۱-۱-۴- تکنولوژيهاي نوين ارتباطي و ظهور انواع جديد از تقلب علمي۱۶
۱-۱-۵- تقلب به مثابه رفتار انحرافي۱۷
۱-۲- ضرورت و اهميت پژوهش۱۹
۱-۳- اهداف پژوهش۲۳
۱-۳-۱- هدف کلي۲۳
۱-۳-۲- اهداف جزئي۲۳
۱-۴- سؤالات پژوهش۲۳
فصل دوم پيشينه پژوهش۲۴
مقدمه۲۵
۲-۱- پژوهش‏هاي داخلي۲۵
۲-۲- پژوهش‏هاي خارجي۳۱
۲-۳- جمعبندي پيشينه پژوهش۴۹
فصل سوم چهارچوب نظري۵۳
مقدمه۵۴
۳-۱- نظريه يادگيري اجتماعي ايکرز۵۴
۳-۱-۱- مفاهيم نظريه يادگيري اجتماعي۵۷
۳-۱-۱-۱- پيوند افتراقي۵۷
۳-۱-۱-۱-۱- ارتباط بين پيوند افتراقي و ديگرنظريهها۵۸
۳-۱-۱-۲- تعاريف۵۸
۳-۱-۱-۲- ۱- ارتباط بين تعاريف و ديگر نظريهها۶۰
۳-۱-۱-۳- تقويت افتراقي۶۱
۳-۱-۱-۳-۱- ارتباط بين تقويت افتراقي و ديگر نظريهها۶۲
۳-۱-۱-۴- تقليد۶۳
۳-۱-۱-۴-۱- ارتباط بين تقليد و ديگر نظريه‌ها۶۴
۳-۱-۲- فرايند نظريه يادگيري اجتماعي۶۴
۳-۱-۳-تقلب/عدم صداقت علمي و يادگيري اجتماعي۶۶
۳-۲- نتيجهگيري۶۷
۳-۳- فرضيههاي تحقيق۶۸
۳-۳-۱- فرضيه اصلي۶۸
۳-۳-۲- فرضيههاي فرعي۶۸
فصل چهارم روش۶۹
۴-۱- روش پژوهش و ابزار گردآوري دادهها۷۰
۴-۲- جامعه آماري۷۰
۴-۳- حجم نمونه۷۰
۴-۴- روش نمونهگيري۷۰
۴-۵- اعتبار و پايايي ابزار سنجش۷۱
۴-۵-۱- اعتبار سازه نظري مقياس تقلب علمي۷۱
۴-۵-۲- اعتبار سازه‌ تجربي مقياسهاي يادگيري اجتماعي۷۱
۴-۵-۲-۱- تحليل عاملي تاييدي مرتبه اول۷۲
۴-۵-۲-۱-۱- تحليل عاملي تاييدي مرتبه اول پيوند افتراقي۷۵
۴-۵-۲-۱-۲- تحليل عاملي تاييدي مرتبه اول تعاريف۷۶
۴-۵-۲-۱-۳- تحليل عاملي تاييدي مرتبه اول متغيرهاي تقويتي افتراقي۷۷
۴-۵-۲-۱-۴- تحليل عاملي تاييدي مرتبه اول تقليد۷۹
۴-۶- پايايي ابزار سنجش۸۰
۴-۷- تصريح مفاهيم و سنجش متغيرها۸۰
۴-۷-۱- تقلب علمي۸۰
۴-۷-۱-۱- تقلب در امتحان۸۱
۴-۷-۱-۲- تقلب در تکاليف درسي۸۱
۴-۷-۱-۳- سرقت علمي۸۱
۴-۷-۱-۴- جعل علمي۸۲
۴-۷-۱-۵- تحريف علمي۸۲
۴-۷-۱-۶- تسهيل تقلب براي ديگران۸۲
۴-۷-۲- يادگيري اجتماعي۸۳
۴-۷-۲-۱- پيوند افتراقي۸۴
۴-۷-۲-۲- تعاريف۸۴
۴-۷-۲-۳- تشويق۸۶
۴-۷-۲-۴- عکسالعمل۸۶
۴-۷-۲-۵- بازدارندگي۸۷
۴-۷-۲-۶- پاداش۸۷
۴-۷-۲-۷- تقليد۸۸
۴-۸- هم‌ارز کردن۸۸
۴-۹- بههنجار کردن دادهها۸۹
۴-۱۰- تکنيک تجزيه و تحليل دادهها۸۹
۴-۱۱- مسائل اخلاقي۸۹
فصل پنجم توصيف دادهها۹۱
۵-۱- توصيف متغيرهاي زمينهاي۹۲
۵-۱-۱- توصيف پاسخگويان برحسب جنسيت۹۲
۵-۱-۲- توصيف پاسخگويان برحسب مقطع تحصيلي۹۲
۵-۱-۳- توزيع پاسخگويان برحسب معدل به تفکيک جنسيت۹۳
۵-۱-۴- توزيع پاسخگويان برحسب دوره تحصيلي به تفکيک جنسيت۹۳
۵-۱-۵- توزيع پاسخگويان برحسب گروههاي سني به تفکيک جنسيت۹۴
۵-۱-۶- توزيع پاسخگويان برحسب وضعيت تأهل به تفکيک جنست۹۴
۵-۱-۷- توزيع پاسخگويان برحسب محل سکونت به تفکيک جنسيت۹۵
۵-۱-۸- توزيع پاسخگويان برحسب دانشکده به تفکيک جنسيت۹۵
۵-۲- توصيف متغيرهاي اصلي تحقيق۹۶
۵-۲-۱- توصيف ابعاد تقلب علمي (متغير وابسته)۹۶
۵-۲-۱-۱- توصيف گويههاي بعد تقلب امتحاني۹۶
۵-۲-۱-۲- توصيف گويههاي بعد تقلب در تکاليف درسي۹۸
۵-۲-۱-۳- توصيف گويههاي بعد سرقت علمي۱۰۰
۵-۲-۱-۴- توصيف گويه هاي بعد جعل علمي۱۰۲
۵-۲-۱-۵- توصيف گويههاي بعد تحريف علمي۱۰۴
۵-۲-۱-۶- توصيف گويههاي بعد تسهيل تقلب براي ديگران۱۰۶
۵-۲-۲- توزيع تقلب علمي پاسخگويان بر حسب جنسيت۱۰۸
۵-۲-۳- توصيف متغيرهاي يادگيري اجتماعي (متغير مستقل)۱۰۹
۵-۲-۳-۱- توزيع ابعاد متغير پيوند افتراقي۱۰۹
۵-۲-۳-۱-۱- توزيع گويههاي بعد کيفيت هنجاري- مولفه نگرش دوستان۱۰۹
۵-۲-۳-۱-۲- توزيع گويههاي بعد ارتباطي- تعداد دوستان۱۱۱
۵-۲-۳-۱-۳- توزيع گويههاي بعد ارتباطي- مولفه ميزان ارتباط با دوستان۱۱۳
۵-۲-۳-۲- توزيع ابعاد متغير عکسالعمل۱۱۵
۵-۲-۳-۲-۱- توزيع گويههاي بعد عکس العمل- شدت عکس العمل دوستان۱۱۵
۵-۲-۳-۳- توزيع متغير تشويق۱۱۸
۵-۲-۳-۳-۱- توزيع گويههاي بعد تشويق- تشويق دوستان۱۱۸
۵-۲-۳-۴- توزيع ابعاد متغير بازدارندگي۱۲۰
۵-۲-۳-۴-۱- توزيع گويههاي بعد بازدارندگي- مؤلفه بازدارندگي رسمي قطعيت۱۲۰
۵-۲-۳-۴-۲- توزيع گويه هاي بعد بازدارندگي- مؤلفه بازدارندگي غير رسمي قطعيت۱۲۲
۵-۲-۳-۵- توزيع ابعاد متغير پاداش۱۲۴
۵-۲-۳-۵-۱- توزيع گويههاي متغير پاداش- مولفه تقويت کنندههاي اجتماعي و غير اجتماعي مثبت۱۲۴
۵-۲-۳-۶- توزيع ابعاد متغير تعاريف۱۲۶
۵-۲-۳-۶-۱- توزيع گويههاي ابعاد متغير تعاريف۱۲۶
۵-۲-۳-۷- توزيع متغير تقليد۱۲۹
۵-۲-۳-۷-۱- توزيع گويههاي متغير تقليد- مؤلفه تقليد از ديگران مهم۱۲۹
۵-۲-۴- جداول تقاطعي۱۳۱
۵-۲-۴-۱- توزيع ميزان تقلب علمي بر حسب دانشکده۱۳۱
۵-۲-۴-۲- توزيع ميزان تقلب علمي بر حسب دوره تحصيلي۱۳۲
۵-۲-۴-۳- توزيع ميزان تقلب علمي بر حسب ترم تحصيلي۱۳۲
۵-۲-۴-۴- توزيع ميزان تقلب علمي بر حسب معدل تحصيلي۱۳۳
۵-۲-۴-۵- توزيع ميزان تقلب علمي بر حسب محل سکونت۱۳۴
۵-۲-۵- ماتريس ضرايب همبستگي متغيرهاي مستقل و وابسته۱۳۵
فصل ششم تحليل دادهها۱۳۷
۶-۱- آزمونهاي تفاوت معنيداري۱۳۸
۶-۱-۲- آزمون تفاوت معنيداري برحسب متغيرهاي زمينهاي۱۳۸
۶-۱-۲-۱- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب جنسيت۱۳۸
۶-۱-۲-۲- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب گروه سني۱۳۹
۶-۱-۲-۳- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب دانشکده۱۴۰
۶-۱-۲-۳-۱- تفاوت ميانگين تقلب علمي برحسب دانشکده با استفاده از آزمون Tukey141
6-1-2-4- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب دوره تحصيلي۱۴۲
۶-۱-۲-۵-آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب مقطع تحصيلي۱۴۳
۶-۱-۲-۶- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب ترم تحصيلي۱۴۴
۶-۱-۲-۶-۱- تفاوت ميانگين تقلب علمي برحسب ترم تحصيلي با استفاده از آزمون Tukey145
6-1-2-7- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب معدل۱۴۶
۶-۱-۲-۷-۱- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب معدل با استفاده از آزمون Tukey146

۶-۲- مدليابي معادلات ساختاري۱۴۷
۶-۲-۱- آزمون فرضيهها با استفاده از مدل معادلات ساختاري۱۴۷
۶-۲-۱-۱- ارزيابي نيکويي برازش مدل ساختاري تحقيق در کل نمونه۱۴۸
۶-۲-۱-۲- نتايج آزمون مدل ساختاري تحقيق در کل نمونه۱۴۹
۶-۲-۲- مدل ساختاري يادگيري اجتماعي به تفکيک جنسيت۱۵۲
۶-۲-۲-۱- ارزيابي نيکويي برازش دو مدل تدوين شده براي دانشجويان پسر و دانشجويان دختر۱۵۲
۶-۲-۲-۲- نتايج آزمون مدل ساختاري براي دانشجويان پسر و دانشجويان دختر۱۵۲
فصل هفتم نتيجهگيري۱۵۷

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

۷-۱- بحث و نتيجهگيري۱۵۸
۷-۲- دلالتهاي سياستي نظريه يادگيري اجتماعي در پيشگيري از تقلب علمي۱۶۵
۷-۳- محدوديتهاي تحقيق۱۶۶
۷-۴- پيشنهادهاي پژوهشي تحقيق۱۶۷
منابع۱۶۸
پيوستها۱۷۴

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول ۱-۱- نوعشناسي و دستهبندي تقلب علمي۱۶
جدول ۴-۱- روش نمونه‌گيري تحقيق۷۱
جدول ۴-۲- ضرايب آلفاي کرونباخ مقياس تحقيق۸۰
جدول ۴- ۳- مصاديق ثابت تقلب علمي۸۳
جدول ۵-۱- توزيع فراواني و درصدي پاسخگويان برحسب جنسيت۹۲
جدول ۵-۲- توزيع فراواني و درصدي پاسخگويان برحسب مقطع تحصيلي به تفکيک جنسيت۹۲
جدول ۵-۳- توزيع فراواني و درصدي پاسخگويان برحسب معدل به تفکيک جنسيت۹۳
جدول ۵-۴- توزيع فراواني و درصدي پاسخگويان برحسب دوره تحصيلي به تفکيک جنسيت۹۳
جدول ۵-۵- توزيع پاسخگويان برحسب گروههاي سني به تفکيک جنسيت۹۴
جدول ۵-۶- توزيع فراواني و درصدي پاسخگويان برحسب وضعيت تاهل به تفکيک جنسيت۹۴
جدول ۵-۷- توزيع فراواني و درصدي پاسخگويان برحسب محل سکونت به تفکيک جنسيت۹۵
جدول ۵-۸- توزيع فراواني و درصدي پاسخگويان برحسب دانشکده به تفکيک جنسيت۹۵
جدول ۵-۹- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري (مرکزي و پراکندگي) گويههاي بعد تقلب در امتحان۹۶
جدول ۵-۱۰- توزيع نمرات بعد تقلب در امتحان۹۷
جدول ۵-۱۱- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويههاي بعدتقلب در تکاليف درسي۹۸
جدول ۵-۱۲- توزيع نمرات بعد تقلب در تکاليف درسي بر حسب جنسيت۹۹
جدول ۵-۱۳- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويههاي بعد سرقت علمي۱۰۰
جدول ۵-۱۴- توزيع نمرات بعد سرقت علمي بر حسب جنسيت۱۰۱
جدول ۵-۱۵- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويههاي بعد جعل علمي۱۰۲
جدول ۵-۱۶- توزيع نمرات بعد جعل علمي بر حسب جنسيت۱۰۳
جدول ۵-۱۷- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري (مرکزي و پراکندگي) گويههاي بعد تحريف علمي۱۰۴
جدول ۵-۱۸- توزيع نمرات بعد تحريف علمي بر حسب جنسيت۱۰۵
جدول ۵-۱۹- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري (مرکزي و پراکندگي) گويههاي بعد تسهيل تقلب براي ديگران۱۰۶
جدول ۵-۲۰- توزيع نمرات بعد تسهيل تقلب براي ديگران بر حسب جنسيت۱۰۷
جدول ۵-۲۱- توزيع نمرات بعد تقلب علمي بر حسب جنسيت۱۰۸
جدول ۵-۲۲- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويههاي بعد کيفيت هنجاري- مولفه نگرش دوستان۱۰۹
جدول ۵-۲۳- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويه هاي بعد ارتباطي- تعداد دوستان۱۱۱
جدول ۵-۲۴- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويه هاي بعد ارتباطي- مولفه ميزان ارتباط با دوستان۱۱۳
جدول ۵-۲۵- توزيع نمرات بعد پيوند افتراقي بر حسب جنسيت۱۱۴
جدول ۵-۲۶- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويههاي بعد عکس العمل- شدت عکس العمل دوستان۱۱۵
جدول ۵-۲۷- توزيع نمرات بعد عکس العمل بر حسب جنسيت۱۱۷
جدول ۵-۲۸- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويههاي بعد تشويق-تشويق دوستان۱۱۸
جدول ۵-۲۹- توزيع نمرات بعد تشويق بر حسب جنسيت۱۱۹
جدول ۵-۳۰- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويه هاي بعد بازدارندگي- مؤلفه بازدارندگي رسمي قطعيت۱۲۰
جدول ۵-۳۱- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويه هاي بعد بازدارندگي- مولفه بازدارندگي غيررسمي قطعيت۱۲۲
جدول ۵-۳۲- توزيع نمرات بعد بازدارندگي بر حسب جنسيت۱۲۳
جدول۵-۳۳- توزيع فراواني،درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي)گويههاي بعدپاداش- مولفه تقويت کنندههاي اجتماعي و غيراجتماعي مثبت۱۲۴
جدول ۵-۳۴- توزيع نمرات بعد پاداش بر حسب جنسيت۱۲۵
جدول ۵-۳۵- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويههاي ابعاد متغير تعاريف۱۲۶
جدول ۵-۳۶- توزيع نمرات متغير تعاريف بر حسب جنسيت۱۲۸
جدول ۵-۳۷- توزيع فراواني، درصدي و شاخصهاي آماري(مرکزي و پراکندگي) گويههاي تقليد- مولفه تقليد از ديگران مهم۱۲۹
جدول ۵-۳۸- توزيع نمرات بعد تقليد بر حسب جنسيت۱۳۰
جدول ۵-۳۹- توزيع ميزان تقلب علمي برحسب دانشکده۱۳۱
جدول ۵-۴۰- توزيع ميزان تقلب علمي برحسب دوره تحصيلي۱۳۲
جدول ۵-۴۱- توزيع ميزان تقلب علمي برحسب ترم تحصيلي۱۳۲
جدول ۵-۴۲- توزيع ميزان تقلب علمي برحسب معدل تحصيلي۱۳۳
جدول ۵-۴۳- توزيع ميزان تقلب علمي برحسب محل سکونت فعلي۱۳۴
جدول ۵-۴۴- ماتريس ضرايب همبستگي متغيرهاي مستقل و وابسته۱۳۵
جدول ۶-۱- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب جنسيت۱۳۸
جدول ۶-۲- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب گروه سني۱۳۹
جدول ۶-۳- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب دانشکده۱۴۰
جدول ۶-۴- تفاوت ميانگين تقلب علمي برحسب دانشکده با استفاده از آزمون Tukey141
جدول ۶-۵- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب دوره تحصيلي۱۴۲
جدول ۶-۶- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب مقطع تحصيلي۱۴۳
جدول ۶-۷- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب ترم تحصيلي۱۴۴
جدول ۶-۸- تفاوت ميانگين تقلب علمي برحسب ترم تحصيلي با استفاده از آزمون Tukey145
جدول ۶-۹- آزمون تفاوت ميانگين تقلب علمي و ابعاد آن برحسب معدل۱۴۶
جدول ۶-۱۰- تفاوت ميانگين تقلب علمي برحسب معدل با استفاده از آزمون Tukey146
جدول ۶-۱۱- شاخصهاي برازندگي مدل تحقيق در کل نمونه۱۴۸
جدول ۶-۱۲- مقادير برآورد شده مدل معادلات ساختاري در کل نمونه۱۴۹
جدول ۶-۱۳- شاخصهاي برازندگي دو مدل گروه دانشجويان پسر و گروه دانشجويان دختر۱۵۲
جدول ۶-۱۴- مقادير برآورد شده مدل معادلات ساختاري براي دو گروه دانشجويان پسر و دانشجويان دختر۱۵۳

فهرست اشکال و نمودار
عنوان صفحه
شکل ۳-۱- چهار روش تأثير پاداش و تنبيه روي رفتار۶۱
شکل۳-۲- فرايند نظريه يادگيري اجتماعي۶۵
نمودار ۴-۱- تحليل عاملي مرتبه اول پيوند افتراقي۷۵
نمودار ۴-۲- تحليل عاملي تاييدي مرتبه اول تعاريف۷۶
نمودار ۴-۳- تحليل عاملي تاييدي مرتبه اول ابعاد تقويت افتراقي۷۷
نمودار ۴-۴- تحليل عاملي تاييدي مرتبه اول تقليد۷۹
نمودار ۶-۱- مدل معادلات ساختاري يادگيري اجتماعي در کل نمونه با ضرايب استاندارد۱۵۱
نمودار۶- ۲- مدل معادلات ساختاري يادگيري اجتماعي دانشجويان پسر با ضرايب استاندارد۱۵۵
نمودار ۶-۳- مدل معادلات ساختاري يادگيري اجتماعي دانشجويان دختر با ضرايب استاندارد۱۵۶

مقدمه
ظهور دانشگاه و مراکز آموزشعالي به شکل کنوني، پديدهي دورهي مدرنيته است. دانشگاهها به روايت فيلسوفان روشنگري حلقه اتصال ضروري بين عقل و پيشرفت شناخته ميشوند که به‌عنوان بخشي جداييناپذير از پروژهي بزرگ مدرنيته، دانش را براي منافع جامعه، توليد و بازتوليد ميکنند (مکلين۱، ۲۰۰۶: ۲۶). دانشگاه در فراهم آوردن دو پيششرط زندگي اجتماعي نقش مهمي دارد که اين پيش‌شرط‌ها عبارتاند از: ۱- تعهد اخلاقي براي مشارکت و همکاري اجتماعي در جهت تحقق جامعه‌ي قانونمند مدني و دفاع از ارزشهاي والاي حياتي مانند گفت وگو، همفهمي، ديگرپذيري، انساندوستي و عدالتخواهي؛ ۲- دانايي و فنآوري، توليد دانش فني و کاربردي، نوآوري و روزآمد و کارآمد کردن علم و فن و هنر براي پاسخگويي به نيازهاي متنوع جانشينناپذير و پايانناپذير (موسسه پژوهش‌هاي اجتماعي، ۱۳۷۷؛ به نقل از فاضلي، ۱۳۸۷: ۲۰۱). با توجه به کارکردها و اهداف بيان‌شده و ضرورت وجود دانشگاهها و مراکز آموزشعالي، يکي از مسائلي که مي‌تواند در کارکردهاي اين نهادهاي آموزشي اختلال ايجاد کند و مانع رسيدن اين نهادها به اهدافشان باشد، پديده تقلبعلمي۲ و يا عدم صداقتعلمي۳ است.
تقلب علمي را به ‌عنوان امري غيراخلاقي، فريبکارانه و خلاف قوانين آموزشي تعريف کردهاند که در آن ارزشها و هنجارهاي يک محيط علمي زير پا گذاشته ميشوند. با رشد نهادهاي آموزشي و حجم انبوه ورودي به دانشگاهها، شيوع اين مسئله در سالهاي اخير نهادهاي آموزشي را با مشکلات فراواني روبه‌رو کرده است و بخشي از سياستگذاريها در حوزه آموزشعالي، به مبارزه با اين پديده اختصاص يافتهاست. رسانه‌هاي عمومي و ادبيات حرفه‌اي تقلب علمي را به سبب وقوع بالاي اعمال فريبکارانه در ميان دانشجويان و اختلالهاي مربوط به آموزش و فرايند ارزيابي در کلاس درس (لرش۴، ۱۹۹۹: ۱۰۳) و همچنين تأثيرات منفي که تقلب علمي بر کل جامعه به‌جاي ميگذارد، به‌عنوان يک مشکل بسيار بزرگ شناختهاند. با وجود اينکه تقلب علمي در بلندمدت ميتواند اثرات زيانباري را حتي به‌مراتب شديدتر از ساير رفتارهاي انحرافي براي جامعه به همراه داشته باشد؛ اما به تأسف بايد گفت، به تقلب علمي در کشور ما هنوز به‌عنوان شکلي جزئي از رفتار انحرافي نگريسته ميشود و حتي گاهي سادهتر از اين.
افرادي که رفتارهاي متقلبانه علمي را ساده انگاشتهاند، اين نکته را فراموش کردهاند که فساد اداري، اختلاس، جرائم يقهسفيد و …که در رسانهها و محافل عمومي بازتاب مييابند، ممکن است ريشه در رفتارهاي متقلبانه علمي و جامعهپذيري مجرمانه آن‌ها در دوران تحصيل داشته باشد؛ چنان‌که بسياري از پژوهشهاي خارجي بر اين ارتباط مهر تأييد نهادهاند.
مسير توسعهي همهجانبه در يک جامعه بر محور توليد علم است، فارغالتحصيلاني که با ارزيابي نادرست به دليل تقلب در آزمونها، دانشگاه را به اتمام رساندهاند؛ پژوهشهايي که بر پايه سرقت علمي، دادههاي نادرست، جعل و تحريف بودهاند؛ به‌هيچ‌وجه نخواهند توانست جامعه را با توليد علم همراه کنند. بلکه ديري نخواهد پاييد که جامعه از مدار توليد علم خارج ميشود. عليرغم دغدغهي جهاني نهادهاي آموزشي همانند تأسيس نهادهاي بين‌المللي۵ مرتبط براي جلوگيري از تقلب علمي و ترويج اخلاق علمي، تنظيم مقررات و قواعد اخلاقي در هر دانشگاه و تحقيقات فراوان در خارج از کشور، مسئله تقلب علمي در کشور ما، نه به گونه‌ي جدي در نهادهاي آموزشي جهت تنظيم مقررات و قواعد اخلاقي به آن پرداخته‌شده و نه‌چندان جايي در پژوهشهاي اجتماعي دارد. با توجه به خلاء پژوهشي موجود در بررسي تقلب علمي از ديدگاه جامعه‌شناختي، پژوهش حاضر به بررسي نقش يادگيري اجتماعي در تقلب علمي ميان دانشجويان دانشگاه هرمزگان ميپردازد.
اين پژوهش به روش قياسي و در هفت فصل سامان يافتهاست. در فصل اول به بررسي تعاريف، نوعشناسي و بيان پيآمدهاي تقلب علمي پرداختهايم. فصل دوم به بررسي مطالعات پيشين و دستهبندي آنها اختصاص يافت. در فصل سوم چهارچوب نظري تحقيق و در فصل چهارم روش، مورد بحث واقع‌شده است. فصل پنجم به توصيف دادهها اختصاص دارد. در فصل ششم با استفاده از آزمونهاي تفاوت معنيداري و مدل معادلات ساختاري به تحليل متغيرهاي تحقيق پرداختهايم و فصل هفتم اين مجموعه به نتيجهگيري و بحث اختصاص يافت.

۱-۱- بيان مساله

تقلبعلمي پيآمدهاي جدي دارد و اين وظيفه آموزشدهندگان است که نادرستيها را نشان دهند، پيش از آن که “دانشجويان امروز”، ” مجرمان فردا” شوند (شاو۶، ۲۰۰۴).

تشخيص تاريخ سوءرفتار علمي۷ حداقل به قرن هفدهم بازمي‌گردد. مدتي پيش از آنکه جوامع علمي سلطنتي در انگلستان و فرانسه ايجاد شوند، اختلافاتي در مورد حقوق تاليف و اختراع شکل گرفته بود. پس از آن بهتدريج مفاهيمي همچون مالکيتفکري۸، کپيرايت، حقثبت و علامتتجاري در جهان غرب پذيرفته و بوسيلهي سيستمهاي قانوني پشتيباني شدند. تاريخ تحقيق و اکتشاف، همواره مملوء است از مناقشههاي چشمگيري که “چه کسي اولين نفر است؟” و همراه با اين مناقشهها اتهاماتي از قبيل مفاهيم دزديدهشده۹، دادهاي جعل شده۱۰، متون سرقت شده۱۱، خرابکاري۱۲ کار تحقيقي و حتي کردارهاي تنفر برانگيزتر از اين، مطرح شدهاست (دکو۱۳، ۲۰۰۲: ۲). با ظهور نهادهاي جديد آموزشعالي به شکل کنوني و سيستم آزمونها و ظهور تکنولوژيهاي نوين ارتباطي، رفتارهاي متقلبانه علمي شکل جديدتر و پيچيدهتري را به خود گرفتهاست. از آنجا که در جامعهي امروز بخش مهمي از موفقيت زندگي اجتماعي افراد در گرو موفقيت آنها در دانشگاه است، تلاش براي رسيدن به مدرک دانشگاهي جهت دستيابي به سرمايههاي فرهنگي و اجتماعي و اقتصادي به مسالهي مهمي تبديل شده و در اين مسير ممکن است ارزشها و اخلاقيات علمي زيرپا گذاشته شوند.
تحقيقات انجام گرفته در زمينهي عدم صداقت دانشگاهي درصد بسيار بالايي از شيوع تقلب علمي را در نهادهاي آموزشي گزارش داده‌اند. خدايي (۲۰۱۱) با توجه به نتايج تحقيق خود بيان مي‌کند که ۹۵ درصد از دانش آموزان به تقلب در طول سال تحصيلي اعتراف کرده‌اند و موفقيت ۷۵ درصد آنان در تقلب گزارش شدهاست. نخعي و سيدحسيني (۱۳۸۴) گزارش مي‌دهند از ديدگاه تعداد قابل توجهي از دانشجويان پزشکي که جمعيت مورد تحقيق را تشکيل ميدادهاند، برخي از انواع تقلب مورد تأييد آن‌ها بوده و فراواني نسبي آن‌ها تا ۵۰ درصد بوده است. در پژوهش بورآسا۱۴ (۲۰۱۱) به طور کلي ۷۷ درصد از نمونه تحقيق بر اساس پاسخ به ۲۴ رفتار تقلبي، تقلب خود را گزارش داده‌اند. مونيکا۱۵ و ديگران (۲۰۱۰) اظهار کرده‌اند ۶۱ درصد از افراد تحقيق، از ميان شش نوع رفتار تقلبي‌اي که در تحقيق بيان شده، دو نوع از اين رفتارها را به صورت جدي انجام داده‌اند و ۷۰ درصد آنان حداقل يک بار مرتکب رفتارهاي تقلب شده‌اند. عليوردينيا و صالح نژاد (۱۳۹۲) در تحقيق اخير خود گزارش دادهاند که حدود ۹/۳۱ درصد از دانشجويان در حد متوسط به بالا، در جلسات امتحاني تقلب کردهاند. ميزان تقلب در سي سال گذشته به‌طور منظم در حال افزايش بوده و با پيشرفت فنآوريهاي جديد به حدي شايع شده که مي‌توان آن را معضلي همهگير در مراکز آموزشي دانست (مرداک، ۲۰۰۶، به نقل از خامسان، ۱۳۹۰). آنچنان که زابو و آندروود۱۶ (۲۰۰۴) بيان ميکنند در حدود ۳۲ درصد از دانشآموزان به سرقت علمي۱۷ با استفاده از اينترنت، به منظور تحقق اهداف آکادميک خود اعتراف کردهاند.
۱-۱-۱- تعاريف تقلب علمي
يک مسئله‌ي جدّي در تحقيقات مربوط به عدم صداقتعلمي، توافق اندکي است که بر روي تعريف عدم صداقتعلمي و تقلب وجود دارد (بويسِن۱۸، ۲۰۰۷: ۵). با وجود مطالعات منتشرشدهي متعدد از رفتارهاي متقلبانه علمي، هنوز هيچ اجماعي در مورد يک تعريف استاندارد از اين اصطلاح وجود ندارد (مارسدن۱۹، ۲۰۰۸؛ موهني۲۰، ۲۰۰۷). تماميِ پژوهشهايي که در حوزه رفتارهاي مربوط به تقلب علمي انجام‌گرفته به ابهام بر سر تعريف و نوعشناسي اين رفتارها اذعان داشتهاند. تعريف تقلب علمي يا عدم صداقتعلمي گسترده است؛ اصطلاح مبهمي که بسياري از اشکال متفاوت و رفتارهاي مختلف را در بردارد (موهني۲۱، ۲۰۰۷). قوانين اجتماعي معمولاً صريح هستند، درحالي‌که اغلب درجهاي از ابهام در باب رفتارهاي مربوط به تقلب علمي وجود دارد. در تلاش براي روشن کردن آنچه به‌منزله‌ي تقلب علمي است، مؤسسات آموزشي اغلب آيين‌نامه‌ها و مقرراتي را براي رفتارهاي متقلبانه علمي ارائه ميکنند که تعاريف خاصي را شامل ميشود (بوراس و همکاران، ۲۰۰۷). از آنجا که تفاوتهاي روششناختي و مفهومي موجب ميشود بر سر نرخ رفتارهاي متقلبانه علمي اختلافنظر پيش بيايد (عليوردينيا و صالحنژاد، ۱۳۹۲) و از طرفي تغيير تعاريف و اختلافات جزئيِ ذهني ممکن است به شيوع رفتارهاي متقلبانه کمک کند (رولياس، ۲۰۰۴؛ به نقل از مارسدن، ۲۰۰۸). در اين بخش از پژوهش با تکيه بر پيشينهي پژوهشي تلاش ميشود که به نوعشناسي عدم صداقتعلمي و تفاوتها و همپوشانيهاي آن پرداخته شود.
براي ورود به تعريف عدم صداقت علمي بايد از اصطلاح صداقت۲۲ آغاز کرد. روشن کردن تعريف صداقت، ما را در فهم عدم صداقت علمي و تقلب علمي ياري خواهد داد. ريشه صداقت “integrity” به زبان انگليسي مشتق شده از کلمات لاتين “integer” و “integrates” به معني کامل۲۳ و يا کل۲۴، تماميت۲۵ قسمتهاي مختلف از خود واقعي فرد است. در فلسفه اخلاق کلمه “integrity” به ‌طور نزديکي با فضايلي که يک فرد “خوب۲۶” را تشکيل ميدهند، مرتبط است (مک فارلن۲۷ و همکاران، ۲۰۱۲: ۲). با توجه به تعريف صداقت ميتوان صداقت علمي را بينقصي و بيعيبي در کارهاي علمي تعريف کرد که با نوعي فضايل اخلاقي همراه است. مرکز صداقت علمي۲۸ اصطلاح صداقت علمي را اينگونه تعريف کردهاست:
“صداقت علمي، ولو در مواجهه با سختي، يک تعهد نسبت به پنج ارزش اساسيِ درستکاري۲۹، اعتماد، بيطرفي۳۰، احترام و مسئوليتپذيري۳۱ است. از اين ارزشها اصول رفتاري جريان مييابد که قادر ميسازد جوامع دانشگاهي آرمانهاي خود را به عمل تبديل سازند” (مرکز صداقت علمي، اکتبر ۱۹۹۹: ۴).
اين مرکز، صداقت علمي را اساس تدريس، يادگيري، تحقيق و خدمت و پيشنيازي براي تحققِ اعتماد کامل، احترام و مسئوليتپذيري ميداند (همان، ۱۹۹۹). اجتماع آموزشي۳۲ اي که صداقت علمي را حفظ ميکند در حال نشان دادن احترام۳۳ به ارزشهاي اجتماعاي است که پايه و اساسي را براي آموزشعالي۳۴ و کل جامعه فراهم ميکند (سادلماير۳۵، ۲۰۰۵: ۲). هنگامي که از اين ارزشها و به عبارت ديگر از اصول صداقتعلمي تخطي ميشود؛ آنگاه آن را به‌عنوان عدم صداقتعلمي يا تقلبعلمي ميشناسند. کريستنسن۳۶، ۲۰۱۱: ۱۰؛ هاگس و مککيب۳۷، ۲۰۰۶) تقلبعلمي و عدم صداقتعلمي در برخي پژوهشهاي مربوط به اين حوزه، در يک معني و به صورت مترادف به کار برده شدهاند (نگاه کنيد به؛ بايسِن، ۲۰۰۷؛ مارسدن، ۲۰۰۸). با اين حال در برخي ديگر از مطالعات، عدم صداقتعلمي را مفهومي وسيعتر از تقلب در نظر گرفتهاند و تقلب را يکي از انواع عدم صداقتعلمي ميدانند (نگاه کنيد به: سادلماير، ۲۰۰۵؛ کلُزبليکر۳۸، ۲۰۰۷: ۲۶-۲۷؛ وايتلي و اسپيگل۳۹، ۲۰۰۲: ۱۷-۱۶؛ آکبولوت۴۰ و همکاران، ۲۰۰۸: ۴۶۴). در همهي انواع رفتارهاي مربوط به عدم صداقت علمي که در پژوهشها، آييننامهها و مقررات دانشگاهها از آن نام برده شده و يا نزد اعضاي هيأت علمي، پژوهشگران و دانشجويان ارائه ميشود و يا جامعه آن را خلاف ارزشهاي اخلاقي ميداند، عمل “تقلبکردن۴۱” را ذيل مفهوم و تعريفي که لغتنامهها عرضه ميکنند، ميتوان مشاهده کرد. به عنوان نمونه در فرهنگ آنلاين مريام- وبستر۴۲ تقلبکردن تحت عنوان: “شکستن يک قاعده يا قانون که معمولا براي به دستآوردن چيزي انجام ميشود”، “نقض قوانين از روي بيصداقتي” تعريف شدهاست (وبستر، ۲۰۱۴). در همه رفتارهاي مربوط به تقلبعلمي، افراد به گونهاي از فريب و نيرنگ متوسل ميشوند. با اين اوصاف، دو اصطلاح عدم صداقت علمي و تقلب علمي ميتوانند به يک معني به کار برده شوند۴۳٫ علاوه بر اين هاگس و مککيب (۲۰۰۶: ۵۰) از يک اصطلاح سوم يعني سوء رفتار علمي نيز نام ميبرند و اظهار ميکنند که اصطلاحات عدمصداقت علمي و سوءرفتار علمي در اشاره به طيف وسيعي از رفتارهاي غير اخلاقي است که برخي از دانشجويان براي کامل کردن کار علميشان در آن درگير مي شوند و اين دو اصطلاح غالبا به جاي يکديگر به کار ميروند.
هدف از تقلب به دستآوردن يک مزيت شخصي در يک موقعيت خاص است. بيشتر مطالعات دربارهي اعمال غيرصادقانه در محيط علمي، تعريف تقلب را مطابق به دست آوردن يک مزيت غيرمنصفانه۴۴ به وسيلهي فريب يا سرپيچي از قانون و تخطي از سياستهاي نهادي درصداقت و تخطي از قوانين و مقررات در يک محيط دانشگاهي تعريف کردهاند (بلُدگود و همکاران۴۵، ۲۰۰۸؛ تورن-فيگوئروا۴۶، ۲۰۱۰: ۲۶). برخي از نويسندگان تقلب را به عنوان تخطي از نقشها يا انتظارات براي اعمال يا وظايف علمي خاصي تعريف ميکنند (مارسدن، ۲۰۰۸: ۹). همچنين تقلب را به عنوان اعمال يا تلاشهاي فريبآميز ِ۴۷ يک دانشجو براي استفاده از وسايل ممنوعه يا غير قابل قبول در هر کار علمي تعريف کردهاند (تورن-فيگوئروا، ۲۰۱۰). به نظر تاس۴۸ (۲۰۱۰: ۴۴۱) تقلب ميتواند شامل ارائه نادرست۴۹ افراد از دانش خودشان يا نشاندادنِ خود به عنوان يک فرد دارايِ دانش به گونهاي فريبکارانه، تعريف شود.
در بسياري از پژوهشهاي انجام شده، تقلب به عنوان رفتاري غيراخلاقي همراه با قصد و نيت قبلي تعريف شدهاست (تورنفيگوئروا، ۲۰۱۰). طبق نظر کلنرود۵۰ (۲۰۰۹: ۵۰۷) “تقلب بدون شک يک پديده وابسته به اخلاق۵۱ است”؛ از اينرو دستهاي از تعاريف در عدم صداقت علمي بر بعد اخلاقي متمرکز شدهاند. در وسيعترين سطح، عدم صداقت علمي به عنوان يک “رفتار غير اخلاقي۵۲” تعريف ميشود (مارسدن، ۲۰۰۸). تقلب رفتاري را نشان ميدهد که از “هنجارهاي اخلاقي” دور ميشود و بطور فريبآميزي در تلاش براي به دستآوردن چيزهاي با ارزش، از قوانين تخلف ميشود (بلُدگود و همکاران، ۲۰۰۸). مطالعات ديگر، پديده تقلب علمي را به عنوان يک تضاد بين فرهنگ جوانان و هنجارهاي سيستم آموزشي يا به عنوان نشانهاي از فرهنگهاي متفاوت در برنامههاي آموزشي متفاوت تلقي ميکنند (کلنرود، ۲۰۰۹: ۵۰۷). با توجه به توضيحات فوق ميتوان گفت رفتارهاي غيراخلاقي، فريبکارانه و خلافقانون در يک محيط آموزشي محور تعريف تقلب علمي را تشکيل مي‌دهند.
۱-۱-۲- نوعشناسي تقلب علمي
تقلب علمي طيف وسيعي از رفتارها را در برميگيرد. بسياري از تحقيقات عدم صداقت علمي را شامل همهي رفتارهاي نادرستي که در فضاي آموزشي رخ ميدهند، دانستهاند؛ رفتارهايي که دامنهي آن، استفاده از يادداشتهاي پنهاني۵۳ (برگه تقلب) تا وانمودکردن به بيماري را در بر ميگيرد. برخي ديگر از تحقيقات نيز فهم عدم صداقت علمي را به تقلب در امتحان، کپي کردن تکاليف يا کارهاي کلاسي از روي دانشجويان ديگر و سرقت علمي محدود کردهاند. مساله تعريف رفتارهاي مربوط به عدم صداقت علمي هنگامي گيجکننده ميشود که استادان و دانشجويان وقتي دربارهي عدم صداقت علمي صحبت ميکنند، معاني متفاوتي را از آن مراد ميکنند. اگر چه دانشجويان و استادان اذعان دارند که تقلب علمي يک مشکل اساسي در نهادهاي آموزشي است؛ اما در اينکه چه چيزي تقلب است و چه چيزي تقلب نيست، توافق نظر ندارند (بُيسِن، ۲۰۰۷: ۵). گاهي ممکن است دانشجويان درستکار درباره چيزي که عمل نادرستي هست يا نه، دچار سردرگمي شوند و سهوا پا را از حدود خود فراتر نهاده و مرتکب رفتارهاي متقلبانه شوند (مارسدن، ۲۰۰۸). مککيب و همکاران (۲۰۰۶: ۱۸۱)، مارسدن و همکاران (۲۰۰۵: ۲) عدمصداقت يا تقلبعلمي را شامل رفتارهاي مختلفي دانستهاند و آن را به دو دستهي تقلب مربوط به آزمونها و تقلب در کارهاي مکتوب تقسيم کردهاند.
۱-۱-۲-۱- تقلب در آزمونها
اگر چه سيزک (۱۹۹۹) تقلب امتحاني را به عنوان تخطي از قانون تعريف ميکند (به نقل از مارسدن، ۲۰۰۸: ۱۲)، معمولاً تقلب امتحاني در مطالعات تعريف نميشود؛ بلکه بيشتر بر اساس رفتارهاي خاصي که به‌وسيله‌ي محققان بررسي شدهاست توصيف مي‌شود؛ همانطور که بسياري از مطالعات گويههايي را در ارتباط با استفاده نابهجاي تکنولوژي در هنگام برگزاري امتحان به کار بردهاند. براي مثال، هاردينگ (۲۰۰۰) گويههاي مککيب و باورس را درباره يادداشتهاي پنهاني، با پرسيدن اين سؤال که ” آيا به منظور تقلب در امتحان، اطلاعاتي را در يک ماشين‌حساب يا پي دي اي۵۴ ذخيره کردهاند؟” به کار بردهاست (به نقل از مارسدن، ۲۰۰۸: ۱۳-۱۲). مککيب و همکاران (۲۰۰۶: ۱۸۱) رفتارهاي متقلبانهاي را که مربوط به امتحانات و آزمونها ميباشند، شامل اين موارد ذکر کردهاند: ۱- کپي کردن از اوراق امتحاني دانشجويانِ ديگر در طول يک امتحان؛ با اجازه يا بدون اجازه آنها. ۲- استفاده از يادداشتهاي پنهاني. ۳- کمک کردن به شخص ديگري براي تقلب کردن در امتحان.
۱-۱-۲-۲- تقلب در تکاليف درسي و پژوهشي
به منظور استمرار فرايند آموزش در خارج از محيط علميِ دانشگاه، دانشجويان موظفاند که فعاليتهايي را به عنوان وظايف پژوهشي شامل کارنوشتهاي درسي، پاسخ به يک سؤال مشخص، ارائه گزارش يک تحقيق يا آزمايش، انجام داده و نتايج آن را به کلاس ارائه کنند. دانشجويان نياز دارند آنچه را خواندهاند ياد بگيرند و تحليل کنند و به روشني آن را توضيح دهند. وظايف پژوهشي به دانشجويان کمک ميکند که يک مسئله را تدوين نموده، اطلاعات مورد نياز خود را بشناسند و اطلاعات مربوطه را ارزيابي و سازماندهي کنند. در نهايت اينکه آنها بايد روند پژوهش و آنچه را که آموختهاند منعکس کنند (لاثراپ و فاس۵۵، ۲۰۰۵: ۱۶۴). بسياري از دانشجويان تکاليف درسي و پژوهشي خود را مطابق با آنچه از آنها خواسته شده انجام نميدهند و در انجام آن مرتکب تقلب ميشوند. اصطلاح تقلب در تکاليف درسي و سرقت علمي اغلب به جاي يکديگر استفاده ميشوند؛ اما با وجود ارتباط بين آنها اين دو سازه هميشه مترادف هم نيستند. کپيکردن کار از دانشجويان ديگر بايد فراتر از همکاريهاي غيرمجاز، به عنوان سرقت ادبي بازتعريف شوند. اصطلاح تقلب در وظايف درسي، طيف وسيعي از رفتارها از مستندسازي و بازخوانيهاي۵۶ درهم ريخته تا فريبکاري عمدي و آشکار را در بر ميگيرد ( مارسدن: ۲۰۰۸). تقلب در تکاليف درسي ميتواند سرقت ادبي باشد و سرقت ادبي هم نيز ميتواند تقلب در تکاليف محسوب شود؛ البته نه هميشه. گرايش به تعريف همهي اشکالِ تقلب در تکاليف درسي، به عنوان سرقت ادبي، ميتواند مشکلات بزرگي را براي دانشگاهيان و سياستگذاران که نقششان نشاندادن مشکلات علمي در دانشگاههاست، ايجاد کند (همان: ۲۰۰۸). تقلب درمطالب پژوهشي و تکاليف درسي علاوه بر سرقتعلمي، اعمال متقلبانهي ديگري را نيز در برميگيرد. مککيب و همکاران ( ۲۰۰۶: ۱۸۱) رفتارهاي مربوط به کارنوشت درسي را شامل ۱- سرقتعلمي، ۲- همکاري در تکاليفي که به طور خاص براي کار انفرادي خواسته شده باشد، ۳- کپي کردن يا چسباندن چند جمله از يک منبع مکتوب يا اينترنتي بدون استناد به آن منبع ۴- جعل يا تحريف منابع و مراجع، ۵- ارائه کاري که به ‌وسيله‌ي شخص ديگري انجام گرفته است، ۵- ارائه کمکهاي غير مجاز به کسي روي تکاليف درسي و ۶٫ ارائه يک مقاله دانلود شده از يک وب‌سايت؛ ميباشند.

دسته بندی : 22

پاسخ دهید