۲-۵-۱- سرمايه انساني۲۹
۲-۵-۲- سرمايه ساختاري (سازماني)۳۱
۲-۵-۳- سرمايه ارتباطي (مشتري)‌۳۲
۲-۶- سنجش سرمايه فكري۳۳
۲-۶-۱- دلايل سنجش سرمايه فكري۳۳
۲-۶-۲- شاخص هاي متداول براي اندازه گيري سرمايه فكري۳۵
۲-۶-۳- منافع و مزاياي اندازه گيري سرمايه فكري۴۲
۲-۶-۴- مدل ها و روش هاي اندازه گيري سرمايه فكري۴۴
۲-۶-۴-۱- مدل هاي سنجش غيرمالي سرمايه فكري۴۵
۲-۶-۴-۲- نمونه هايي از مدل هاي سنجش مالي سرمايه فكري۴۹
۲-۷- فرآيند تحليل سلسله مراتبي۵۱
۲-۷-۱- انواع حالتهاي تصميم گيري۵۲
۲-۷-۲- اصول فرآيند تحليل سلسه مراتبي۵۴
۲-۷-۳- مزاياي فرآيند سلسله مراتبي۵۴
۲-۷-۴- خصوصيات فرآيند تحليل سلسله مراتبي۵۶
۲-۷-۵- محدوديت هاي فرآيند تحليل سلسله مراتبي۵۶
۲-۷-۶- ساخت درخت سلسله مراتبي با استفاده از تکنيک تاپسيس فازي۵۸
۲-۷-۷- حل مسائل از طريق تكنيك سلسله مراتب۵۸
۲-۸- مروري بر پيشينه تحقيق۶۱
۲-۸-۱- تحقيقات خارجي۶۱
۲-۸-۲- تحقيقات داخلي۶۵
فصل سوم: روش شناسي تحقيق
۳- ۱- مقدمه۶۸
۳- ۲- فرضيه تحقيق۶۹
۳- ۳- روش تحقيق۶۹
۳- ۴- قلمرو تحقيق۶۹
۳- ۵- جامعه آماري۶۹
۳- ۵- ۱- نمونه آماري۷۰
۳- ۶- روش جمع‌آوري داده‌ها۷۱
۳- ۷- روايي و پايايي ابزار جمع‌آوري داده‌ها۷۴
۳- ۸- تجزيه و تحليل داده‌ها :۷۵
۳-۸-۱- روش AHP75
3- 8-1-1- طراحي يک سلسله مراتب:۷۵
۳-۸-۱-۲- تعيين اولويتها :۷۶
۳-۸-۱-۳- استخراج اولويتها از جدولهاي مقايسه گروهي۷۸
۳-۸-۱-۴- انتخاب بهترين گزينه۷۸
۳-۸-۱-۵- نرخ سازگاري۷۸
۳-۸-۲- مدل پژوهش۸۰
۳-۸-۳- روش هاي رايانه اي:۸۰
فصل چهارم: يافته هاي تحقيق
۴-۱- مقدمه۸۱
۴-۲- توصيف نمونه:۸۲
۴-۲-۱- مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير جنسيت۸۲
۴-۲-۲- مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير تحصيلات۸۳
۴-۲-۳- مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير سن۸۴
۴-۲-۴- مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير سابقه کار۸۵
۴-۳- تجزيه و تحليل داده ها براساس AHP86
4-3-1- ساختن درخت سلسله مراتب تصميم۸۶
۴-۳-۱-۱- هدف تصميم گيري۸۶
۴-۳-۱-۲- ساختار درخت سلسله مراتب تصميم در روش AHP87
4-3-1-3- مراحل ارزيابي با استفاده از AHP89
4-3-2- مقايسات زوجي۸۹
۴-۳-۲-۱- مقايسه دو به دو گزينه ها نسبت به معيارها در بانکهاي دولتي۸۹
۴-۳-۲-۲- مقايسه دو به دو معيارها يا عوامل تاثير گذار نسبت به يکديگر۹۵
۴-۳-۲-۳- استخراج اولويتها از جدول مقايسه گروهي۹۶
۴-۳-۲-۴- محاسبه کل امتياز گزينه ها براساس معيارهاي چهارگانه۹۷
۴-۳-۵- محاسبه نرخ سازگاري۹۹
۴-۳-۵-۱- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسهاي گزينه ها نسبت به شاخصهاي سرمايه انساني۹۹
۴-۳-۵-۲- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسه اي گزينه ها نسبت به شاخص سرمايه ساختاري۱۰۱
۴-۳-۵-۳- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسه اي گزينه ها نسبت به شاخص هاي سرمايه مشتري۱۰۲
۴-۳-۵-۴- محاسبه نرخ سازگاري شاخص‌هاي سرمايه‌گذاري شاخص‌هاي سرمايه فکري۱۰۳
۴-۳-۶- مقايسه دو به دو گزينه ها نسبت به معيارها در بانکهاي غيردولتي۱۰۴
۴-۳-۷- مقايسه دو به دو معيارها يا عوامل تاثير گذار نسبت به يکديگر۱۰۹
۴-۳-۸- محاسبه کل امتياز گزينه ها براساس معيارهاي چهارگانه۱۱۰
۴-۳-۹- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسهاي گزينه ها نسبت به شاخصهاي سرمايه انساني۱۱۲
۴-۳-۱۰- محاسبه نرخ سازگاري شاخص‌هاي سرمايه‌گذاري شاخص‌هاي سرمايه فکري۱۱۶
۴-۴- فرضيه تحقيق:۱۱۷
۴-۵- نتيجه گيري۱۱۸
فصل پنجم: نتيجه گيري و پيشنهادات
۵-۱- مقدمه۱۲۰
۵-۲- مرور مختصر بر مسأله، هدف و چگونگي اجراي تحقيق۱۲۱
۵-۳- نتيجه گيري۱۲۳
۵-۳-۱- ترتيب اولويت بندي گزينه ها نسبت به هر يک از معيارها در بانکهاي دولتي۱۲۴
۵-۳-۲- اولويت بندي گزينه ها با در نظر گرفتن كليه معيارها در بانکهاي دولتي۱۲۵
۵-۳-۳- ترتيب اولويت بندي گزينه ها نسبت به هر يک از معيارها در بانکهاي غيردولتي۱۲۶
۵-۳-۴- اولويت بندي گزينه ها با در نظر گرفتن کليه معيارها در بانکهاي غيردولتي۱۲۷
۵-۴- پيشنهادات۱۲۹
۵-۵- محدوديتهاي تحقيق۱۳۲
منابع فارسي۱۳۳
منابع انگليسي۱۳۴
چکيده انگليسي…………………………………………………………………………………………………………………………۱۳۸
فهرست جداول
عنوانصفحه
جدول شماره ۲-۱- جدول زماني مهمترين رويدادها و وقايع حساس سرمايه فكري……………..۱۴
جدول شماره ۲-۲ طبقه بندي پتي و گوتريه……………………………………………………………….۲۵
جدول شماره ۲-۳- جمع بندي تحقيقات………………………………………………………………….۶۷
جدول شماره ۳- ۱ مختصري از گويه‌هاي پرسشنامه و نحوه کد‌گذاري آن…………………………….۷۳
جدول ۳- ۲- گزينه‌هاي پرسشنامه……………………………………………………………………………………۷۴
جدول ۳- ۳- تعيين اولويتها…………………………………………………………………………………………….۷۷
جدول۳-۴- مقياسهاي اساسي فرايند تحليلي سلسله مراتب براي مقايسه دو به دو (مؤمني ، ۱۳۸۷)۷۷
جدول ۳-۵- جدول نرخ سازگاري…………………………………………………………………………………..۷۹
جدول شماره ۴-۱- توزيع فراواني مربوط به جنسيت پاسخ دهندگان……………………………………۸۲
جدول شماره ۴-۲- توزيع فراواني مربوط به سطوح تحصيلات پاسخ دهندگان……………………..۸۳
جدول شماره ۴-۳- توزيع فراواني مربوط به سن پاسخ دهندگان…………………………………………۸۴
جدول شماره ۴-۴- توزيع فراواني مربوط به سابقه کار پاسخ دهندگان…………………………………۸۵
جدول ۴-۵- ماتريس مقايسه شاخصهاي سرمايه انساني……………………………………………………۹۰
جدول ۴-۶- ماتريس نرمال شده و مقادير اولويت نسبت به شاخصهاي سرمايه انساني………..۹۱
جدول ۴-۷- ماتريس مقايسه شاخصهاي سرمايه ساختاري……………………………………………….۹۲
جدول ۴-۸- ماتريس نرمال شده ومقادير اولويت نسبت به شاخصهاي سرمايه ساختاري……..۹۳
جدول ۴-۹- ماتريس مقايسه شاخصهاي سرمايه مشتري………………………………………………….۹۴
جدول ۴-۱۰- ماتريس نرمال شده و مقادير اولويت نسبت به شاخصهاي سرمايه مشتري……..۹۵
جدول ۴-۱۱- ماتريس مقايسه معيارهاي ارزيابي نسبت به يکديگر……………………………………..۹۶
جدول ۴-۱۲- مقادير نرمال شده و مقادير اولويت معيارهاي ارزيابي نسبت به يکديگر………….۹۶
جدول ۴-۱۳- محاسبه کل امتياز گزينه‌ها براساس معيارهاي سه گانه………………………………….۹۷
جدول ۴-۱۴- محاسبه امتياز گزينهها براساس شاخصهاي سرمايه انساني………………………….۹۸
جدول ۴-۱۵- محاسبه امتياز گزينهها براساس شاخصهاي سرمايه ساختاري………………………۹۸
جدول ۴-۱۶- محاسبه امتياز گزينهها براساس شاخصهاي سرمايه مشتري………………………….۹۸
جدول ۴-۱۷- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسهاي گزينهها نسبت به شاخصهاي سرمايه انساني ۱۰۰
جدول ۴-۱۸- مقادير مختلف RI…………………………………………………………………………………….101
جدول ۴-۱۹- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسهاي گزينهها نسبت به شاخصها سرمايه ساختاري ۱۰۱
جدول ۴-۲۰- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسهاي گزينهها نسبت به شاخصهاي سرمايه مشتري ۱۰۲
جدول ۴-۲۱- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسه‌اي شاخص‌هاي سرمايه فکري……………….۱۰۳
جدول ۴-۲۲- ماتريس مقايسه شاخصهاي سرمايه انساني…………………………………………………..۱۰۴
جدول ۴-۲۳- ماتريس نرمال شده و مقادير اولويت نسبت به شاخصهاي سرمايه انساني………..۱۰۵
جدول ۴-۲۴- ماتريس مقايسه شاخصهاي سرمايه ساختاري……………………………………………….۱۰۶
جدول ۴-۲۵- ماتريس نرمال شده ومقادير اولويت نسبت به شاخصهاي سرمايه ساختاري………۱۰۷
جدول ۴-۲۶- ماتريس مقايسه شاخصهاي سرمايه مشتري…………………………………………………..۱۰۸
جدول ۴-۲۷- ماتريس نرمال شده و مقادير اولويت نسبت به شاخصهاي سرمايه مشتري………..۱۰۹
جدول ۴-۲۸- ماتريس مقايسه معيارهاي ارزيابي نسبت به يکديگر……………………………………….۱۱۰
جدول ۴-۲۹- مقادير نرمال شده و مقادير اولويت معيارهاي ارزيابي نسبت به يکديگر……………..۱۱۰

جدول ۴-۳۰- محاسبه کل امتياز گزينه‌ها براساس معيارهاي سه گانه………………………………………۱۱۱
جدول ۴-۳۱- محاسبه امتياز گزينهها براساس شاخصهاي سرمايه انساني………………………………۱۱۱
جدول ۴-۳۲- محاسبه امتياز گزينهها براساس شاخصهاي سرمايه ساختاري………………………….۱۱۲
جدول ۴-۳۳- محاسبه امتياز گزينهها براساس شاخصهاي سرمايه مشتري…………………………….۱۱۲
جدول ۴-۳۴- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسهاي گزينهها نسبت به شاخصهاي سرمايه انساني۱۱۳
جدول ۴-۳۵- مقادير مختلف RI……………………………………………………………………………………114
جدول ۴-۳۶- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسهاي گزينهها نسبت به شاخصها سرمايه ساختاري۱۱۴
جدول ۴-۳۷- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسهاي گزينهها نسبت به شاخصهاي سرمايه مشتري۱۱۵
جدول ۴-۳۸- محاسبه نرخ سازگاري ماتريس مقايسه‌اي شاخص‌هاي سرمايه فکري………………….۱۱۶
جدول ۴-۳۹- محاسبه ضريب همبستگي رتبه اي اسپيرمن در SPSS………………………………………………117
جدول ۵-۱- اولويت شاخصهاي سرمايه انساني…………………………………………………………………۱۲۴
جدول ۵-۲- اولويت شاخصهاي سرمايه ساختاري……………………………………………………………..۱۲۴
جدول ۵-۳- اولويت شاخصهاي سرمايه مشتري………………………………………………………………..۱۲۴
جدول ۵-۴- اولويت معيارهاي سرمايه فکري………………………………………………………………………۱۲۵
جدول ۵-۵- اولويت بندي کل شاخصها در بانکهاي دولتي………………………………………………….۱۲۵
جدول ۵-۶- اولويت شاخص هاي سرمايه انساني………………………………………………………………..۱۲۶
جدول ۵-۷- اولويت شاخص هاي سرمايه ساختاري……………………………………………………………. ۱۲۶
جدول ۵-۸- اولويت شاخص هاي سرمايه مشتري……………………………………………………………….. ۱۲۶
جدول ۵-۱۰- اولويت بندي کل شاخص ها در بانکهاي غيردولتي………………………………………….۱۲۷
فهرست نمودارها
عنوانصفحه
نمودار شماره ۲-۱- مفهوم سازي سرمايه فكري از سوي بونتيس…………………………………………..۱۸
نمودار شماره ۲-۲- طبقه بندي اسويبي از طريق چارچوب ناظر دارايي نامشهود……………………..۲۰
نمودار شماره ۲-۳- طرح ارزش اسكانديا…………………………………………………………………………..۲۱
نمودار شماره ۲-۴- مدل چن و همكارانش از سرمايه فكري و روابط بين آنها………………………..۲۲
نمودار شماره ۲-۵- طبقه بندي اوليه توسط هاناس و لووندال………………………………………………۲۴
نمودار شماره ۲-۶- طبقه بندي لووندال…………………………………………………………………………….۲۴
نمودار شماره ۲-۷- طبقه بندي ليم و داليمور……………………………………………………………………..۲۶
نمودار شماره ۲-۸- چارچوب كارت امتيازي متوازن……………………………………………………………۲۷
نمودار شماره ۲-۹- طبقه بندي كنفدراسيون اتحاديه هاي تجاري دانمارك……………………………..۲۸
نمودار ۲-۱۰- تصميم کلي مساله (هدف)………………………………………………………………………….۵۸
نمودار ۳- ۱- درخت سلسله مراتب تصميم……………………………………………………………………….۷۶
نمودار۳-۲- مدل مفهومي سرمايه فکري …………………………………………………………………………..۸۰
نمودار شماره ۴-۱- توزيع فراواني نمونه آماري از نظر جنسيت……………………………………………۸۲
نمودار شماره ۴-۲- توزيع فراواني نمونه آماري از نظر سطح تحصيلات………………………………..۸۳
نمودار شماره ۴-۳- توزيع فراواني نمونه آماري از نظر سن………………………………………………… ۸۴
نموار شماره ۴-۴- توزيع فراواني نمونه آماري از نظر سابقه کاري……………………………………….. ۸۵
نمودار شماره ۴-۵- ساختار درخت سلسله مراتب تصميم در روش AHP…………………………… 88
چکيده:
امروزه در جامعه فراصنعتي دانش به يک منبع کليدي اقتصاد تبديل گرديده که مي توان به عنوان منبعي براي مزيت رقابتي پايدار بکار گرفت زيرا تقليد آن بسيار مشکل است. در يک سازمان دانش محور، که در آن دانش بخش بزرگي از ارزش يک محصول و همچنين ثروت يک سازمان را تشکيل مي دهد روشهاي سنتي حسابداري که مبتني بر داراييهاي ملموس و نيز اطلاعات مربوط به عمليات گذشته سازماني هستند براي ارزشگذاري سرمايه فکري، که بزرگترين و ارزشمندترين دارايي سازمانهاست، ناکافي هستند. رشته نوظهور سرمايه فکري، يک حوزه تحقيقاتي جديد براي محققان و دست اندرکاران سازماني است که براي ايجاد مکانيزم اندازه گيري جديد براي گزارش دهي متغيرهاي ناملموس مهم تمرکز دارد. اين تحقيق ضمن بررسي معيارهاي مهم در رتبه بندي شاخص هاي سرمايه فکري در پي يافتن پاسخي مناسب به سوال زير است که از ميان شاخص هاي سرمايه فکري، انساني، ساختاري و مشتري کدام يک موثرتر و با اهميت تر از ديگر شاخص ها در بانک هاي دولتي و غيردولتي استان آذربايجانشرقي مي باشد. براي گردآوري داده هاي اين تحقيق از پرسشنامه ي روان سنجي که نسخه اصلي آن اولين بار در کانادا تهيه و اجرا شده، استفاده شده است. پس از جمع آوري پرسشنامه در اين تحقيق سعي شده است با استفاده از تکنيک فرايند تحليل سلسله مراتبي که يکي از جامع ترين سيستمهاي طراحي شده براي تصميم گيري با معيارهاي چند گانه است ضمن فرموله کردن مسأله، اولويت بندي معيارهاي مهم در شاخص هاي سرمايه فکري با استفاده از نرم افزار (Excel) و همچنين رابطه بين متغيرها با استفاده از نرم افزار (SPSS) بررسي گردد. در اين تحقيق از روش کتابخانه اي براي مباني نظري و ادبيات تحقيق و از روش ميداني (پرسشنامه) براي جمع آوري اطلاعات استفاده شده است. قلمرو زماني تحقيق سال ۱۳۹۱ و جامعه آماري شامل کارشناسان و خبرگان شاغل در بانکهاي دولتي و غيردولتي و نمونه آماري بانکهاي دولتي شامل (سپه، ملي و کشاورزي) و بانکهاي غيردولتي شامل (پاسارگاد، پارسيان و انصار) استان آذربايجانشرقي بوده است. نتايج تحقيق نشان مي دهد که در بانکداري دولتي بالاترين ميزان رتبه بندي به ترتيب مربوط به سرمايه انساني، سرمايه ساختاري و سرمايه مشتري و در بانکداري غيردولتي به ترتيب مربوط به سرمايه انساني، سرمايه مشتري و سرمايه ساختاري است.
کليد واژه:
فرايند تحليل سلسله مراتبي، سرمايه فکري، سرمايه انساني، سرمايه ساختاري، سرمايه مشتري، بانک
فصل اول
کليات تحقيق
۱-۱- مقدمه
سازمانها در حال وارد شدن به اقتصاد مبتني بر دانش هستند. امروزه دانش در مقايسه با ساير عوامل توليد مانند زمين، سرمايه، ماشين آلات و … از ارجحيت بيشتري برخوردار شده است به طوري که در اين اقتصاد، دانش به عنوان مهمترين عامل توليد محسوب مي شود و از آن به عنوان مهمترين مزيت رقابتي سازمان ها نام برده مي شود (سيتارامان۱، ۲۰۰۲).
دانش به عنوان يکي از مهمترين اجزاي دارايي هاي نامشهود محسوب مي شود. اگر در گذشته بيشتر دارايي هاي سازمانها مشهود بوده اند ولي امروزه قسمت اعظم دارايي هاي سازمان نامشهود هستند (ساليوان۲، ۲۰۰۰). در اين اقتصاد دانش محور، موفقيت سازمان ها به توانايي مديريت اين دارايي هاي نامشهود بستگي دارد و براي اينکه بتوانيم اين دارايي ها را مديريت کنيم ابتدا مي بايستي آنها را شناسايي و اندازه گيري کرده تا در نهايت بتوانيم آنها را مديريت کنيم (سان چز۳، ۲۰۰۰).
با ورود به اقتصاد دانش محور، ما به مدل جديدي از دارايي هاي سازماني نياز داريم. بطور كلي دارايي هاي سازماني را مي توان به ۲ دسته كلي تقسيم كرد:
۱- دارايي هاي مشهود: اين دارايي ها شامل دارايي هاي فيزيكي و مالي هستند كه بطور تقريباً كامل در ترازنامه شركت ها منعكس مي شود. و اين دارايي ها تحت اصول اقتصاد كميابي عمل مي كند يعني با استفاده بيشتر از آنها، از ارزش آنها كاسته مي شود.
۲- دارايي هاي نامشهود: اين دارايي ها هم به ۲ دسته كلي تقسيم مي شوند:
۲-۱: دارايي هاي نامشهودي كه به وسيله قانون حمايت شده اند و به آنها عنوان مالكيت معنوي را داده اند كه شامل حق امتيازها، كپي رايت ها، فرانشيز، علائم و مارك هاي تجاري و غيره است. برخي از موارد آن در ترازنامه منعكس ميشوند.
۲-۲: ساير دارايي هاي نامشهود كه شامل سرمايه هاي فكري است كه تحت اصول اقتصاد فراواني عمل مي كنند يعني با استفاده بيشتر از آنها از ارزش آنها كاسته نمي شود و معمولاً در ترازنامه منعكس نمي شوند (تايلز۴، ۲۰۰۰).
تا اوايل دهه ۱۹۵۰، عامل اصلي عقب ماندگي كشورهاي در حال توسعه را عمدتاً كمبود سرمايه هاي مالي و فيزيكي مي پنداشتند. در چارچوب چنين طرز فكري، اين كشورها از راه هاي مختلف و با توسل به دوست و دشمن به كسب سرمايه مي پرداختند. اين امر، موجب تشديد وابستگي و تخريب بنيان هاي اقتصادي و سياسي اين قبيل كشورها مي شد. اما امروزه روشن شده كشورهايي كه از سازمان هاي قوي و نهادهاي اداري كارآمد و در عين حال از سرمايه هاي انساني كارا و متخصص برخوردارند، مي توانند سرمايه فيزيكي و مالي خود را به نحو مناسب تري جذب و در تسريع روند رشد و توسعه به كار گيرند. در اقتصاد نوين، توليد ثروت و رشد و ارزش آفريني عمدتاً از داراييهاي نامشهود (فكري) سرچشمه مي گيرد. لذا، سرمايه فكري منبع اصلي توسعه اقتصادي است. صنعت بانكداري به دليل ويژگيهايي كه دارد بايد در چرخه تجاري ساير صنايع باقي بماند. در سالهاي اخير صنعت بانكداري تحت تأثير آزادسازي مالي و جهاني سازي تغييرات قابل توجهي را در محيط كسب و كار خود بدست آورده كه اين تغييرات با رقابت شديد تركيب شده و فشار زيادي را بر بانك ها وارد آورده است. در محيط با ريسك بالا بانك ها نه تنها بايد نيروي كار، دارايي مالي و ساير دارايي هاي مشهود را بطور موثري با هم همسو نمايند، بلكه بايد توانايي خود را در مديريت سرمايه فكري به منظور دستيابي به عمليات پايدار بهبود دهند. براي صنعت بانكداري چگونگي استفاده از فنون مديريت دانش به منظور اندوختن سرمايه فكري در يك محيط به شدت در حال تغيير ضروري است. سرمايه فكري، كه از طريق يكپارچه كردن نظام مند دانش ايجاد مي شود در مورد بانك ها بيشتر صدق مي كند. زيرا دانش مورد نياز براي عمليات بانكداري نسبت به ساير صنايع پيچيده تر است. محيط پر مخاطره، بي ثباتي، و حساسيت بازار، از عناصر ذاتي عمليات بانكداري است. صنعت بانكداري، از جمله بافت هايي است كه به دلايل زير، منابع نامشهود را بيشتر مي توان در آن جستجو كرده و به اهميت استراتژيك آن ها دست يافت. نخست، برعكس مديران بخش توليدي كه هدف اصلي آنها سودآوري است، مديران سازمان هاي خدماتي تمايل دارند بيشتر اهداف چندگانه با ماهيت غيرمالي داشته باشند. دوم حتي اگر بخش هاي توليدي و خدماتي ورودي هاي كاري يكساني (مانند منابع انساني، دانش، پول، مواد خام، و كارخانه) را به كار ببرند، بخش خدمات استفاده بيشتري از دو منبع اول دارد كه دو منبع اول به طور قطع نامشهود هستند. در نهايت محصول نهايي سازمانهاي خدماتي، نامشهود است.
بنابراين، بانك ها بايد دارايي هاي خود را از نوطبقه بندي كنند. همچنين بانك ها بايد درك كنند كه چگونه سرمايه فكري مي تواند اهداف راهبردي آن ها را محقق سازد. اين امر مستلزم كمّي كردن سهم سرمايه فكري در ارزش سازمان است. با توجه به تفاوت سطح نظام بانكي ايران در مقايسه با كشورهاي توسعه يافته و نقصان شرايط رقابت با بانكداري جهاني و هم چنين، تازه تاسيس بودن بانك هاي خصوصي، بهره گيري از سرمايه فكري و دانش روز، عرصه گسترده اي است. كوشش در اين زمينه، به پيشرفت و دستاوردهاي قابل توجهي منتهي خواهد شد. اميد مي رود با بكارگيري تكنيك رتبه بندي شاخص هاي سرمايه فكري در اين پژوهش بتوان پيشنهادهاي سودمند و كاربردي براي توصيه به مديريت بانك هاي داخلي ارائه نمود.
در اين تحقيق سعي شده است با استفاده از فرايند تحليل سلسله مراتبي و اولويت بندي معيارهاي مهم در شاخص هاي سرمايه فكري در بانك ها گامي مهم در اين خصوص برداشته شود.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

۱-۲- بيان مسئله و چارچوب نظري پژوهش
در حسابداري، سرمايه فكري۵ دارايي هاي هستند كه فاقد خاصيت فيزيكي هستند، اما اين دارايي ها، منافع قابل توجهي براي جريان نقدي آتي سازمان ها دارند. ناتواني در گزارشگري سرمايه فكري، نشان دهنده ضعف حسابداري سنتي است. البته، ارزشگذاري آنها در معاملات تجاري مشكل بوده و با روش هاي موجود به سادگي امكان پذير نيست. همچنين هيچ تئوري يا مدل اقتصادي واقعي براي سرمايه هاي فكري وجود ندارد. تفاوت و شكاف بين ارزش دفتري و ارزش بازار شركت ها و افزايش و شدت اين شكاف در دهه هاي اخير بيانگر نقش قابل توجه اقلام سرمايه فكري در واحدهاي اقتصادي است كه در حسابداري مالي متداول گزارش نمي شود، چرا كه فراسوي حدود و دامنه شناسايي و اندازه گيري درحسابداري است. در دو سه دهه اخير بسياري از پژوهشگران و محققان، سرمايه فكري را به عنوان مزيت رقابتي۶ كه ناشي از منابع نامشهود سازماني است، مورد بحث قرار داده و تلاش هاي قابل توجهي در جهت شناسايي، اندازه گيري و گزارشگري آن انجام شده است.
مروري بر ادبيات سرمايه فكري نمايانگر توجه قابل ملاحظه به سنجش، ارزشگذاري و گزارشگري آن مي باشد. سازمانها براي بقاء استراتژيكي بايد مزيت رقابتي را مد نظر قرار دهند و از آنجايي كه بازارها، توليدات، تكنولوژي، رقبا و مقررات به طور سريع در جامعه در حال تغيير هستند، بهبود دانش و نوآوري مستمر، آنها را قادر به حفظ مزيت رقابتي پايدار خواهد نمود. از اين رو مديران، دانش و توانايي ايجاد و بكارگيري دانش را به عنوان مهمترين مزيت رقابتي پايدار به شمار مي آورند. چرا كه دانش به عنوان يك دارايي تلقي شده و تلاش در جهت مديريت دانش و بكارگيري دارايي هاي فكري با موفقيت قابل ملاحظه اي در راستاي هدايت سازمان ها همراه بوده است.
در عصر حاضر با رشد اقتصاد دانش محور، دارايي هاي نامشهود و سرمايه هاي فكري آنها، كليدي براي دستيابي به مزيت رقابتي پايدار هستند و به همين دليل توجه به اقلام نامشهود در زمينه هاي متعددي از جمله اقتصاد، حسابداري و مديريت استراتژيك به طور سريعي رشد يافته است. دانش يك مزيت رقابتي است كه در استراتژي تجاري سازمان ها مورد توجه قرار مي گيرد. به گونه اي كه ايجاد دانش موجب نوآوري مستمر و نوآوري مستمر منجر به ايجاد مزيت رقابتي، خواهد شد. امروزه سازمان ها براي اينكه بتوانند به موفقيت بلند مدت و پايدار و بهبود عملكرد دست يابند بايد به مديريت دانش توجه نمايند.
و مستلزم اين امر تقويت و توجه به پتانسيل ها و ظرفيت هاي منابع انساني است تا سازمان ها بتوانند براي دستيابي به مزيت رقابتي از طريق عملكرد و بهبود مستمر، عكس العمل سريع به تغييرات محيط تجاري و شرايط اقتصادي نشان دهند. يكي از چالش هاي اساسي مديران بكارگيري پتانسيل دانش و سرمايه فكري براي خلق ارزش است. به همين علت مديران بايد محيطي را فراهم نمايند كه نيروي انساني از دانش خويش براي ايجاد ارزش استفاده نمايد. نياز به تصميم گيري سريع و با كيفيت مناسب در مواجه با فعل و انفعالات محيطي، شرايط خاصي به تصميم گيران تحميل مي كند. تعيين مدلي از واقعيت كه روابط اين متغيرها را آشكار سازد، مي تواند ابزاري مناسب در تصميم گيري باشد.
در فرايند تصميم گيري انتخاب عواملي كه بر ارزيابي راه حل ها و انتخاب راه حل رضايت بخش موثرند از جمله گامهاي اساسي به شمار مي آيند. معيارهايي كه در اخذ تصميم به كار مي روند عواملي هستند كه انتخاب يك راهكار از ميان راهكارهاي مختلف در راستاي نيل به اهداف را ميسر مي سازد. بنابراين تصميم گيريها غالباً با توجه به معيارهاي متعدد انجام مي پذيرد. در اين رابطه فرايند تحليل سلسله مراتبي يكي از معروفترين فنون تصميم گيري چند منظوره است كه نخستين بار در دهه ۱۹۷۰ توسط “ال ساعتي” ابداع گرديد. اين روش در هنگامي كه عمل تصميم گيري با چند گزينه رقيب و معيار تصميم گيري روبرو است، مي تواند مورد استفاده قرار گيرد و نشان دهد كه بهترين راهكار كدام است؟ و در اين ميان معيارهاي طرح شده مي تواند كمّي يا كيفي باشند. اساس اين روش بر مقايسات زوجي نهفته شده و تصميم گيرنده با فراهم آوردن درخت سلسله مراتبي، عوامل مقايسه و گزينه هاي رقيب مورد ارزيابي در تصميم را نشان مي دهد. سپس يكسري مقايسات زوجي صورت مي پذيرد كه در نتيجه آن وزن هر يك از گزينه هاي رقيب مشخص مي گردد. منطق فرايند تحليل سلسله مراتبي تلفيق نتايج حاصل از اينگونه مقايسات زوجي و ارائه راهكار بهينه است.
مديران با توجه به وجود شاخص هاي متعدد و عدم امكان سرمايه گذاري روي همه شاخص ها، مجبور به انتخاب چند شاخص موثرتر از ميان شاخص ها خواهند بود و از طرفي شناخت نامناسب از شاخص ها ممكن است اين سرمايه گذاري را با شكست يا عدم بازدهي مناسب مواجه نمايد. ريسك بالاي سرمايه گذاري تعداد زيادي از موسسات را با علم به اهميت سرمايه فكري از بحث در مورد آن دور نگه داشته است.
همچنين سنجش دقيق سرمايه فكري، دغدغه بسياري از پـژوهشـگران و محـققان در حـال حاضر ميباشد. محاسبه همه شاخص ها و ارزش گذاري روي آنها دشوار است. به همين دليل نياز مبرمي در انتخاب يكسري از شاخص هاي با اهميت و تأثيرگذارتر نسبت به ساير شاخص ها مي باشد. تا براساس آن بتوان برآورد نزديكي از ارزش داخلي سرمايه فكري ارائه نمود. دغدغه اصلي اين پژوهش آن است كه رتبه بندي خاصي از شاخص ها ارائه نمايد تا سازمانهايي كه مشتاق به سرمايه گذاري يا سنجش سرمايه فكري خود مي باشند با استفاده از آن فعاليت خود را روي عناصر با اولويت بيشتر متمركز نمايند. از آنجايي كه تاكنون هيچگونه تحقيق مستقلي، در رابطه با اولويت بندي و رتبه بندي فاكتورهاي موثر در شاخص هاي سرمايه فكري در بانكهاي دولتي و غيردولتي استان آذربايجانشرقي صورت نپذيرفته است و غالباً تحقيقات انجام شده همانگونه كه در مرور بر تحقيقات انجام شده خواهد آمد از زاويه يك يا چند معيار دست به رتبه بندي شاخص هاي سرمايه فكري زده اند. اين تحقيق مي تواند دريچه اي تازه به سوي راهكارهاي جذب سرمايه فكري از طريق چگونگي اتخاذ تصميمات بهينه باشد.
پس بنابراين ما در اين تحقيق بدنبال يافتن پاسخي به سوال زير هستيم:
نتايج اولويت بندي شاخص هاي سرمايه فكري (انساني، مشتري، ساختاري) در بانكهاي دولتي و غيردولتي کدام است؟
۱-۳- دلايل اهميت و ضرورت پژوهش
همانطور كه قبلاً اشاره شد امروزه قسمت اعظم دارايي هاي سازمان ها را دارايي هاي نامشهود تشكيل مي دهند و روش حسابداري سنتي قادر به اندازه گيري آنها نيستند (ساليوان، ۲۰۰۰). از طرفي در اين اقتصاد دانش محور، موفقيت سازمان ها به توانايي مديريت اين دارايي هاي نامشهود بستگي دارد. اهميت و ضرورت انجام تحقيق عبارتند از:
۱- ريسك سرمايه گذاري بر روي شاخص هاي سرمايه فكري را كاهش مي دهد.
۲- به بانكها كمك مي كند تا با شناسايي شاخص هاي مهم به دنبال افزايش هر چه بيشتر اين شاخص ها باشند و از اين طريق سرمايه هاي سازمان را به عملكرد بهتر تبديل نمايند.
۳- با ارائه رتبه بندي مطلوب تمركز بانكها را بر روي شاخص هاي موثرتر جلب مي نمايد.
۴- با اولويت بندي كردن شاخص ها به بانكها در جهت حفظ خود در مزيت رقابتي و ايجاد ارزش كمك مي كند.

۱-۴- اهداف پژوهش
سازمانهايي از قبيل بانك كه علاقمند به سرمايه گذاري روي سرمايه فكري در سازمان خود مي باشند. مي توانند با توجه به تحقيق هاي حاضر تعدادي از شاخص ها را به عنوان شاخص هاي موثر براي اولويت بندي سرمايه گذاري انتخاب نمايند. (به نوعي سعي مي كنيم تا ميزان ريسك سرمايه گذاري بر روي شاخص هاي سرمايه فكري را كاهش دهيم) اين تحقيق مي تواند پايه اي براي تحقيقات گروه در خصوص رتبه شاخص ها در ساير سازمانها و نقطه شروعي براي روش جديد سنجش سرمايه فكري با تكيه به وزن دهي شاخص ها براساس اولويت بندي آنها باشد.
با توجه به مطالب فوق در انجام اين تحقيق اهدافي كه متصور است به طور خلاصه به شرح زير مي باشد:
– تعيين مهمترين شاخص هاي سرمايه فكري در بانكهاي دولتي و غيردولتي
۱) تعيين مهمترين شاخص هاي سرمايه انساني در بانكهاي دولتي و غيردولتي
۲) تعيين مهمترين شاخص هاي سرمايه مشتري در بانكهاي دولتي و غيردولتي
۳) تعيين مهمترين شاخص هاي سرمايه ساختاري در بانكهاي دولتي و غيردولتي

۱-۵- سوالات پژوهش
اين تحقيق ضمن بررسي معيارهاي مهم در رتبه بندي شاخص هاي سرمايه فكري در پي يافتن پاسخي مناسب براي سوالات زير است:
سوال اصلي تحقيق:
– نتايج اولويت بندي شاخص هاي سرمايه فكري در بانكهاي دولتي و غيردولتي کدام است؟
سوالات فرعي تحقيق:
۱- نتايج اولويت بندي شاخص هاي سرمايه انساني، در بانكهاي دولتي و غيردولتي کدام است؟
۲- نتايج اولويت بندي شاخص هاي سرمايه مشتري در بانكهاي دولتي و غيردولتي کدام است؟
۳- نتايج اولويت بندي شاخص هاي سرمايه ساختاري در بانكهاي دولتي و غيردولتي کدام است؟

۱-۶- فرضيه پژوهش
نتايج اولويت بندي شاخصهاي سرمايه فکري در بانکهاي دولتي و غيردولتي متفاوت است.

۱-۷- روش پژوهش
۱) اين تحقيق از جهت هدف از نوع كاربردي- عملي (توسعه اي) است.
۲) از جهت روش اسنتتاج توصيفي- تحليلي مي باشد.
۳) از جهت طرح تحقيق پيمايشي است (با استفاده از پرسشنامه).

۱- ۸- قلمرو تحقيق (موضوعي، زماني، مکاني)
قلمرو موضوعي: موضوع تحقيق حاضر اولويت‌بندي شاخص‌هاي سرمايه فکري با استفاده از فرآيند سلسله مراتبي (AHP) مي‌باشد.
قلمرو زماني: با بررسي تعداد شاخص‌هاي سرمايه فکري در بانکهاي دولتي و غيردولتي استان آذربايجانشرقي اين تحقيق در قلمرو زماني سال ۱۳۹۱ صورت پذيرفته است.
قلمرو مکاني: قلمرو مکاني اين تحقيق شامل بانکهاي دولتي شعب (ملي، سپه، کشاورزي) و بانکهاي غيردولتي شعب (پاسارگاد، پارسيان، انصار) استان آذربايجانشرقي مي باشد.
۱- ۹- تعاريف عملياتي واژگان تخصصي پژوهش
فرايند سلسله مراتبي: يک روش تصميم‌گيري است که توسط پروفسور آل ساعتي در سال ۱۹۷۰ ارائه گرديد و طي آن مي‌توان تصميمات وابسته به فاکتورهاي مختلف و يا تصميمات چند معياره اتخاذ نمود. اساس اين روش بر ساختن درخت سلسله مراتبي و انجام مقايسات زوجي استوار است.
سرمايه فکري: سرمايه فکري مالکيت دانش، تجربه کاربردي، تکنولوژي سازماني، روابط با مشتري و مهارت‌هاي حرفه‌اي است که براي سازمان جنبه رقابتي در بازار را فراهم مي‌کند.
طرفداران مکتب مبتني بر دانش درباره مزيت رقابتي بحث مي‌کنند که يک سازمان مي‌تواند پيروز يک نبرد رقابتي شود ، فقط اگر داراي دانش مناسبتر از رقبايش باشد. يکي از طبقه‌بندي‌هاي مهم اخير دانش ناشي از سرمايه فکري يک سازمان که پذيرش عمومي وسيعي داشته و مورد قبول جامعه آکادميک قرار گرفته با اجزاي سرمايه انساني ، سرمايه ساختاري و سرمايه مشتري (ارتباطي) است.
سرمايه انساني: شاخصي بر مبناي سرمايه انساني است و سرمايه انساني نيز شامل ذخيره دانش اعضاي يک سازمان مي‌باشدکه شامل شايستگي‌ها و طرز فکر کارکنان است. سرمايه انساني نشان دهنده موجودي دانش افراد يک سازمان است. سرمايه انساني به عنوان مبناي سرمايه فکري اشاره به عواملي نظير دانش ، مهارت ، قابليت ، و طرز تلقي کارکنان دارد که منتج به بهبود عملکرد مي‌شود، بعبارت ديگر چيزي که مشتريان تمايل دارند در قبال آن پول بپردازند و موجب ايجاد سود براي سازمان مي‌شود.
سرمايه انساني سبب شده که سازمان‌ها تا حد زيادي به دانش و مهارت‌هاي کارکنان‌شان براي ايجاد درآمد و رشد و همچنين ، بهبود کارايي و بهره‌وري متکي شوند.
سرمايه ساختاري/ سازماني: شاخصي بر مبناي سرمايه ساختاري است. سرمايه ساختاري شامل همه ذخاير غيرانساني دانش در سازمان مي‌شود که در برگيرنده پايگاه‌هاي داده، نمودارهاي سازماني، فرآيندها، راهبردها، برنامه‌هاي اجرايي، و هر آنچه که ارزش‌اش براي سازمان بالاتر از ارزش مادي‌اش است (روس، ۱۹۹۷). سرمايه ساختاري و سرمايه انساني در تعامل با يکديگرند و به سازمان‌ها کمک مي‌کنند که به طور هماهنگ مشتريان را شکل و توسعه داده و به کار گيرند.
سرمايه مشتري/ رابطه‌اي: شاخصي بر مبناي سرمايه ارتباطي است و سرمايه ارتباطي عبارت است از دانش به کار گرفته شده در کانال‌هاي بازاريابي و روابط مشتري يک سازمان. سرمايه مشتري که به عنوان يک پل و واسطه در فرآيند سرمايه فکري عمل مي‌کند، عامل تعيين کننده اصلي در تبديل سرمايه فکري به ارزش بازاري و در نتيجه، عملکرد کسب و کار سازمان است (استوارت، ۱۹۹۷). بنابراين رشد سرمايه مشتري به حمايت از سرمايه انساني و سرمايه ساختاري بستگي دارد. بعبارتي اگر سرمايه انساني و ساختاري رشد يابد سرمايه مشتري نيز رشد مي‌يابد.

۱- ۱۰- ساختار پژوهش
فصل اول شامل بيان مسئله و چارچوب نظري پژوهش، اهميت و ضرورت پژوهش، اهداف پژوهش، فرضيه‌هاي پژوهش، روش پژوهش، تعاريف عملياتي واژگان کليدي و ساختار پژوهش مي‌باشد.
فصل دوم شامل ، ادبيات و پيشينة پژوهش مي‌باشد. در اين فصل پس از ارائه مفاهيم بنيادي، تحقيقات مختلفي که در ارتباط با موضوع انجام گرفته، مورد بررسي قرار خواهد گرفت.
فصل سوم ، روش اجراي پژوهش را مورد بحث قرار مي‌دهد. در اين فصل ابتدا تعاريف عملياتي متغيرهاي تحقيق و سپس روش تحقيق شامل جامعه و نمونه آماري تحقيق، قلمرو موضوعي، زماني و مکاني تحقيق ، روش و ابزار گردآوري اطلاعات و روشهاي تجزيه و تحليل اطلاعات بيان شده است.
فصل چهارم، تجزيه و تحليل اطلاعات را مورد بحث قرار مي دهد. در اين فصل ضمن ارائه داده هاي جمع آوري شده تحقيق، نتايج حاصل مورد بحث قرار خواهد گرفت.
فصل پنجم، شامل ارائه يافته ها، نتيجه گيري و پيشنهادات مي باشد.

۱-۱۱- خلاصه فصل
در انجام هر پژوهشي يكي از مهمترين بخش ها ارائه طرح تحقيق (كليات) مناسب مي باشد. در اين فصل سعي شده تا با بيان قسمت هاي مختلف مطالعه انجام شده، طرحي كلي از آن ارائه گردد. بدين منظور، در ابتدا با بيان مقدمه اي كليات طرح مشخص گرديده و سپس به بيان مسئله و چارچوب نظري و دلايل اهميت و ضرورت اهداف پژوهش پرداخته شده است.
فصل دوم
ادبيات نظري و پيشينه تحقيق
۲-۱- ادبيات نظري سرمايه فكري

دسته بندی : 22

پاسخ دهید