۱-۱۰-نمونه تحقيق۶
۱-۱۱-روش جمع آوري داده ها۶
۱-۱۲-محدوديت هاي موضوع تحقيق۷
۱-۱۳ تعاريف واژه ها و اصطلاحات۷
فصل دوم ادبيات و پيشينه پژوهش۱۰
۲-۱- مقدمه۱۱
۲-۲-تبين واژه اميد۱۱
۲-۳ اميد ازمنظر روانشناسان۱۲
۲-۴-اميد از منظر فلاسفه۱۶
۲-۵- اميد از نظر انديشمندان اسلامي۱۷
۲-۶-لزوم داشتن اميد۲۰
۲-۷ انواع اميد۲۲
۲-۸- تبين واژه رجاء۲۴
۲-۹ خوف و رجاء۲۵
۲-۱۰-اجتماع خوف و رجا۲۶
۲-۱۱ تبين واژه آرزو۲۹
۲-۱۲- انواع آرزو۳۰
۲-۱۳ آرزو گرايي۳۲
۲-۱۴-علل آرزوهاي طولاني۳۲
۲-۱۵ پيامد آرزوهاي طولاني۳۳
۲-۱۶- تبين واژه تمني۳۴
۲-۱۷-تبين واژه طمع۳۴
۲-۱۸تفاوت رجاء با آرزو (أمَل ) و طمع۳۴
۲-۱۹ اهميت اميد در اسلام۳۵
۲-۲۰ والاترين نوع اميدواري۳۹
۲-۲۱ موانع اميدواري۴۰
۲-۲۲- منشاءاميد و ياس۴۱
۲-۲۳-درمان ياس و نا اميدي۴۲
۲-۲۴ کارکرد هاي آموزشي تربيتي اميد و نقش آن در سلامت روان۴۳
۲-۲۵ تاثير مثبت دين و معنويات بربهداشت روان وافزايش اميد۴۶
۲-۲۶ مباني هستي شناختي و انسان شناختي اميد۴۷
۲-۲۷-آثار تربيتي آموزشي اميد در زندگي رواني۵۲
۲-۲۸ راههاي دستيابي به اميد۵۸
۲-۲۹ راهکارهاي افزايش اميد (اميد افزايي ) از نظر اسلام۶۰
۲-۳۰ عوامل تسهيل كننده رسيدن به اميد۶۲
۲-۳۱- راه هاي مختلف رسيدن به اميد۶۴
۲-۳۲ويژگي انسان هاي اميدوار و سليم النفس۷۰
۲-۳۳ مطالعات پيشين۷۳
۲-۳۳-۱ پايان نامه ها۷۳
۲-۳۳-۲ مقالات۸۲
فصل سوم روش پژوهش۹۲
۳-۱-مقدمه۹۳
۳-۲روش تحقيق۹۳
۳-۳ جامعه تحقيق۹۳
۳-۴-نمونه تحقيق۹۴
۳-۵- روش جمع آوري داده ها۹۴
۳-۶-طرح تحقيق۹۴
فصل چهارم تجزيهوتحليل داده ها۹۶
۴-۱- مقدمه۹۷
۴-۲- سوال اول : اثرجنبه هاي تربيتي و آموزشي اميد از ديدگاه اسلام کدامند؟۹۷
۴-۳- پرسش دوم :از نظر اسلام اميد چه تأثيري در سلامت روان انسان دارد؟۱۰۶
۴-۴- پرسش سوم : راهکار هاي افزايش اميد از نظر اسلام کدام است ؟۱۱۳
فصل پنجم خلاصه ،جمع بندي و پيشنهادها۱۱۸
۵-۱-مقدمه۱۱۹
۵-۲-خلاصه تحقيق۱۱۹
۵-۳-جمع بندي۱۲۱
۵-۴-پيشنهادها۱۲۷
۵-۴-۱پيشنهاد هاي مبتني بر يافته هاي تحقيق۱۲۷
۵-۴-۲-پيشنهاد به پژوهشگران آينده۱۲۹
فهرست منابع و ماخذ۱۳۰
پيوست ها۱۳۵

فصل اول کليات پژوهش

۱-۱- مقدمه
اميدواري، حالتي نفساني است که در آن، انسان به اموري که انتظارش را دارد دل بستگي پيدا کرده است. اميد، در انتظار چيزي بودن است در حالي که بيشتر وسايل و اسباب آن فراهم شده است.(جباران ،۱۳۷۸) معمولاً اميد و آرزو، در فرهنگ فارسي، در کنار يکديگر به کار مي روند، اما در زبان عربي به صورت جداگانه با عنوان هاي (رجا) و (اَمَل) استعمال مي شوند. (موسوي همداني ،۱۳۶۳) با يک تحليل مي توان گفت: در هر اميدواري، آرزو هست، ولي هر آرزويي، اميدواري نيست.
يکي ازتفاوتهاي مهم انسان و حيوان داشتن اميد درزندگي است. اميد، به زندگي انسان معنا جهت صفا شور و حرارت مي بخشد. بدون اميد زندگي آدمي به جهنمي غيرقابل تحمل تبديل مي شود. انسان هاي مثبت انديش هميشه و در همه و حتي در بدترين شرايط اميد خود را از دست نمي دهند و دنيا اطراف خود را عليرغم تمام مشکلات قابل اطمينان و زيبا ارزيابي مي کنند.
آموزش و تربيت از جمله مسائل مهمي است که از ديرباز توجه معلمان و متولّيان آموزش و پرورش را به خود مشغول ساخته است. در هر دوره اي دانشمندان و متفکران درباره تربيت، فعاليت هاي علمي و عملي داشته و در اين زمينه، نظرات کاربردي مهمي ارائه داده اند. در منابع اسلامي (قرآن و روايات) بيش از هر امري، مسئله تربيت و سازندگي انسان به چشم مي خورد. رشد معنوي انسان و رسيدن او به کمالات، از مهم ترين برنامه هاي انبيا و کتاب هاي آسماني بوده است. از “اميد” به عنوان يکي از عوامل مهم در تربيت و آموزش انسان از ديدگاه اسلام و نقش سازنده آن اشاره مي شود(داودي ۱۳۸۶)
۱-۲- بيان مسأله
اميد يك حالت روحى و روانى و برانگيزاننده انسان به كار و فعاليت است. به طور طبيعى، انگيزه بشر در كارهاى اختيارى اميد به نفع يا ترس از زيان است. در واقع، خوف و رجا به منزله نيروى اجرايى براى حركت بوده، عامل مستقيم تلاش ها و رفتارهاى انسانى است )براندن۱،ترجمه هاشمي ،۱۳۷۶(
ايمان و اميد در ايجاد سلامت روحي و رواني انسان نقش مهمي بر عهده دارد. اميد به زندگي انسان معنا مي‌بخشد و هنگام هجوم مشكلات و ناملايمات از فروپاشي روان آنان جلوگيري مي‌كند و مانع استيلاي يأس و دلسردي بر آنان مي‌شود. همين که انسان به آينده اي روشن اميد داشته باشد احساسي نيکو و حالتي شاد به وي دست مي دهد و باعث نشاط وي مي شود و در او انگيزه کار و تلاش ايجاد کرده و او را به فعاليت صحيح زندگي وادار مي کند . (مصباح ،۱۳۷۲)
اميد داشتن باور به نتيجة مثبت اتفاقها يا شرايط، در زندگي مي‌باشد. اميد احساسي است دربارة اينکه مي‌توانيم آنچه را که ميخواهيم، داشته باشيم يا يک اتفاق، بهترين نتيجه را براي ما خواهد داشت. اميدوار بودن با خوش‌بين بودن متفاوت مي‌باشد. اميد يک حالت احساسي است يعني يکي از احساسات انسان مي‌باشد اما خوش‌بين بودن نتيجة يک روش و الگوي تفکر عمدي و اختياري(بينش)است که باعث حالت و رفتار مثبت در انسان مي‌شود (نظري منتظر، ۱۳۸۶).
مسئله اميد در فرهنگ اسلامى مطرح شده است. قرآن براى تشويق و ترغيب انسان به كارهاى شايسته، بهره فراوانى از اميد برده است. همچنين از نقش هاي تربيتي و آموزشي اميد در زندگي انسان ها سخنان زيادي هم در قرآن و هم در سخنان ائمه در اسلام آمده است. قرآن اميد را عاملي مهم در حرکت و زندگي بشر برمي شمرد و بيان مي کند که اميد است که وي را به سوي تعليم و تربيت سوق مي دهد. از نظر جهان‎بينى توحيدى، اميد تحفه الهى است که چرخ زندگى را به گردش در مى‎آورد و موتور تلاش و انگيزه را پرشتاب مى کند. اگر روزى اميد از انسان گرفته شود، دوران خمودگى و ايستايى او فرا مى‏رسد و او را از آموزش باز مي دارد. قرآن، مهم ترين اثر و کارکرد اميد در زندگي بشر را آسان شدن سختي ها و تقويت روحيه انسان مي داند. به اين معنا که انسان براي هر عملي مي بايست انگيزه اي داشته باشد و هرچه کار سخت تر و دشوارتر باشد. مي بايست اميد به بهره وري و بهره مندي نيز بيش تر باشد (مصباح، ۱۳۸۶).
از آن جهت كه اميد يك حالت انساني است “موانع دروني” و فردي مي‌تواند اميد را آسيب‌زده كند. ناكامي‌هاي مكرر، آگاهي‌هاي محدود و گرفتاري‌هاي فراوان كه فرصت انديشيدن را به انسان نمي‌دهد از “بعد بيروني” عدم ارايه‌ي آگاهي‌ و اطلاعات لازم ، نبود خدمات راهنمايي و مشاوره‌ي صحيح، و فراهم نكردن امكانات لازم براي رشد واقعي را مي‌توان نام برد. از نگاه ديگر عوامل آسيب‌زاي اميد دو دسته هستند: عوامل كنترل‌پذير كه همان عوامل اجتماعي و فرهنگي هستند و عوامل غير كنترل‌پذير كه از دسترس فرد خارج هستند مانند مرگ، بيماري و حوادث طبيعي كه دانش‌آموز را به نوعي دچار محدوديت و ضعف مي‌كند يا فرصت انديشيدن را از او مي‌گيرد.
لذا با توجه به اهميت اين موضوع محقق در صدد پاسخ به اين سوال است که :
جنبه هاي آموزشي و تربيتي اميد چيست و نقش آن در سلامت روان انسان از ديدگاه اسلام چه مي باشد ؟
۱-۳-هدف کلي
هدف کلي ،همان مقصود نهايي محقق از انجام پژوهش است که مستقيما از مساله ي تحقيق مشتق مي شود برهمين اساس هدف کلي پژوهش حاضر از نظر مي گذرد :
تبيين جنبه هاي تربيتي و آموزشي اميد و نقش آن در سلامت روان انسان از ديدگاه اسلام
۱-۴- اهداف ويژه تحقيق
اصولا هدف هاي ويژه از هدف هاي کلي نشات مي گيرد و عملا هر هدف ويژه در بر گيرنده ي يک مولفه يا مقوله اي از هدف کلي است . (نادري و سيف نراقي،۱۳۸۹)بر همين اساس هدف هاي ويژه اين پژوهش به شرح زير مي باشد :
– تبيين اثر جنبه هاي آموزشي و تربيتي اميد
– تبيين نقش اميد در سلامت روان انسان
– ارائه راهکارهايي براي افزايش اميد در انسان
۱-۵- سوال اصلي تحقيق
جنبه هاي آموزشي تربيتي اميد در اسلام چيست و چه نقشي در سلامت روان انسان دارد ؟
۱-۶-سوالات فرعي تحقيق
۱- اثر جنبه هاي تربيتي و آموزشي اميد از ديدگاه اسلام کدامند؟
۲- از نظر اسلام اميد چه تأثيري در سلامت روان انسان دارد؟
۳-راهکارهاي افزايش اميد از نظر اسلام کدام است ؟
۱-۷- اهميت و ضرورت موضوع تحقيق
اميد، كه از معرفت و شناخت نسبت به مبدأ و معاد حاصل مى شود، اساس همه تلاش هاى مفيد و پرثمر انسانى و نيز منشأ اصلاح امور در جامعه و رسيدن شخص به سعادت ابدى است; همان گونه كه نااميدى و قطع اميد نسبت به خدا و روز قيامت منشأ فسادها و تبه كارى ها و منتهى شدن كار انسان به شقاوت ابدى است (مصباح، ۱۳۷۶). همين كه انسان به آينده اى روشن اميد داشته باشد، احساس نيكو و حالتى شاد به وى دست داده، باعث نشاط وى مى شود و در او انگيزه كار و تلاش ايجاد شده، او را به فعاليت هاى صحيح زندگى وادار مى كند (کوبلر۲، ۱۳۷۹).
تربيت از جمله مسائل مهمي است که از ديرباز توجه معلمان و متولّيان آموزش و پرورش را به خود مشغول ساخته است. در هر دوره اي دانشمندان و متفکران درباره تربيت، فعاليت هاي علمي و عملي داشته و در اين زمينه، نظرات کاربردي مهمي ارائه داده اند. در منابع اسلامي (قرآن و روايات) بيش از هر امري، مسئله تربيت و سازندگي انسان به چشم مي خورد. رشد معنوي انسان و رسيدن او به کمالات، از مهم ترين برنامه هاي انبيا و کتاب هاي آسماني بوده است.(داودي ،۱۳۸۶)
چنانچه اشاره شد، اميد در زندگى انسان، باعث انجام كارهاى شايسته و تلاش هاى مفيد و پرثمر مى شود. انسان اميدوار، هم در اين دنيا راحت و سالم زندگى مى كند و هم در آخرت از نعمت هاى فراوان الهى بهره مند مى گردد. در برابر اميد، نااميدى قرار دارد كه زيان هاى فراوانى براى فرد و جامعه به دنبال دارد. كسى كه به علل گوناگونى همچون تبليغات دشمن، عجول بودن و فقدان آينده نگرى، احساس ناتوانى، احساس خود كم بينى و مشكلات جسمى، به زندگى در اين دنيا اميد ندارد، و كسى كه از آمرزش پروردگار پس از مردن نااميد است، برنامه اى نيز براى بهره مندى از آن ندارد، زندگى را هيچ و پوچ مى داند. او از هم اكنون ناراحت است كه چه پيش خواهد آمد، و چه سرنوشتى در انتظار اوست. از اين رو، به هيچ كار مهمى دست نمى زند و هيچ اقدام مثبتى انجام نمى دهد و چون اميدى به آينده ندارد، مرتكب جنايات بزرگ و خطرناک مى شود.اميد انسان را پويا نگه مي‌دارد و در سايه‌ي آن به سخت‌ترين شرايط و كارها تن در مي‌دهد. مربيان و معلمان بايد از اين اهرم قوي و سرنوشت ساز به موقع استفاده كنند.
۱-۸- روش تحقيق
اين پژوهش به روش ، توصيفي و از نوع کتابخانه اي مي باشد و ابزار مطالعه در اين تحقيق فيش برداري مي باشد. مطالعات نظري اين تحقيق به صورت کتابخانه اي و از طريق فيش برداري از مقالات، کتاب ها، مجلات و سايت هاي معتبر جمع آوري گشته است.
۱-۹- جامعه تحقيق
از آن جا که روش اين پزوهش توصيفي مي باشد لذا پژوهش يا بسترآن ، کليه کتب ،مقالات ،پايان نامه ها و سايتهاي مرتبط با موضوع پژ.هش مي باشد .
۱-۱۰-نمونه تحقيق
نمو نه شامل کتب ،مقالات و پايان نامه ها و سايت هاي مرتبط متناسب با اهداف تحقيق
مي باشد ،که محقق به لحاظ علمي و موقعيتي به آن دسترسي داشته است .

۱-۱۱-روش جمع آوري داده ها
در هر پژوهش ،محقق به گونه اي ناگزير از جمع آوري داده ها به منظور بررسي هدف ها يا فراهم سازي پاسخ براي سوال ها يا آزمودن فرض هاي مورد نظر است . (نادري و سيف نراقي ،۱۳۸۹)در اين پژوهش از راهکارهاي فيش ثبت مطالعه استفاده شده و رايج ترين شيوه براي جمع اوري داده ها بهره گيري از فن کتابخانه اي است .
۱-۱۲-محدوديت هاي موضوع تحقيق
تشخيص محدوديت ها دربررسي موضوعي ويژه ،علاوه بر اين که محقق را در چگونگي گزينش روش تحقيق ،جامعه آماري ،ابزار،راهکارجمع آوري اطلاعات ،مقياس اندازه گيري متغيرها وروش آماري بصيرت مي دهد ،اورادر دفاع از يافته هايش مجهزترمي سازد واز القاي نادرست به جامعه برحذر مي دارد. (نادري و سيف نراقي ،۱۳۸۹)
برهمين اساس محقق نيز اين محدوديت ها راکه در دودسته مي باشند مشخص نموده است .
الف )محدوديت هاي قابل کنترل توسط محقق
۱- موضوع تحقيق توسط پژوهشگر به تبيين جنبه هاي آموزشي و تربيتي اميد و نقش آن در سلامت روان انسان از ديدگاه اسلام منحصر شده است .
۲ -روش تحقيق که به روش توصيفي و از نوع مطالعه کتابخانه اي انجام شده است .
ب ) محدوديت هاي خارج از کنترل محقق
۱- عدم تسلط کافي به زبان عربي براي استفاده بهتر از قرآن و متون اسلامي
۲-محدوديت زماني
۳-محدوديت منابع مرتبط با موضوع پژوهش
۱-۱۳ تعاريف واژه ها و اصطلاحات
با توجه به اين که واژه ها و اصطلاحات معاني گوناگوني دارند ،محقق در بهره گيري از آنها در تحقيق خود ناگزير از تعريف آن ها بر اساس آنچه هدف و منظور دارد،است . زيرا ممکن است اين اصطلاحات براي خواننده نامفهوم ويا اصولا مورد توجه محقق نباشد . بنابر اين به منظور ساده نويسي گزارش هاي تحقيقي ،محقق به تعريف مفاهيم مي پردازد . (نادري و سيف نراقي ،۱۳۸۹)
اميد :
به معناي آرزو،توقع وانتظار ،چشمداشت واميدوار يعني ارزومند ،متوقع ومنتظر (دهخدا،۱۳۷۲)
اميد: اميد عبارت است از سرور و نشاط قلب به خاطر انتظار آنچه محبوب اوست، به شرط آنكه وقوعش متوقع و منتظر بوده و سببى عقلائى داشته، و انتظار انسان به‌ اين خاطر باشد كه اكثر اسباب آن فراهم است. در اين صورت نام اميد بر اين انتظار، صادق است كه در اين صورت براي رسيدن به آن تلاش خواهد كرد (جباران، ۱۳۷۸).
سلامت روان :
سلامت :برخورداري کامل از رفاه جسماني ،رواني ،اجتماعي ونه صرفا بيماري و نقص عضو مي باشد .
روان :در لغت به معناي روح ،جان و نفس ناطقه انسان است . (خاکپور و همکاران ،۱۳۹۲)
سلامت روان ،حالت کامل آسايش و کاميابي زيستي -رواني و اجتماعي است و صرف نبود بيماري يا معلوليت نمي باشد .(سازمان بهداشت جهاني )سلامت رواني در مفهوم عام خود نيز به سلامت فکر ،تعادل رواني و دارا بودن ويژگي مثبت رواني گفته مي شود و راههاي دستيابي به سلامت فکر وروح که براي تعالي و تکامل فردي و اجتماعي انسان ها لازم است ،با پرداختن به آن شروع مي شود پس بهداشت روان عبارت است از پيشگيري از پيدايش بيماريهاي رواني و سالم سازي محيط رواني است تا افراد بتوانند در جامعه با برخورداري از يک روان متعادل در راه سازگاري با محيط و رسيدن به هدف پيروز گردند . (خاکپورو همکاران ،۱۳۹۲)

آموزش :
به معناي عمل آموختن ،ياد دادن ،تعليم و تربيت (معين ،۱۳۸۴)
آموزش :به مجموعه فعاليت هايي گفته مي شود که معولا منجر به يادگيري مي گردد. (کديور ،۱۳۸۲)
تربيت :
به معناي پروردن ،پروراندن ،آداب و اخلاق به کسي آموختن ،پرورش .(معين ،۱۳۸۴)
واژه تربيت از ريشه ربو و باب تفعيل است در اين ريشه معني زيادت و فزوني اخذ شده است .پس با توجه به ريشه آن ،به معناي فراهم آوردن موجبات فزوني و پرورش است . (باقري ،۱۳۷۴)

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

فصل دوم ادبيات و پيشينه پژوهش

۲-۱- مقدمه
در اين فصل به بررسي جنبه هاي آموزشي و تربيتي اميد از ديدگاه هاي مختلف به طور اختصار و ديدگاه قرآن و متون اسلامي به تفضيل مي پردازد سپس به کارکردهاي تربيتي اميد و نقش آن در سلامت روان و در ادامه به راهکارهاي افزايش اميد پرداخته شده است ودر ادامه پيشينه اي از پايان نامه ها و مقالات ارائه گرديده و خلاصه آن ها در انتها بيان شده است
۲-۲-تبين واژه اميد
اميد به معناي سرشار بودن از انرژي براي زندگي و بهتر کردن آن است . اميددر حوزه اجتماع ,به معناي تحول ورشد ودر حوزه شخصي ،به معناي تغيير دائمي شرايط براي فرار از ملال و روزمرگي است .البته آنچه بطور معمول با اميد اشتباه گرفته مي شود ،رضايت و يا تلاش براي رضايت است ونه انتظار براي رضايت و آسايش ،چراکه بعد از رسيدن به رضايت و قرار گرفتن در آن ،زندگي يکنواخت و ملال آورمي شود و به تدريج قوت و نشاط خودش را ازدست مي دهد ،اينجاست که مي توان گفت: تلاش آهسته براي رسيدن به آينده ،موثرتر از تلاش سريع وبا خستگي است . تلاش آهسته باعث اميدي يک نواخت براي آيندهاي بهتر مي شود و تلاش سريع ،خستگي و دلزدگي از دستاوردهاي زندگي را به دنبال خواهد داشت . (انصاري ومير شاه جعفري ،۱۳۸۹)
اميد، حالت دروني، نگرش يا وضعيتي است كه آدمي را علاوه بر واداشتن به پيش‌بيني روي دادي خاص، براي تغيير و تحول آماده مي‌سازد. (حاتمي ،۱۳۸۵)
اميد به معناي آرزو ،انتظار و انتظار يعني چشم داشتن و چشم به راه بودن ( دهخدا،۱۳۷۲)
اميد، در انتظار چيزي بودن است در حالي که بيشتر وسايل و اسباب آن فراهم شده است. طبق اين معنا اميد و انتظار مفهومي است که با نهاد همه انسانها آميخته شده ومي توان گفت که همه انسانها به نوعي منتظر و اميد وارند.(جباران ،۱۳۷۸ ) در فرهنگ امروز” اميد و انتظار” تقريبا به يک معني بکار مي روندانسان سالم داراي اميد و آرزوست . انسان سالم داراي هدف در زندگي است که بين هدف واميد و آرزو رابطه وجوددارد .انسان سالم داراي تلاش وکوشش است انسان اميدوار داراي تلاش و کوشش است پس بين تلاش و اميدواري و هدفداري رابطه وجوددارد.(شولتش ،۱۳۸۰) معمولاً اميد و آرزو، در فرهنگ فارسي، در کنار يکديگر به کار مي روند، اما در زبان عربي به صورت جداگانه با عنوان هاي (رجا) و (اَمَل)و (آرزو ) استعمال مي شوند.
۲-۳ اميد ازمنظر روانشناسان
“اميد يک مفهوم چند بعدي مرکب بوده و در قالب اسم وفعل به کار مي رود . وقتي اميد به صورت اسم باشد معناي احساس فردبه يک امر واقع شدني ،امري که اميد بدان معطوف است را مي دهدوعامل اميد که اميد بدان بسته مي شود و منتظر چيزي بودن را مي رساند .و وقتي به صورت فعل باشد طبق لغت نامه به عنوان توکل ،چشمداشت همراه باانتظار و يا اعتماد به وقوع يک امر معني مي دهد .” (غيور پور ، ۱۳۸۹).
اميد بيشتر از يک مفهوم در زندگي مطرح است” اميد” پايه مهم زندگي بوده و به اندازه آب و غذا ضروري است ويک مشخصه وصفت آدمي بوده که با مفهوم پيروزي و اعتقادات به شدت همراه است . از نظر ميلر۳ ۱۹۸۶ اميد تجسم کردن روز هاي خوب در آينده است. (ره انجام ،۱۳۸۹)
اميد ، اكسير معجزه كننده اي است كه وجودش از انسان ، فردي مثال زدني ، الگو ، و مورد غبطه ي ديگران مي سازد ؛ فردي که جايگاهش و موفقيت هاي پي در پي اش آرزوي ديگران
مي شود . و به طور كلي ، جنبه ي اصلي شخصيت آدمي، مقاصد سنجيده و آگاه يعني اميدها و آرزوهاي اوست(دوان شولتس۴ ،ترجمه خوشدل ،۱۳۸۰)

اسنايدر۵ و همکاران
“اسنايدر هريس و همکاران (۱۹۹۱) اولين بار نظريه خود را درباره اميد مطرح کردند و آن رامرکب از مولفه هاي ،قدرت اراده ياتفکر پايوري ،قدرت راهيابي ياتفکر برنامه ريزي -هدف و تشخيص موانع دانستند . امابعدها همکارانش در سال (۲۰۰۵) اعلام کردند راي و نظريه اسنايدر پيام ديگري است که آن را قدرت شکيبايي يا توکل ناميدند .از نظر اسنايدراميد را يک حالت انگيزشي مثبت مي داند که مبتني برحس پايوري و راهيابي است و ناشي از تعامل فرد بامحيط است .” (ره انجام ،۱۳۸۹)
“در سالهاي اخير روان شناسان به سازه اميد به عنوان يک نقطه قوت روان شناختي نگريسته و معتقدند اين سازه مي تواند به پرورش وايجاد سلامت رواني کمک زيادي کند.” (همان)
به نظر سليگمن۶ پدر روان شناسي مثبت : اميد به انسان روحيه مثبت مي دهد. “
اميد باعث تلاش و کوشش مي شود .اميد باعث خوش بيني مي شود –
اميد باعث موفقيت مي شود “. (آرائي ، ۱۳۹۱)
۷ اميد از نظر آلپورت گوردون
او جنبه اصلي شخصيت آدمي را مقاصد سنجيده وآگاه يعني اميد و آرزوهامي داند . و
انسان سالم داراي اميد و آرزو است . –
انسان سالم داراي هدف درزندگي است. –
بين داشتن اميد و آرزو و داشتن هدف رابطه وجوددارد-
انسان سالم داراي تلاش و کوشش است.-
انسان اميدوار داراي تلاش و کوشش است. –
پس بين تلاش واميدواري و هدفداري رابطه وجود دارد. (شولتس ،ترجمه خوشدل ،۱۳۸۰)

ابراهام مازلو۸
نيازهاي انسان را به پنج قسمت مي کند. نيازهاي جسماني ،ايمني ،نياز به محبت ،نياز به احترام ،نياز به خوديابي سپس رسيدن به آنها رااز اميدواري مي داند. (همان)
اريک فروم۹
به اعتقاد وي سلامت روان بسته به اين است که جامعه تا چه اندازه نيازهاي اساسي افرادجامعه رابرآورده سازد نه اين که فردتا چه اندازه خودرا با محيط سازگار کرده است،مي توان گفت که احساس اميدواري يا نااميدي در جهت تغيراوضاع خود به عنوان بخشي از شخصيت انسان بسته به شرايط اجتماعي است يعني جامعه اميدوار وداراي هدف ،شخصيت فرد را مي سازد . به نظر فروم احساس خوشبختي دليل موفقيت شخص در هنرزيستن است و .خوشبختي بزرگترين توفيق آدمي است . (همان)
کارل منينجر۱۰ ۱۹۹۵
“اولين باراز اميد به عنوان نقطه قوت دردرمان جويان اشاره کرد و روان پزشکان را تشويق کرد که قدرت اميد به خود و قدرت اميدبه بيماران رادر فهم ودرمان بيماري هاي رواني به رسميت بشناسند.”( ره انجام ،۱۳۸۹)
گروپمن۱۱ ۲۰۰۵
“اميد رااحساس وجد ونشاطي در نظر مي گيرد که هنگامي که تجربه مي شودفرد آينده ي بهتري را فراسوي چشمان خود انتظار داشته باشد . اميد موانع مهم وپرتگاههاي عميق رادر طي مسير تصديق ميکند.دراميد واقعي باچشمان باز جايي براي وهم نيست به همين دليل وي اعتقاددارد که اميد باچشمان باز به ما جرات مي دهدکه با شرايط خويش مواجه شده و ظرفيت غلبه برآن ها را پيدا کنيم در واقع گروپمن اميد را خصيصه اي انفعالي مي داند و آن را مانند دارونما تلقي مي کند . ” (ره انجام ،۱۳۸۹)
” محققاني که برروي مغز کار مي کنند معتقدند آنچه در بدن اتفاق مي افتد مي تواند بر مغز اثر گذارد و آنچه در مغز روي مي دهدبرجسم تاثير دارد اميد و قصد ومعني صرفا حالت روحي نيستند ،بلکه اين امور ارتباط الکترو شمييايي دارند که درفعاليت سيستم ايمني و ارگانيزم نقش مهمي دارد “. (آرائي ،۱۳۹۱)
“اميد بدون موضوع مرده است بنابراين هرنوع اميد بايد در خودهدفي داشته باشد البته اين هدف بايدارزشمند باشد و ارزش فکر کردن را داشته باشد ،اگر هدف آنقدر کوچک باشد که انگيزهاي براي فرد ايجادنکند هيچ اميدي بدست نمي آيد. ” (کوهساريان ،۱۳۸۷ )
“اميد يک رفتارشناختي ناآگاهانهاي است که به فرد انرژي مي دهد ومنجر به عمل براي دست يابي به هدف شده و بحران ها را به فرصت براي رشد تبديل مي کند و ارتباط تنگاتنگ با اطمينان،ارزو وايمان دارد. ” (غيورپور،۱۳۸۹)
ويکتور فرانکل۱۲ ۱۹۰۵
وي اعتقاد داشت بدون اميد به آينده محمل معنوي زندگي از ميان مي رود.هر چه ميزان عدم معنا براي زندگي پوچ انگاري بيشتر شود ، احساس اميد کم تر و ميل به زندگي کم تر ، يعني داشتن معنايي براي زندگي ، براي فرد و احساس اميد رابطه وجود دارد .هرچه ميزان عدم معنا براي زندگي پوچ انگاري بيشتر شود احساس اميد کم تر است .هرچه ميزان معنا براي زندگي کم تر شود ميل به زندگي کم تر است . اين نگرش به انسان اميد مي دهد که زندگي به رقم موقعيّت هاي گذراي آن مي تواند غني و سالم باشد . (شولتس ،خوشدل ، ۱۳۸۰)
لوپز ۱۳و همکارانش (۲۰۰۳) بيان مي کنند که قدرت اميد به عنوان يک نيروي انگيزشي در تمام دوران معاصر مورد بحث بوده ودر قرون گذشته صاحب نظران پزشکي و روان شناسي آن را بررسي کرده اند .( ره انجام ،۱۳۸۹)

ابعاد اميد از منظر روان شناسان
نظريه ابعاد اميد شامل شش بعد است که آنها را در کنار هم بنا کرده و تغييرات آنها سبب بروز فرآيند اميدواري مي گردد: (بهاري ،۱۳۸۸)
– بعد شناختي : فرآيندي است که فرد طي آن آرزو ، درک ، تصور ، يادگيري و قضاوت در مورد موضوع اميد را عملي مي سازد ، اين بعد شامل فرآيندي مثل تعريف موضوع اميد ، کشف واقعي بودن اميد ، تميز دادن عوامل ارتقاء دهنده اميد از موانع آن و تصوير سازي ذهني است.در اين مرحله فرد به بررسي منابع و محدوديت ها پرداخته و توان و قوت خود را بررسي مي کند و در صورت عدم توان کافي ، موضوع اميد را تعديل و تغيير ميدهد يا مورد جديدي را انتخاب مي کند . ( همان)
– بعد عاطفي : بر احساسات و روحيات فرد دلالت مي کند و شامل جاذبه و کشش يک پيامد خوب ، احساس نسبت به اهميت اميد ، اعتماد و يا عدم اطمينان مي باشد . اين بعد بر تمامي فرآيند اميد نفوذ دارد و احساسات متفاوتي از دردناک بودن تا آرامش را در بر مي گيرد.
ـ بعد رفتاري : اين بعد مشتمل بر اعمال و رفتاري است که فرد براي رسيدن به موضوع اميد انجام مي دهداميد مي تواند منجر به افزايش انرژي براي انجام اعمال شود ، اين اعمال مي تواندفيزيولوژيک ،رواني يا فرهنگي باشد
ـ بعد نسبي : اين بعد بر احساس وابستگي و ارتباط با ديگران حکم مي کند و شامل تعامل اجتماعي ، تقابل برخورد و امنيت وارتباط با موجودات ، افراد و خداوند مي باشد. (بهاري ۱۳۸۸)
ـ بعد زماني : اين بعد بر تجربيات گذشته ، حال و آينده توجه دارد ، اميد اگر چه مربوط به آينده است اما گذشته و حال بر فرآينده اميد موثر است. موضوع اميد گاه متوجه زمان خاصي است و گاه اختصاص به زمان خاصي ندارد. (همان)
ـبعد زمينه اي: که مربوط به موقعيت زندگي فرد است که بر اميد موثر است . بعضي موقعيت ها منجر به بروز نا اميدي و يا اميد مي شوند. ( همان )

۲-۴-اميد از منظر فلاسفه
اميد يعني قبول داشتن تمامييّت خود،زيستن به طور سالم و داشتن يک زندگي با مفهوم” (اسلامي نسب ، ۱۳۷۳).
از نظر مارسل۱۹۶۲۱۴ اميد يعني احساس امکان داشتن و ممکن بودن هر چيز غير ممکن،اميد يعني هدف بخشيدن به زندگي از طريق معنويت بخشيدن به خود و پناهنده شدن به اصول معنوي و معنا دادن به زندگي از اين طريق .
اکويناس۱۵ معتقد بود که اميد فضيلتي الهي است پس متعلق به خداست و نفس انسان تنها در سه ساحت (ذهن ،عقل ،اراده) لايق و سزاوار خداست و اميد در اراده جادارد و اراده فاعل اميد است . (آرائي ،۱۳۹۱ )
اکويناس در کتابي به نام “حقيقت ” افراد را داراي دو نوع استعداد يا آمادگي بالقوه مي داند :يکي استعداددروني وديگري بيروني . پرورش استعداد دروني به خودشخص و فعاليت ذهني او بستگي دارد . (کاردان ،۱۳۹۱)

دسته بندی : 22

پاسخ دهید