فارسي را با هدف آموختن علمي خاص ياد ميگيرند ياري ميکند تا با زحمت کمتر و اطمينان بيشتري در مسير يادگيري زبان فارسي و سپس آن رشت? علمي گام بردارند. پس، ضروري است که در فراهم کردن فهرست واژههاي دانشگاهي فارسي همت بورزيم.
۱-۳٫ اهميت پژوهش
در سطح جهاني، واژههاي دانشگاهي، براي کساني که در سطوح مختلف دانشگاهها مشغول به تحصيل به زبان انگليسي هستند، از اهميت فوق العاده اي برخوردارند. کاکسهد۵ (????) فهرستي از واژه هاي دانشگاهي ارائه داده است که شامل ??? خانواد? واژگاني است که اين واژهها در فهرست دو هزار واژ? پربسامد انگليسي وجود ندارند اما بهوفور در کتابها و متون دانشگاهي کاربرد دارند و بهعلاوه در روزنامهها و مجلات علمي نيز داراي بسامد بالايي هستند. استفاده از واژههاي دانشگاهي، در انحصار رشتهاي خاص دانشگاهي نيست، بلکه مي تواند براي دانشجويان رشته هايي چون پزشکي، ادبيات، علوم پايه، اقتصاد، حقوق و … بسيار مفيد و کاربردي باشد. تحقيقات انجام شده نشان داده است که يادگيري اين واژهها، درک مطلب متون دانشگاهي را، براي دانشجويان خارجي به طور چشمگيري بالا ميبرد و باعث ميشود، آنها بدون اتلاف وقت و مراجعه به فرهنگهاي لغات پربسامد که معمولا شامل دو تا سه هزار واژه مي باشند و بيشتر در مکالمه کاربرد دارند، قادر به درک متون دانشگاهي شوند. پس با توجه به آنچه در بخش پيش عنوان شد، وجود فهرست واژههاي دانشگاهي زبان فارسي، فارسيآموزان را هم در شروع و هم در ادامه دادن يادگيري زبان فارسي تشويق و ترغيب ميکند. پس بجاست که به روشي علمي و اصولي، تدوين فهرست واژههاي دانشگاهي براي زبان فارسي را آغاز نماييم. رسال? حاضر، آغازي است بر همين هدف مهم.
۱-۴٫ هدف پژوهش
در اين پژوهش بر آنيم که با الگوگيري از يک نمون? موفق زبان انگليسي، فهرست واژههاي دانشگاهي زبان فارسي را شناسايي ميکنيم و از اين طريق گامي در جهت گسترش و تسهيل آموزش فارسي برداريم.
۱-۵٫ سؤالهاي پژوهش
سؤالهايي که پژوهش حاضر براي يافتن پاسخ آنها شکل گرفت عبارتند از:
۱٫ بازنمايي واژههاي دانشگاهي در کتاب خواندن سطح پيشرفته مرکز آموزش زبان فارسي به غيرفارسي زبانان دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين چگونه است؟
۲٫ بازنمايي واژههاي دانشگاهي در کتاب خواندن سطح مياني مرکز آموزش زبان فارسي به غيرفارسي زبانان دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين چگونه است؟
۳٫ بازنمايي واژههاي دانشگاهي در کتاب فارسي ويژ? علوم پزشکي مرکز آموزش زبان فارسي به غيرفارسي زبانان دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين چگونه است؟
۴٫ بازنمايي واژههاي دانشگاهي در کتاب فارسي ويژ? فنيمهندسي مرکز آموزش زبان فارسي به غيرفارسي زبانان دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين چگونه است؟
۱-۶٫ فرضيههاي پژوهش
متناظر با سؤالهاي فوق، فرضيههاي زير مطرح است:
۱٫ بازنمايي واژههاي دانشگاهي در کتاب خواندن سطح پيشرفته مرکز آموزش زبان فارسي به غيرفارسي زبانان دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين ضعيف است.
۲٫ بازنمايي واژههاي دانشگاهي در کتاب خواندن سطح مياني مرکز آموزش زبان فارسي به غيرفارسي زبانان دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين ضعيف است.
۳٫ بازنمايي واژههاي دانشگاهي در کتاب فارسي ويژ? علوم پزشکي مرکز آموزش زبان فارسي به غيرفارسي زبانان دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين ضعيف است.
۴٫ بازنمايي واژههاي دانشگاهي در کتاب فارسي ويژ? فنيمهندسي مرکز آموزش زبان فارسي به غيرفارسي زبانان دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين ضعيف است.
۵٫ بازنمايي واژههاي دانشگاهي در کتابهاي فارسي ويژ? مرکز آموزش زبان فارسي به غيرفارسي زبانان دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين ضعيف است.
۱-۷٫ شيو? انجام پژوهش
در اين پژوهش، که از دست? پژوهشهاي کاربردي است، ابتدا فهرست واژههاي دانشگاهي (کاکسهد، ۲۰۰۰) را که متشکل از ۵۷۰ خانواد? واژگاني است، مطالعه کرديم. در هر خانواد? واژگاني اين فهرست، يک سرواژه (که صورت بينشان هر خانواده است) و يک واژ? ايتاليک (که پربسامدترين عضو هر خانواده است) وجود دارد. البته گاهي اين دو ويژگي بر هم منطبق است يعني صورت بينشان، پربسامدترين هم هست. ابتدا سرواژهها و ايتاليکها را از اين فهرست جدا نموديم. سپس، برابرنهادهاي فارسي سرواژهها و ايتاليکها را از فرهنگلغت هزاره (حقشناس، ۱۳۸۶) استخراج کرديم. علت اصلي استفاده از فرهنگلغت هزاره اين بود که براي هر مدخل رايجترين و قابلفهمترين معادل را ارائه ميدهد و حداکثراطلاعات دربار? هر واژ? رايج در انگليسي را در اختيار فارسيزبانان قرار ميدهد. در مرحل? بعد، فهرست برابرنهادهاي فارسي سرواژهها و ايتاليکها را به همراه واژههاي جديد چهار کتاب خواندن و درک مطلب متون فارسي۶ (سطح مياني)، خواندن و درک مطلب متون فارسي۷ (سطح پيشرفته)، فارسي ويژ? فنيمهندسي۸و فارسي ويژ? علوم پزشکي۹ مرکز آموزش زبان فارسي دانشگاه بينالمللي قزوين در چهار فايل مجزا در نرمافزار اکسل قرار داديم و واژههاي مشترک سرواژهها و ايتاليکها با هر يک از اين چهار کتاب را يافتيم. در گام بعدي، ميزان بازنمايي فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) در چهار کتاب مذکور را در نمودار نشان داديم.
۱-۸٫ تعريف برخي مفاهيم و واژههاي کليدي
واژه
واژه يکي از عناصر طبيعي زبان است که اهل يک زبان آن را به عنوان يک واحد زباني مي شناسد و حتي بدون آشنايي با صورت نوشتاري زبان قادر به شناسايي آن است. با اين وجود، به سادگي نمي توان آن را تعريف کرد و تاکنون تعريف واحدي از واژه توسط متخصصان اين حوزه ارائه نشده است. شقاقي (۱۳۸۷: ۲۱) واژه را عنصري مي داند که در ساخت گروه استفاده ميشود و به پديدهاي خيالي، واقعي، مادي يا انتزاعي در جهان خارج دلالت ميکند .
واژگان
واژگان زبان، عبارت است ازمجموع? واژه هايي که اهل زبان در دسترس دارند و همچنين روابطي است که ميان اين واژه ها وجود دارد (باطني، ۱۳۷۰: ۷۴). واژگان مجموعه اي از عناصر انتزاعي
موسوم به واژه و تکواژ که در ذهن ذخيره شدهاند، است (شقاقي، ۱۳۸۷ : ۱۴۳)
واژههاي پايه
واژههاي پايه متشکل از واژههايي است که ميان گويشوران يک زبان مشترکند، به عبارتي ديگر، واژه هاي پايه شامل واژههايي است که براي توصيف ساير واژههاي يک زبان کافي ميباشند. كاربران بالقوة يك زبان مجهز به مجموعه‌اي از واژه‌هاي پايه هستند كه به كمك آن مي‌توانند در راستاي ايجاد ارتباطي اساسي و ساده در بافت ويژه به منابعي از فرايندهاي سادهسازي دسترسي داشتهباشند، مانند ارتباط با كودكان، خارجيان و غيره. (باقري، ۱۳۸۹: ۳۹).
واژ? دانشگاهي
فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰)، از پيکرهاي متشکل از ۴۱۴ متن دانشگاهيِ نوشتهشده توسط بيش از ۴۰۰ نويسنده، در چهار حوز? علوم انساني، بازرگاني، حقوق و فناوري، بر پاي? سه معيار وقوع تخصصي، دامنه، بسامد، استخراج شده است. فهرست کاکسهد (۲۰۰۰) از ۵۷۰ خانواد? واژگاني تشکيل شدهاست. اين ۵۷۰ خانواده در تعداد ده زيرفهرست پخش شدهاند. زيرفهرست نخست پربسامدترين خانوادههاي واژگاني و زيرفهرست دهم کمبسامدترين آنها را شامل ميشود.
زبان علم
زبان علم آن گون? کاربردي۱۰ از هر زبان است که در علم به کار ميرود. البته منظور از اين جمله، وجوه تمايز موجود ميان زبانهاي علوم مختلف نيست بلکه هدف، توجه به وجوه تشابه ميان هم? زبانهاي هم? علوم است؛ اين که آن کدام ويژگيها هستند که در هم? گونههاي کاربردي هم? علوم وجود دارند و لاجرم موجب ميشوند گونههاي مزبور همگي از گونههاي کاربردي ديگري که براي مقاصدي سواي مقاصد علمي به کار ميروند، جدا و متمايز بمانند (حقشناس، ۱۳۷۲).
۱-۹٫ محدوديتهاي پژوهش
محدوديتهايي که در پيش روي پژوهشگر در انجام مطالع? حاضر وجود داشت، عبارتند از:
۱٫ مهمترين مانع در انجام اين پژوهش انتخاب بهترين برابرنهاد بود. اگرچه در ابتدا تصميم بر آن شد که رايجترين و نخستين برابرنهاد هر مدخل در فرهنگلغت انتخاب شود اما گاهي نخستين برابرنهاد مدخل رايجترين آنها نبود. به طور کلي، انتخاب برابرنهاد امري بود که احتمال اعمال سليقه در آن بالا بود.
۲٫ در موردآموزش واژه در زبان فارسي تحقيقات فراواني شدهاست. ازجمله پژوهش هاي اخير، باقري(۱۳??)؛ قپانداري بيگدلي(۱۳??)؛ رستم زاده(۱۳??)؛ مرصوص (۱۳??) مي باشد؛ اما تا جايي که نگارنده مطلع است، اين پژوهش نخستين پژوهشي است که دربار? موضوع واژههاي دانشگاهي در ايران انجام شده است. به همين دليل، يکي از مهمترين محدوديتهاي پژوهشگر، يافتن منابع مفيد و قابلدسترس بود.
۳٫ با توجه به نقشي که واژههاي دانشگاهي در درک مطلب متون دانشگاهي دارند، اين سؤال به ذهن نگارنده متبادر شد که برابر نهاد فارسي اين واژهها چه تأثيري در درک مطلب متون دانشگاهي به زبان فارسي خواهند داشت. ابتدا نظر بر اين بود که پس از بررسي ميزان انطباق اين واژهها با واژههاي مورد استفاده در متون فارسي دانشگاهي، نقش آنها را در درک مطلب دانشجويان خارجي بررسي نمايد، اما به دليل عدم همکاري مؤسسههاي داراي دانشجوي خارجي، به ويژه دانشگاه بينالمللي قزوين، و محدويت زماني اجراي پژوهش، چارهاي جز آن نبود که از اين بخش صرفنظر نموده و به تهي? فهرستي از برابرنهادهاي واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) اکتفا کنيم، لذا عنوان پاياننامه بر اساس اين تصميم انتخاب شده بود.
۱-۱۰٫ ساختار پژوهش
پژوهش حاضر مشتمل بر پنج فصل است. در فصل اول (کليات)، بيان مسئله، اهميت و هدف پژوهش، پرسشها و فرضيههاي پژوهش و روش پژوهش بيان شدهاست. فصل دوم شامل بخشهايي چون اهميت واژه، واژههاي پايه و تعريف و انواع آن، يادگيري واژه و اصول و روشهاي آموزش آن، مرحلههاي تحول نثر فارسي و مانند اينهاست. فصل سوم به طور مفصل به معرفي جامع و کامل فهرست واژههاي دانشگاهي کاکسهد (۲۰۰۰) ميپردازد. در فصل چهارم، واژههاي مشترک فهرست کاکسهد (۲۰۰۰) و چهار کتاب درحالتدريس در مرکز آموزش زبان فارسي دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين، استخراج گرديد. در فصل پنجم پس از مروري بر فصول پيشين، به ارزيابي پرسشها و فرضيهها پرداخته شد و پيشنهادهايي براي پژوهشهاي بعدي ارائه گرديده است.

فصل دوم
پيشين? مطالعات
۲-۱٫ مقدمه
اهميت واژه در درک زبان به قدري پررنگ و غيرقابلانکار است که بهسختي ميتوان به مخالفت با آن برخاست. واضح است که هر چه گنجين? واژههاي هر فرد غنيتر باشد، درک متون نوشتاري يا گفتاري زبان را آسانتر مييابد. مطالعات مختلف و متفاوتي در اين راستا انجام شدهاست. از طرفي، کار واژهگزيني نيز سالهاست که در کشورهاي مختلف جهان به انحاء گوناگون آغاز شدهاست. بنابراين، اين فصل خود دو بخش دارد. در اين فصل و در بخش نخست، ابتدا به ذکر اهميت واژه ميپردازيم، سپس واژههاي پايه را تعريف ميکنيم و آنها را از حيث انواع و روشها و معيارهاي تشخيص بررسي مينماييم، بعد روند، انواع و سطوح يادگيري واژه را از نظر ميگذرانيم و در نهايت، اصول و روشهاي آموزش واژه را معرفي ميکنيم. در بخش دوم نيز به تاريخ تحول نثر فارسي در دوران اخير، گريزي ميزنيم و در پايان تجرب? کشورهاي ديگر در امر واژهگزيني را مرور ميکنيم.
۲-۲٫ اهميت واژه
ويلكينز۱۱ (۱۹۷۶: ۱۱۱) در خصوص اهميت واژه مي‌گويد: “بدون دانستن دستور زبان مي‌توان اطلاعات اندكي را انتقال داد، اما بدون آشنايي با واژه‌ها، هيچ‌گونه اطلاعاتي را نمي‌توان منتقل كرد.”
به اعتقاد مككارتي۱۲ (۱۹۹۰)، هرچقدر هم زبانآموز در زمينة دستور و آواهاي زبان دوم/خارجي تبحر داشتهباشد، بدون بهكارگيري واژه هرگز نمي‌تواند ارتباط معناداري با گويشوران زبان موردنظر برقرار سازد.
ورمير۱۳ (۱۹۹۲) نيز معتقد است براي آن كه گويشور سخن ديگران را درك كند و سخنش نيز براي آنان مفهوم باشد بايد واژه‌ها را بداند. در واقع، بخش اصلي يادگيري يك زبان جديد، يادگيري واژه‌هاي جديد است و دانش دستوري مهارت چنداني را در زبان به ارمغان نمي‌آورد.
گاس و سلينكر۱۴ نيز مي‌گويند: “واژگان مهم‌ترين بخش براي زبانآموز است” (به نقل از لوفر۱۵، ۱۹۹۷:۱۴۰). تحقيقات ميرا۱۶ (۱۹۸۰) و نيشن۱۷ (۱۹۹۰) نشان مي‌دهد، بسياري از مشكلات زبانآموزان در توليد و دريافت زبان، ناشي از دانش واژگاني كم آنهاست (كنگ۱۸، ۱۹۹۵ : ۴۳). به اعتقاد ريورز۱۹ (۱۹۸۱: ۲۴۲)، اصولاً بدون واژه، يادگيري زبان غيرممكن است.
۲-۳٫ واژههاي پايه
به دليل اهميت خاصي که فهرستهاي بسامدي و واژههاي پايه۲۰ در آموزش زبان دارند، از اوايل قرن بيستم تلاشهاي متعددي براي تهي? چنين فهرستهايي از پيکرههاي زباني به عمل آمدهاست. امروزه به کمک رايانه و امکان دستيابي به گستر? فراواني از متون رايانهاي به عنوان پيکر? زباني، ميتوان تحليلهاي متني دشواري را که در گذشته بسيار محدود و نيازمند وقت بسيار بودهاست، به آساني انجام داد (باقري، ۱۳۸۹: ۱۰). در اين بخش، ابتدا واژههاي پايه را تعريف و سپس از حيث انواع و روشها و معيارهاي تشخيص بررسي ميکنيم.
۲-۳-۱٫ تعريف واژههاي پايه
روش‌هاي متفاوتي براي تعريف واژه‌هاي پايه وجود دارد. از ميان آنها مي‌توان به سه مورد زير اشاره كرد:
۱٫ واژه‌هاي پايه شامل n واژة پربسامد يك زبان است.
۲٫ واژه‌هاي پايه متشكل از واژه‌هايي است كه ميان همة گويشوران زبان مشترك است.
۳٫ واژه‌هاي پاي? معنايي شامل واژه‌هايي است كه براي توصيف ساير واژه‌هاي يك زبان كافي هستند.
دو روش اول را مي‌توان به عنوان روش‌هاي آماري و روش سوم را به عنوان رويكردي معنايي تبيين كرد (بارنت و لمان۲۱، ۱۹۸۶،به نقل از باقري ۱۳۸۹: ۵۰).
در تحقيقات مربوط به واژه‌هاي پايه بايد به جاي يك واژة پايه به چندين واژة پايه قائل بود، زيرا بسياري از اين واژه‌هاي پايه به شرايط ارتباط ويژه‌اي مرتبط هستند. كاربران بالقوة يك زبان مجهز به مجموعه‌اي از واژه‌هاي پايه هستند كه به كمك آن مي‌توانند در راستاي ايجاد ارتباطي اساسي و ساده در بافت ويژه به منابعي از فرايندهاي سادهسازي دسترسي داشتهباشند؛ مانند ارتباط با كودكان، خارجيان و غيره. (باقري، ۱۳۸۹: ۳۹).
در حيطة واژه‌ها، واژه‌هاي پايه عموماً بسيار ساده و اساسي به نظر مي‌رسند. معلمان زبان در زمرة اولين كساني هستند كه براي تأمين اهداف يادگيري به تعريف واژه‌هاي پايه ميپردازند. اين واژه‌هاي پايه فاقد درونمايه عاطفي، ورزشي، ادبي و نيز بسيار عاري از مظاهر فرهنگي هستند (كارتر۲۲، ۲۰۰۲‌: ۳۴).
۲-۳-۲٫ انواع واژههاي پايه
واژه‌هاي پايه به طور كلي با توجه به مهارت‌هاي زباني به چهار دست? واژه‌هاي نوشتاري، خوانداري، گفتاري و شنيداري تقسيم مي‌شوند. تقسيمبندي زير را براي واژه‌هاي پايه نيز مي‌توان قائل شد:
۱٫ واژه‌هاي پاي? نوشتاري: يعني تعداد واژه‌هاي پايه‌اي كه فرد در نوشتن به كار مي‌برد.
۲٫ واژه‌هاي پاي? خوانداري: يعني تعداد واژه‌هاي پايه‌اي كه فرد در خواندن متن به سادگي مي‌فهمد.
۳٫ واژه‌هاي پاي? گفتاري: يعني تعداد واژه‌هاي پايه‌اي كه در كلام فرد يافت مي‌شوند.
۴٫ واژه‌هاي پاي? شنيداري: يعني تعداد واژه‌هاي پايه‌اي كه فرد وقتي آنها را مي‌شنود، مي‌فهمد (نعمتزاده، ۱۳۷۹: ۱۰).
واژه‌هاي پايه را از نظر محتوا مي‌توان به دو دستة عمومي و تخصصي نيز تقسيم كرد:
نعمتزاده (۱۳۷۹) واژههاي پاي? عمومي۲۳ را مجموع? واژههايي ميداند که براي ارتباط متعارف به کار ميروند اما واژههاي پاي? تخصصي۲۴ دربردارند? واژههايي است که به زبان علم و زبان حوزهاي تخصصي تعلق دارد. به عنوان مثال، در گفتار عادي اگر گفته شود “چراغ نارنجي” از واژه‌هاي عمومي، واژه‌اي انتخاب شده و اگر گفته شود “چراغ چشمكزن” از واژه‌هاي تخصصي واژه‌اي استفاده شدهاست (نعمت زاده، ۱۳۷۹: ۱۱).
۲-۳-۳٫ روشهاي تشخيص واژههاي پايه
به جرأت مي‌توان گفت كه متعارفترين روش كه براي تخمين واژه‌هاي پايه چه در ايران و چه در خارج از ايران انجام شده، روش بسامدبنياد است. سابقة اين روش در خارج به سال ۱۹۴۴ و در ايران به سال ۱۳۵۰ بر مي‌گردد. البته خود اين روش هم به لحاظ ابزار مورداستفاده به دو نوع تقسيم مي‌شود:
۱٫ دستي: كه سابق? بيشتري دارد و تمام كارهاي آن با دست و كاغذ و قلم انجام مي‌شود و وقت زيادي مي‌برد ضمن اينكه هزين? زيادي هم صرف آن مي‌شود.
۲٫ رايانهاي: كه نسبت به روش قبلي قدري ساده‌تر است و از نرمافزار رايانهاي واژهپرداز و نرمافزار تحليل متن در آن استفاده مي‌شود.
بسامد وقوع همواره به عنوان معياري براي پايه بودن واژه مورد استفاده قرار گرفتهاست. در اين مورد تعريفي از ديكسون۲۵ (۱۹۷۱: ۴۴۱) ذكر مي‌كنيم:
“واژه‌هاي پايه (هستهاي)۲۶ نسبت به واژه‌هاي غيرپايه (غيرهسته‌اي)۲۷ از بسامد وقوع بالاتري برخوردارند؛ البته نه به اين معني كه در گروه (پيوستار) افعال هسته‌اي، فعلي كه از شرايط هسته‌اي بودن كمتري برخودار است پربسامدتر از فعل غيرهستهاي عام باشد. اما مي‌توان گفت كه تقريباً در بسياري موارد يك واژه هسته‌اي معيّن نسبت به واژه‌هاي غيرهسته‌اي داراي بسامد وقوع بالاتري است.”
تورنبري۲۸ (۲۰۰۴: ۱۳۸) نيز معتقد است كه واژه‌هاي پربسامد در هر زباني حاوي معناي پربسامد زباني نيز مي‌باشند.
كارتر (۲۰۰۲: ۳۶) معيارهاي تشخيص واژه‌هاي پايه را به دو دستة مرتبط تقسيم مي‌كند:
۱٫ معيارهاي مربوط به روابط معنايي و نحوي واژه‌هاي پايه
۲٫ معيارهاي مربوط به خنثايي و بي‌نشاني واژه‌هاي پايه.
هدف از معيار اول تعيين ميزان وابستگي برخي واژه‌ها به نظام زباني است. اين واژه‌ها جايگاهي را در يك شبك? سازمانيافته از روابط متقابل نحوي و معناييساختاري اشغال مي‌كنند. معيار دوم به منظور كشف ميزان خنثايي گفتماني و بي‌نشاني برخي واژه‌ها نسبت به ساير واژه‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اين واژه‌ها در بافت‌هاي كاربردي به صورت بي‌نشان ظاهر مي‌شوند. برخي از اين معيارها به كاربرد زباني گويشوران مرتبط است. ارائ? معيارهاي مطمئن‌تر به منظور سنجش كاربردي واژه‌ها بسيار دشوار است اما معيارهاي مذكور حداقل شناختي را وراي شم شخصي گويشوران به دست مي‌دهد.
۲-۳-۴٫ معيارهاي تشخيص واژههاي پايه
برخي از معيارهاي متداول در تشخيص واژه‌هاي پايه عبارتند از:
۲-۳-۴-۱٫ جايگزيني نحوي
در اين معيار قابليت برخي واژه‌ها در جايگزيني به جاي ساير واژه‌ها سنجيده مي‌شود؛ به طور مثال در گروه واژه‌هاي: gormandize (باولع خوردن) ، stuff (لمباندن)، eat (خوردن) ، devour (بلعيدن)، dine (ناهار خوردن) و gobble (حريصانه خوردن) براي اشاره به هر يك از واژه‌ها مي‌توان از فعل “خوردن” استفاده كرد (زيرا داراي ويژگي‌ معنايي پايه است) اما چندان مناسب نيست كه به جاي “خوردن” از هر يك از واژه‌هاي ديگر استفاده كنيم (كارتر، ۲۰۰۲ : ۳۶، به نقل از باقري، ۱۳۸۹: ۵۵).
معيار مربوط به جايگزيني نحوي۲۹ مبتني بر توصيفي است که ديکسون از فعل‌ها به دست داده است. ديكسون اظهار مي‌كند كه افعال هسته‌اي۳۰ جملگي داراي ويژگي‌هاي معنايي و نحوي افعال غيرهسته‌اي۳۱ هستند اما عكس اين موضوع صادق نيست؛ به عنوان مثال در گروه give (دادن)، donate (بخشيدن)، award (اعطا كردن)، فعل give قابليت جايگزيني بيشتري نسبت به افعال مرتبطي مانندaward و donateدارد. قابليت جايگزيني واژه‌ها مي‌تواند مقياسي براي هسته‌اي بودن آنها باشد (باقري، ۱۳۸۹: ۵۵).
۲-۳-۴-۲٫ متضاد
هرچه واژه‌اي كمتر پايه محسوب شود يافتن واژه متضاد۳۲ آن دشوارتر خواهد بود. بنابراين، با توجه به اينكه fat (چاق)-thin (لاغر) و laugh (خنده)-Cry (گريه) متضاد هستند، يافتن متضاد دقيقي براي واژه‌هايي كه جايگاههاي متفاوتي را در فضاي معنايي اشغال كرده‌اند دشوار است، از اين رو، مطابق اين تعريف مي‌توان گفت كه واژه‌هاي دو مجموعة (فربه، تنومند، گوشتالو و نحيف) و (هق هق زدن و قهقهه زدن) كمتر پايه محسوب مي‌شوند (كارتر، ۲۰۰۲ : ۳۸، به نقل از باقري، ۱۳۸۹: ۵۶).
۲-۳-۴-۳٫ باهم آيي همنشيني
باهمآيي۳۳ در واقع نمايانگر مجموعه يا گروهي است كه واژه در آن ظاهر مي‌شود؛ يعني واژه‌هاي مجزا در محيط واژگاني كلمات ديگر فعاليت مي‌كنند. برخي واژه‌ها تنها از طريق ذكر دامن? باهمآيي معمول آنها متمايز مي‌شوند؛ به عنوان مثال: Powerful Tea و Strong Tea.
اين معيار بر اساس فرضيه‌اي استوار است كه طبق آن هرچه يك واحد واژگاني پايه‌تر باشد، در تعامل بيشتري با واژه‌هاي ديگر قرار مي‌گيرد؛ يعني اگر واژه‌هاي “روشن، آشكار، بديهي، درخشان” به عنوان عوامل فعال در پيوستار پايه_غيرپايه فرض مي‌شوند، پس مقياس پايه بودن نسبي “روشن” اين است كه ما موارد زير را در زبان داريم: فكر روشن، آبي روشن، اتاق روشن، آينده روشن. اما واژه‌هاي ديگر داراي موارد همنشيني كمتري هستند. البته در تعيين و اندازه‌گيري روابط همنشيني مشكلاتي نيز وجود دارد. آن رابطه‌اي كه متعارف و ممكن به نظر مي‌رسد معمولاً نوعي انتخاب سبكي و مرتبط با يك بافت تعاملي پويا و قابل تأمل است (كارتر ۲۰۰۲ : ۳۸، به نقل از باقري، ۱۳۸۹: ۵۶).

دسته بندی : 22

پاسخ دهید