چکيده
شوراي همکاري خليج فارس سازماني منطقه اي متشکل از شش کشور حاشيه جنوبي خليج فارس شامل عربستان سعودي ، امارات عربي متحده ، کويت ، عمان ، قطر و بحرين مي باشد که در سال ۱۹۸۱ با مساعدت و پشتيباني کشورهاي غربي بويژه آمريکا بمنظور مقابله با آنچه تهديدات احتمالي جمهوري اسلامي ايران خوانده مي شد ، تشکيل گرديد و همچنان با همان انگيزه به بقاء خود ادامه مي دهد .
کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس از زمان پيروزي انقلاب شکوهمند اسلامي و در نتيجه اجراي پروژه هاي مختلف ايران هراسي و شيعه هراسي توسط کشورهاي غربي ، همواره سعي بر موازنه قوا با
جمهوري اسلامي ايران داشته و با توجه به گسيل درآمدهاي سرشار نفتي به اين کشورها ، نسبت به تجهيز نيروهاي مسلح خود به انواع سلاح و تجهيزات پيشرفته و فاقد تناسب با نيروي انساني و عمق سرزميني خود اقدام نموده و با انعقاد پيمان هاي دفاعي داخلي و بين المللي به توسعه اقدامات نظامي در منطقه راهبردي خليج فارس به خصوص طي يک دهه گذشته مبادرت نموده اند که اين امر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران را در ابعاد مختلف بويژه نظامي با تهديد مواجه نموده و منجر به امنيتي شدن فضاي منطقه و ايجاد معماي امنيت نيز شده است .
در اين پژوهش طي چهار بخش تلاش گرديده نسبت به توضيح اقدامات نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس و تاثير آن بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران اقدام گردد ، لذا در بخش اول و طي دو فصل جداگانه کليات و چارچوب نظري مطرح شده ، در بخش دوم در شش فص ساختار و سازمان نيروهاي مسلح کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس مورد بررسي قرار گرفته ، در بخش سوم طي دو فصل به همکاري هاي نظامي و امنيتي کشورهاي عضو شورا با يکديگر و نيز همکاري هاي نظامي با کشورهاي غربي اشاره گرديده و در بخش چهارم نيز در دو فصل ضمن بررسي مفهومي مبحث امنيت ملي ، به بررسي چگونگي تاثير اقدامات نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران پرداخته شده است .
تشکر و قدرداني
خداوند را سپاس مي گويم که توفيق نگاشتن و پيمودن را ه آموختن را نصيبم گرداند .
حال که به ياري پرودگار مهربان ، اين پژوهش به پايان رسيده ، بر خود لازم مي دانم از تمامي بزرگواراني که در اين امر مرا ياري نمودند ، سپاسگزاري نمايم .
بدينوسيله از استاد عزيز، پيگير و دلسوزم جناب آقاي دکتر عليرضا کوهکن که در طول نگارش و ارزيابي اين پژوهش خاضعانه و بي تمنا بنده را راهنمايي نمودند ، کمال تشکر و قدرداني را دارم .
همچنين زحمات و توصيه هاي استاد محترم مشاور جناب آقاي دکتر هادي آجيلي را ارج مي نهم که با رهنمودهاي سازنده خود بنده را در مسير آموختن و نيک انديشيدن ، قرار دادند .
از استاد محترم داور جناب آقاي دکتر اصغر جعفري ولداني که دوره کارشناسي ارشد را با درس ايشان آغاز نموده و با رهنمودهاي ايشان نيز به پايان مي رسانم ، تشکر و قدرداني ويژه مي نمايم .
همچنين از رياست محترم دانشگاه جناب آقاي دکتر سليمي و مجموعه اساتيد و کادر آموزشي دانشکده حقوق و علوم سياسي تشکر و قدرداني
نموده و از خداوند منان براي همه عزيزان توفيق روزافزون تمنا مي نمايم .

فهرست مطالب
عنوان صفحه
بخش اول کليات و چارچوب نظري۱
فصل اول طرح تحقيق۲
۱-۱ مقدمه و بيان مسئله۳
۱ -۲ سئوال و فرضيه۴
۱-۳ پيشينه بررسي موضوع در ايران و جهان۴
۱-۴ روش شناسي۶
۱-۵ تعريف مفاهيم و واژگان اختصاصي طرح۷
۱-۶ مشکلات و تنگناهاي احتمالي تحقيق۷
۱-۷ سازماندهي پژوهش۸
فصل دوم چارچوب نظري۱۰
مقدمه۱۱
۱-۲ نظريه موازنه قوا۱۲
۲-۲ نظريه موازنه تهديد۱۶
بخش دوم ساختار و سازمان نيروهاي مسلح کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس۱۹
مقدمه۲۰
فصل اول ساختار و سازمان نيروهاي مسلح عربستان سعودي۲۱
مقدمه۲۲
۱-۱ ساختار فرماندهي نيروهاي مسلح پادشاهي عربستان سعودي۲۴
۱-۲ استعداد نيروهاي مسلح عربستان سعودي۲۵
۱-۳ بودجه نظامي عربستان سعودي۲۷
۱-۴ درجات نيروهاي مسلح عربستان سعودي۲۸
۱-۵ نيروي زميني عربستان سعودي۲۹
۱-۶ نيروي هوايي عربستان سعودي۳۳
۱-۷ نيروي دريايي عربستان سعودي۴۳
۱-۸ نيروي پدافند هوايي عربستان سعودي۴۷
۱-۹ گارد ملي عربستان سعودي۴۹
فصل دوم ساختار و سازمان نيروهاي مسلح امارات عربي متحده۵۲
مقدمه۵۳
۲-۱ساختار فرماندهي نيروهاي مسلح در امارات عربي متحده۵۶
۲-۲ استعداد نيروهاي مسلح امارات۵۷
۲-۳ بودجه نظامي امارات عربي متحده۵۹
۲-۴ نيروي زميني امارات عربي متحده۶۰
۲-۵ نيروي هوايي امارات عربي متحده۶۵
۲-۶ نيروي دريايي امارات عربي متحده۷۶
فصل سوم ساختار و سازمان نيروهاي مسلح کويت۷۹
مقدمه۸۰
۳-۱ ساختار فرماندهي نيروهاي مسلح کويت۸۱
۳-۲ استعداد نيروهاي مسلح کويت۸۳
۳-۳ بودجه نظامي کويت۸۳
۳-۴ نيروي زميني کويت۸۴
۳-۵ نيروي هوايي کويت۸۸
۳-۶ نيروي دريايي کويت۹۵

فصل چهارم ساختار و سازمان نيروهاي مسلح عمان۹۹
مقدمه۱۰۰
۴-۱ ساختار فرماندهي نيروهاي مسلح عمان۱۰۲
۴-۲ استعداد نيروهاي مسلح عمان۱۰۳
۴-۳ بودجه نظامي عمان۱۰۳
۴-۴ نيروي زميني عمان۱۰۴
۴-۵ نيروي هوايي عمان۱۰۸
۴-۶ نيروي دريايي عمان۱۱۷
فصل پنجم ساختار و سازمان نيروهاي مسلح قطر۱۲۲
مقدمه۱۲۳
۵-۱ ساختار فرماندهي نيروهاي مسلح قطر۱۲۵
۵-۲ استعداد نيروهاي مسلح قطر۱۲۶
۵-۳ بودجه نظامي قطر۱۲۶
۵-۴ نيروي زميني قطر۱۲۸
۵-۵ نيروي هوايي قطر۱۳۱
۵-۶ نيروي دريايي قطر۱۳۷
فصل ششم ساختار و سازمان نيروهاي مسلح بحرين۱۴۱
مقدمه۱۴۲
۶-۱ ساختار فرماندهي نيروهاي مسلح بحرين۱۴۴
۶-۲ استعداد نيروهاي مسلح بحرين۱۴۵
۶-۳ بودجه نظامي بحرين۱۴۵
۶-۴ نيروي زميني بحرين۱۴۶
۶-۵ نيروي هوايي بحرين۱۵۰
۶-۶ نيروي دريايي بحرين۱۵۵
بخش سوم اقدامات نظامي کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۳۱۵۸
مقدمه۱۵۹
فصل اول همکاري هاي نظامي بين کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس۱۶۰
مقدمه۱۶۱
۱-۱ مباني همکاري هاي نظامي اعضاء شوراي همکاري خليج فارس۱۶۲
۲-۱ نيروي سپر جزيره۱۶۷
۳- ۱ برگزاري رزمايش هاي مشترک۱۷۰
۴ -۱ برگزاري نمايشگاه و کنفرانس هاي نظامي – امنيتي۱۷۱
۵ -۱ ايجاد نيروهاي نظامي مشترک نظامي۱۷۳
۶ – ۱ سامانه دفاع موشکي يکپارچه۱۷۴
فصل دوم روابط نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس با کشورهاي غربي۱۷۵
مقدمه۱۷۶
۲- ۱ روابط کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس با آمريکا۱۷۷
۲ – ۲ واگذاري پايگاه هاي نظامي به کشورهاي غربي۱۸۰
۲-۲-۱ پايگاه هاي نظامي آمريکا در منطقه خليج فارس۱۸۱
۲-۲-۲ پايگاه نظامي فرانسه در خليج فارس۱۸۷
۲-۲-۳ پايگاه نظامي انگلستان در خليج فارس۱۸۸
۲- ۳ روابط کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس با ناتو۱۸۸
۲-۴ برگزاري رزمايش هاي مشترک۱۹۱
۲-۵ حضور نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس در ماموريت هاي بين المللي۱۹۳
۲-۶ خريدهاي تسليحاتي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس۱۹۵
بخش چهارم تاثير اقدامات نظامي شوراي همکاري خليج فارس بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران۲۰۱
مقدمه۲۰۲
فصل اول مفهوم شناسي تهديدات امنيت ملي۲۰۳
۱ -۱ مفهوم شناسي۲۰۴
۱-۱- ۱ تهديد۲۰۴
۱-۱-۲ امنيت ملي۲۰۷
۱-۱-۳ تهديدات امنيت ملي۲۰۸
فصل دوم بررسي چگونگي تاثير اقدامات نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري بر امنيت ملي ايران۲۰۹
مقدمه۲۱۰
۲-۱ بررسي نوع روابط حاکم بر جمهوري اسلامي ايران و کشورهاي عضو شوراي همکاري۲۱۱
۲-۲ بررسي تاثير اقدامات نظامي کشورهاي شوراي همکاري بر امنيت ملي ايران ( بعد نظامي )۲۱۴
۲-۳ بررسي تاثير اقدامات کشورهاي شوراي همکاري بر امنيت ملي ايران ( بعد سياسي و اقتصادي )۲۲۵
۲-۴ بررسي ميزان بالفعل بودن تهديدات عليه جمهوري اسلامي ايران۲۲۶
نتيجه و پيشنهادات۲۲۹
نتيجه۲۳۰
چشم انداز آينده۲۳۲
پيشنهادات۲۳۳
منابع پايان نامه۲۳۴

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول ۱ استعداد پرسنلي نيروهاي مسلح عربستان سعودي۲۶
جدول ۲ بودجه نظامي عربلستان سعودي از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۲(ميليارد دلار )۲۷
جدول ۳ مقايسه درآمد سرانه کشورهاي عضو شورا با بودجه نظامي۲۸
جدول ۴ تانک هاي نيروي زميني عربستان۳۱
جدول ۵ خودروهاي زرهي نيروي زميني عربستان سعودي۳۱
جدول ۶ ادوات توپخانه اي نيروي زميني عربستان سعودي۳۲
جدول ۷ تجهيزات ضدتانک نيروي زميني عربستان۳۳
جدول ۸ هواپيماهاي جنگنده عربستان سعودي۳۹
جدول ۹ هواپيماهاي شناسايي عربستان سعودي۴۰
جدول ۱۰هواپيماهاي ترابري عربستان سعودي۴۱
جدول ۱۱هواپيماهاي آموزشي عربستان سعودي۴۱
جدول ۱۲بالگردهاي عربستان سعودي۴۲
جدول ۱۳شناورهاي رزمي عربستان سعودي۴۶
جدول ۱۴شناورهاي گشتي عربستان۴۷
جدول ۱۵ سامانه هاي راداري عربستان۴۹
جدول ۱۶ استعداد پرسنلي نيروهاي مسلح اماراتاز سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۳۵۷
جدول ۱۷ بودجه نامي امارات از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۱ (ميليارد دلار )۵۹
جدول ۱۸مقايسه درآمد سرانه امارات با بودجه نظامي اين کشور۶۰
جدول ۱۹ تانک هاي نيروي زميني امارات۶۲
جدول ۲۰ خودروهاي زرهي امارات۶۳
جدول ۲۱ ادوات توپخانه اي امارات۶۴
جدول ۲۲ تجهيزات ضدتانک امارات۶۵
جدول ۲۳ هواپيماهاي جنگنده امارات۷۰
جدول ۲۴ هواپيماهاي ترابري امارات۷۱
جدول ۲۵ هواپيماهاي آموزشي امارات۷۲
جدول ۲۶ بالگردهاي امارات۷۲
جدول ۲۷ شناورهاي رزمي امارات۷۷
جدول ۲۸ شناورهاي گشتي امارات۷۸
جدول ۲۹ استعداد پرسنلي نيروهاي ميلح کويت از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۳۸۳
جدول ۳۰ بودجه نظامي کويت ازسال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۲ (ميليارد دلار )۸۴
جدول ۳۱ تانک هاي کويت۸۶
جدول ۳۲ خودروهاي زرهي کويت۸۶
جدول ۳۳ ادوات توپخانه اي کويت۸۷
جدول ۳۴ تجهيزات ضد تانک کويت۸۸
جدول ۳۵ هواپيماهاي جنگنده کويت۹۱
جدول ۳۶ هواپيماهاي ترابري کويت۹۲
جدول ۳۷ هواپيماهاي آموزشي کويت۹۳
جدول ۳۸ بالگردهاي کويت۹۳
جدول ۳۹ سامانه هاي راداري کويت۹۵
جدول ۴۰ شناورهاي رزمي کويت۹۷
جدول ۴۱ شناورهاي گشتي کويت۹۸
جدول ۴۲ شناورهاي آبي – خاکي کويت۹۸
جدول ۴۳ استعداد پرسنلي نيروهاي مسلح عمان از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۳۱۰۳
جدول ۴۴ بودجه نظامي عمان از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۲ ( ميليارد دلار )۱۰۴
جدول ۴۵ تانک هاي نيروي زميني عمان۱۰۶
جدول ۴۶ خودروهاي زرهي عمان۱۰۷
جدول ۴۷ ادوات توپخانه اي عمان۱۰۷
جدول ۴۸ تجهيزات ضدتانک عمان۱۰۸
جدول ۴۹ هواپيماهاي جنگنده عمان۱۱۳
جدول ۵۰ هواپيماهاي ترابري عمان۱۱۴
جدول ۵۱ هواپيماهاي آموزشي عمان۱۱۵
جدول ۵۲ بالگردهاي عمان۱۱۵
جدول ۵۳ سامانه هاي راداري عمان۱۱۶
جدول ۵۴ سامانه هاي راداري پدافندي عمان۱۱۷
جدول ۵۵ شناورهاي رزمي عمان۱۱۹
جدول ۵۶ شناورهاي گشتي عمان۱۲۰
جدول ۵۷ شناورهاي آبي – خاکي عمان۱۲۱
جدول ۵۸ استعداد پرسنلي نيروهاي مسلح قطر از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۳۱۲۶
جدول ۵۹ بودجه نظامي قطر از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۲ ( ميليارد دلار )۱۲۷
جدول ۶۰ تانک هاي نيروي زميني قطر۱۲۹
جدول ۶۱ خودروهاي زرهي قطر۱۳۰
جدول ۶۲ ادوات توپخانه اي قطر۱۳۰
جدول ۶۳ تجهيزات ضد تانک قطر۱۳۱
جدول ۶۴ هواپيماهاي جنگنده قطر۱۳۴
جدول ۶۵ هواپيماهاي ترابري قطر۱۳۴
جدول ۶۶ هواپيماهاي آموزشي قطر۱۳۵
جدول ۶۷ بالگردهاي قطر۱۳۶
جدول ۶۸ سامانه هاي موشکي قطر۱۳۷
جدول ۶۹ شناورهاي رزمي قطر۱۳۸
جدول ۷۰ شناورهاي گشتي قطر۱۳۹
جدول ۷۱ شناورهاي آبي- خاکي قطر۱۴۰
جدول ۷۲ استعداد پرسنلي نيروهاي مسلح بحرين از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۳۱۴۵
جدول ۷۳ بودجه نظامي بحرين از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۲ ( ميليون دلار )۱۴۶
جدول ۷۴ تانک هاي نيروي زميني بحرين۱۴۸
جدول ۷۵ خودروهاي زرهي بحرين۱۴۸
جدول ۷۶ ادوات توپخانه اي بحرين۱۴۹
جدول ۷۷ تجهيزات ضدتانک بحرين۱۴۹
جدول ۷۸ هواپيماهاي جنگنده بحرين۱۵۲
جدول ۷۹ هواپيماهاي ترابري بحرين۱۵۳
جدول ۸۰ هواپيماهاي آموزشي بحرين۱۵۳
جدول ۸۱ بالگردهاي بحرين۱۵۳
جدول ۸۲ سامانه هاي موشکي بحرين۱۵۴
جدول ۸۳ سامانه هاي راداري بحرين۱۵۵
جدول ۸۴ شناورهاي رزمي بحرين۱۵۶
جدول ۸۵ شناورهاي گشتي بحرين۱۵۷
جدول ۸۶ خريدهاي نظامي عربستان۱۹۶
جدول ۸۷ خريدهاي نظامي امارات۱۹۷

جدول ۸۸ خريدهاي نظامي کويت۱۹۸
جدول ۸۹ خريدهاي نظامي عمان۱۹۸
جدول ۹۰ خريدهاي نظامي قطر۱۹۹
جدول ۹۱ خريدهاي نظامي بحرين۲۰۰
جدول ۹۲ جدول مقايسه اي ادوات توپخانه اي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس۲۱۷
فهرست تصاوير
عنوان صفحه
شکل ۱ درجات نيروهاي مسلح عربستان سعودي۲۸
شکل ۲ تانک آبرامز M1A231
شکل ۳ موقعيت چهار پايگاه هوايي راهبردي عربستان۳۸
شکل ۴ هواپيماي بمب افکن تورنادو نيروي هوايي عربستان۳۹
شکل ۵ جنگنده F.15 نيروي هوايي عربستان۴۰
شکل ۶ پايگاه هاي دريايي عربستان سعودي۴۴
شکل ۷ ناو رزمي ليتورال۴۵
شکل ۸ تانک لکرلک نيروي زميني امارات global military review62
شکل ۹ جنگنده F.16 نيروي هوايي امارات۶۷
شکل ۱۰ هواپيماي ترابري c 17 امارات۶۹
شکل ۱۱ جنگنده F.16 مسلح امارات۷۰
شکل ۱۲ هواپيماي بدون سرنشين امارات۷۳
شکل ۱۳ اولين زن خلبان عرب در نيروي هوايي امارات۷۶
شکل ۱۴خودرو زرهي رزمي BMP-3 نيروي زميني کويت۸۷
شکل ۱۵ موقعيت پايگاه هاي هوايي کويت ۹۰
شکل ۱۶جنگنده هاي F.18 کويت۹۱
شکل ۱۷هواپيماي ترابري بوئينگ c-17 نيروي هوايي کويت۹۲
شکل ۱۸ ناوچه رزمي سنبوک کويت۹۷
شکل ۱۹ تانک Challenger-2 نيروي زميني عمان۱۰۶
شکل ۲۰ موقعيت پايگاه هاي هواي هوايي راهبردي عمان۱۱۲
شکل ۲۱ هواپيماي جنگنده F-16 C نيروي هوايي عمان۱۱۳
شکل ۲۲ هواپيماي ترابري سبک CASA 295M نيروي هوايي عمان۱۱۴
شکل ۲۳ تانک AMX- 30 نيروي زميني قطر۱۲۹
شکل ۲۴ پايگاه هاي هوايي قطر۱۳۳
شکل ۲۵ هواپيماي ترابري راهبردي C-17 نيروي هوايي قطر۱۳۵
شکل ۲۶ شناور رزمي بارزان نيروي دريايي قطر۱۳۹
شکل ۲۷ موقعيت پايگاه هاي هوايي بحرين۱۵۱
شکل ۲۸ هواپيماي F.16 نيروي هوايي بحرين واقع در پايگاه هوايي شيخ عيسي۱۵۲
شکل ۲۹ ناو هواپيمابر CVN75 نيروي دريايي آمريکا۱۸۳
شکل ۳۰ رزمايش مشترک امارات و فرانسه در سال ۲۰۱۲۱۹۱
شکل ۳۱ برد نيروي هوايي کشورهاي عضو شوراي همکاري۲۲۰
شکل ۳۲ برد شناسايي هواپيماهاي آواکس۲۲۱
شکل ۳۳ مسير مشارکت نيروي هوايي قطر در عمليات ليبي۲۲۳

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار ۱ استعداد پرسنلي نيروهاي مسلح کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس۲۶
نمودار ۲ مقايسه استعداد نيروهاي مسلح کشورهاي عضو شوراي همکاري به تفکيک نيرو۵۸
نمودار ۳ بودجه نظامي کويت۸۴
نمودار ۴ بودجه نظامي عمان از سال ۲۰۰۱ الي ۲۰۱۲۱۰۴
نمودار ۵ بودجه نظامي قطر از سال ۲۰۰۱ الي ۲۰۱۲۱۲۷
نمودار ۶ بودجه نظامي بحرين از سال ۲۰۰۱ الي ۲۰۱۲۱۴۶
نمودار ۷ نيروهاي مسلح کشورهاي عضو شوراي همکاري۲۱۶
نمودار ۸ نمودار مقايسه اي تجهيزات زرهي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس۲۱۷
نمودار ۹ نمودار مقايسه اي بودجه نظامي ايران و کشورهاي عضو شوراي همکاري۲۱۸

فهرست چارت هاي سازماني
عنوان صفحه
چارت سازماني ۱ ساختار نيروهاي مسلح عربستان سعودي۲۵
چارت سازماني ۲ ساختار نيروي زميني عرستان سعودي۳۰
چارت سازماني ۳ ساختار نيروهاي مسلح امارات عربي متحده۵۶
چارت سازماني ۴ ساختار سازماني نيروي زميني امارات۶۱
چارت سازماني ۵ ساختار سازماني نيروي هوايي امارات۶۶
چارت سازماني ۶ ساختار سازماني نيروهاي مسلح کويت۸۲
چارت سازماني ۷ ساختار سازماني نيروي زميني کويت۸۵
چارت سازماني ۸ ساختار سازماني نيروهاي مسلح عمان۱۰۲
چارت سازماني ۹ ساختار سازماني نيروهاي مسلح عمان۱۰۵
چارت سازماني ۱۰ ساختار سازماني نيروهاي مسلح قطر۱۲۵
چارت سازماني ۱۱ ساختار سازماني نيروي زميني قطر۱۲۸
چارت سازماني ۱۲ ساختار سازماني نيروهاي مسلح بحرين۱۴۴
چارت سازماني ۱۳ ساختار سازماني نيروي زميني بحرين۱۴۷
چارت سازماني ۱۴ساختار سازماني نيروي سپر جزيره۱۶۹

بخش اول
کليات و چارچوب نظري

فصل اول
طرح تحقيق

۱-۱ مقدمه و بيان مسئله
کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس به لحاظ جغرافيايي در يکي از مناطق حساس و ژئوپلوتيک جهان قرار گرفته اند که به سبب برخورداري از منابع غني انرژي ، همواره مورد توجه قدرت هاي بزرگ دنيا در اعصار مختلف بوده است . از سوي ديگر با توجه به ساختار حکومت در کشورهاي حاضر در منطقه آسياي جنوب غربي ، همواره منازعات سياسي و امنيتي بين کشورهاي حاضر در اين زير سيستم منطقه اي وجود داشته است .
پس از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران و اعلام راهبرد صدور ارزش هاي انقلاب اسلامي به دنيا ، کشورهاي عضو شورا که پيش از انقلاب نيز رابطه اي همراه با رقابت با حکومت ايران داشتند ، دچار نوعي ترس از فراگيري ارزش هاي انقلابي در منطقه شده و به رقابت خصومت آميز با جمهوري اسلامي ايران پرداختند . از جمله اقدامات مهم کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس در مقابله با ايران و نيز منازعات منطقه اي ، تلاش در راستاي افزايش قدرت و توانمندي هاي نظامي با حمايت کشورهاي غربي بويژه آمريکا بوده است . در اين راستا کشورهاي عضو شورا در يک دهه گذشته نسبت به اتخاذ راهبردهاي دفاعي و نظامي مشترک و انفرادي اقدام نموده و با صرف هزينه هاي هنگفت نسبت به توسعه تجهيزات نظامي و دفاعي خود اقدام نموده اند . بر اين اساس ارتش‌هاي کشورهاي حاشيه خليج فارس به طور فزاينده‌اي رو به پويايي مي‌روند، که اين پويايي مديون تکنولوژي‌هاي متحول کننده و تکامل رويکرد‌هاي ناسيوناليستي و آموزشي در شوراي همکاري خليج فارس مي باشد.
در طول يک دهه گذشته، رهبران و افسران نظامي عرب حاشيه خليج فارس، رويکرد خود را از جلوگيري از منازعه تغيير داده و بر بازدارندگي ايران از گسترش نفوذ خود متمرکز شده‌اند و تصميم دارند در صورت لزوم به صورت فعال و با همکاري متحدين بين‌المللي از منطقه صيانت کنند. بر اين اساس کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس نسبت به انجام اقداماتي از جمله عقد پيمان هاي نظامي با کشورهاي غربي ، ايجاد سامانه دفاع موشکي يکپارچه ، همکاري با ناتو ، برگزاري رزمايش هاي مشترک و … اقدام نموده اند که در اين پژوهش تلاش مي گردد کليه جوانب اقدامات نظامي اين کشورها مورد بررسي قرار گرفته و ضمن مشخص نمودن ظرفيت نظامي هر يک از کشورهاي مذکور ، تهديدات متصوره عليه امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران نيز مورد واکاوي و تحقيق قرار گيرد .

در مجموع و بطور کلي هدف از اجراي اين پژوهش ، نيل به موارد مشروحه ذيل مي باشد :
– بررسي ابعاد مختلف اقدامات نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس
– بررسي قدرت نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس و ميزان تهديد نظامي اين شورا عليه امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران
– بررسي چگونگي و ميزان همکاري کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس با نيروهاي فرامنطقه اي بويژه ايالات متحده آمريکا و تاثير آن بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران
۱ -۲ سئوال و فرضيه
۱-۲-۱ سئوال پژوهش
اقدامات و برنامه هاي نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۳ شامل چه مواردي بوده و اين اقدامات چه تاثيري بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران دارد ؟
۱-۲-۲ فرضيه پژوهش
اقدامات نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس از جمله اجراي برنامه مدرنيزاسيون نيروهاي مسلح و خريد تسليحات پيشرفته نظامي ، همکاري با کشورهاي غربي ، برگزاري رزمايش هاي مشترک و … از طريق امنيتي نمودن منطقه و فراهم نمودن زمينه حضور نيروهاي فرامنطقه اي در مجاورت مرزهاي جمهوري اسلامي ايران ، بر امنيت ملي ايران در ابعاد مختلف بويژه بعد نظامي تاثيرگذار مي باشد .
۱-۲-۳ متغيرهاي اصلي
متغير مستقل: اقدامات نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس ( از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۳ )
متغير وابسته: امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران
۱-۳ پيشينه بررسي موضوع در ايران و جهان
برابر بررسي هاي بعمل آمده ، با توجه به محدوديت هاي موجود و عدم وجود منابع معتبر فارسي در خصوص توانمندي ها و اقدامات نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس ، تا کنون بصورت ويژه در اين خصوص تحقيق و بررسي بعمل نيامده است و صرفاً پيرامون پايگاه هاي نظامي آمريکا در منطقه، حضور ناتو در خليج فارس و يا برخي موضوعات خاص بصورت کلي بررسي هايي صورت پذيرفته است .
اما مراکز تحقيقاتي و مطالعات راهبردي بين المللي از جمله “مرکز مطالعات راهبردي و بين المللي ” يا
Center for strategic & international studies با نام اختصاري ( CSIS ) و نيز موسسه مطالعات امنيت ملي رژيم صهيونيستي با نام اختصاري( INSS )، بطور ويژه و اختصاصي در زمينه توانمندي هاي نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس و نيز جمهوري اسلامي ايران گزارش هاي قابل توجهي را بصورت ساليانه منتشر مي نمايند که از جمله آنها مي توان به موارد مشروحه ذيل اشاره نمود که از آنها در راستاي نگارش تحقيق و جمع آوري اطلاعات مورد نياز بهره برداري گرديده است .
۱-۳-۱ گزارش ساليانه THE GULF MILITARY BALANCE
در اين گزارش که بصورت ساليانه توسط موسسه تحقيقاتي CSIS منتشر مي گردد ، کليه اطلاعات مربوط به نيروهاي مسلح کشورهاي حوزه خليج فارس منتشر مي گردد و با ارائه جداول و نمودارهاي قابل توجه در هر زمينه ، نسبت به مقايسه وضعيت نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس اقدام مي نمايد .
۱-۳-۲ گزارش GCC – Iran: Operational Analysis of Air, SAM and TBM Forces
در اين گزارش که در ۱۸۰ صفحه در سال ۲۰۱۴ توسط موسسه تحقيقاتي CSIS منتشر گرديده است ، به بررسي و تحليل نيروي هوايي و پدافندي جمهوري اسلامي ايران و مقايسه آن با کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس پرداخته شده و با ارائه اطلاعات لازم ، نسبت به تحليل اوضاع منطقه خليج فارس پرداخته است .
۱-۳-۳ گزارش Improving the US-GCC Security Partnership Planning for the Future
در اين گزارش که در ۵۶ صفحه در آوريل سال ۲۰۱۴ توسط موسسه تحقيقاتي CSIS منتشر گرديده است، ضمن بررسي روابط امنيتي آمريکا و کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس ، توانمندي هاي نظامي کشورهاي حوزه خليج فارس به اضافه کشور يمن در تمام ابعاد نيروي انساني ، تجهيزاني ، بودجه و … مورد بررسي و مقايسه قرار گرفته و در بررسي مقايسه اي انجام شده ، کشورهاي عضو شوراي همکاري به صورت يک کل واحد نيز در نظر گرفته شده اند .
۱-۳-۴ گزارش Evolving Threats and Strategic Partnership in the Gulf
در اين گزارش که در ۱۶۳ صفحه در ماه مي سال ۲۰۱۴ توسط موسسه تحقيقاتي CSIS منتشر گرديده است ، ضمن اشاره به همکاري هاي راهبردي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس ، به ارزيابي تهديدات جمهوري اسلامي ايران عليه کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس و نيز تهديدات اين کشورها عليه جمهوري اسلامي ايران پرداخته است .

۱-۳-۵ گزارشThe Gulf Military Balance Volume I: The Conventional and Asymmetric Dimensions
در اين گزارش که در ۳۰۷ صفحه در ژانويه سال ۲۰۱۴ توسط موسسه تحقيقاتي CSIS منتشر گرديده است ، به توانمندي هاي نظامي متقارن و نامتقارن جمهوري اسلامي ايران اشاره شده و با توانمندي نظامي ساير کشورهاي حوزه خليج فارس مقايسه گرديده است .
۱-۳-۶ گزارش The Gulf Military Balance Volume II: The Missile and Nuclear Dimensions
در اين گزارش که در ۲۵۵ صفحه در سال ۲۰۱۴ توسط موسسه تحقيقاتي CSIS منتشر گرديده است ، به قدرت موشکي کشورهاي حوزه خليج فارس پرداخته شده و ضمن تاکيد بر توانمندي هسته اي ايران ، سياست هاي آمريکا در منطقه و حتي احتمال حمله پيش دستانه به جمهوري اسلامي ايران تشريح گرديده است .
۱-۳-۷ گزارش The Gulf Military Balance Volume III: The Gulf and the Arabian Peninsula
در اين گزارش که در ۳۷۸ صفحه در سپتامبر سال ۲۰۱۳ توسط موسسه تحقيقاتي CSIS منتشر گرديده است ، به تفکيک نسبت به بررسي توانمندي نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس پرداخته شده و در ضمن رابطه هر يک از اين کشورها با جمهوري اسلامي ايران و نيز با آمريکا مورد بررسي قرار گرفته است .
۱-۳-۸ گزارش ساليانه موسسه مطالعاتي INSS
موسسه مطالعاتي INSS همه ساله نسبت به انتشار گزارش راهبردي در حد ۲۰ الي ۲۵ صفحه در خصوص آخرين وضعيت نظامي کشورهاي منطقه خاورميانه اقدام و در اين گزارش نسبت به ارائه آمارکابردي از وضعيت نظامي هر کشور جهت تحليل وضعيت نظامي کشورهاي مورد علاقه اقدام نموده است . در راستاي نگارش تحقيق حاضر ، گزارش هاي ساليانه کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس مورد بهره برداري قرار گرفته است .
۱-۴ روش شناسي
تحقيق از نظر روش‌شناسي، رويکردي تحليلي-تبييني دارد و از طريق بررسي آمارها و اطلاعات موجود در خصوص توانمندي و اقدامات نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس ، به تحليل تهديدات متصوره از اين اقدامات عليه جمهوري اسلامي ايران مي پردازد .
در اين تحقيق عمدتاً از منابع مختلفي به صورت كتاب، مقاله، روزنامه، نشريات علمي، سخنراني‌ها و منابع اينترنتي استفاده شده است .
۱-۵ تعريف مفاهيم و واژگان اختصاصي طرح
۱-۵-۱ شوراي همکاري خليج فارس
شوراي همکاري خليج فارس در سال ۱۹۸۱ با عضويت کشورهاي حاشيه جنوبي خليج فارس شامل عربستان سعودي ، کويت ، امارات عربي متحده ، قطر ، عمان و بحرين تشکيل شده است . اساسنامه شوراي همکاري خليج فارس در بيست و دو ماده نوشته شده است . ارکان اصلي شوراي همکاري خليج فارس شامل شوراي عالي و يک هيئت تابعه با نام هيئت حل اختلاف ، شوراي وزارتي ( شوراي وزيران ) و دفتر دبير کل مي باشد. شوراي عالي متشکل از سران شش کشور عضو است که رياست آن بطور متناوب و بر حسب حروف الفبا است و بالاترين مرکز قدرت در شوراست که سالي دو بار تشکيل جلسه مي دهد . شوراي وزيران هر سه ماه يک بار تشکيل جلسه مي دهد و عمده فعاليت آن مربوط به وزراي امور خارجه است . دبير کل شورا نيز با پيشنهاد شوراي وزيران و تصويب شوراي عالي براي يک دوره سه ساله انتخاب مي شود .
۱-۵-۲ اقدامات نظامي
اقدامات نظامي به کليه فعاليت هاي داخلي و خارجي نظامي يک کشور اعم از سازمان و ساختار نيروهاي
مسلح ، آمايش سرزميني ، برگزاري رزمايش هاي داخلي و بين المللي ، عضويت در سازمان هاي نظامي ، روابط نظامي با کشورهاي منطقه اي و فرامنطقه اي و انجام هرگونه عمليات نظامي اطلاق مي گردد .
۱-۵-۳ امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران
مقوله کلي امنيت را مي‏توان به احساس آزادي و رهايي از ترس يا “احساس ايمني” که ناظر بر امنيت مادي و رواني است اطلاق کرد که در آن صورت موجب استقلال رأي يک ملت و دولت گشته و توانايي مقابله با دخالت بيگانگان و نيروهاي خارجي را در امور داخلي خواهد داشت. ‏در اين خصوص در بخش چهارم پايان نامه به تفصيل توضيحاتي ارائه گرديده است .
۱-۶ مشکلات و تنگناهاي احتمالي تحقيق
با عنايت به اينکه عموماً اطلاعات مربوط به فعاليت هاي نظامي کشورهاي منطقه خليج فارس داراي
طبقه بندي مي باشد ، جمع آوري اطلاعات دقيق و بروز نيازمند بررسي گسترده اخبار منتشره و تطبيق آنها با يکديگر بوده است ، لذا محقق در جمع آوري داده هاي مورد نياز با محدوديت مواجه بوده و از منابع آشکار مختلف استفاده نموده است .

۱-۷ سازماندهي پژوهش
بخش اول : طرح تحقيق و چارچوب نظري
فصل اول: طرح تحقيق
فصل دوم: چارچوب نظري ( موازنه قوا )
بخش دوم : ساختار و سازمان نيروهاي مسلح کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس
فصل اول : ساختار و سازمان نيروهاي مسلح عربستان سعودي
فصل دوم: ساختار و سازمان نيروهاي مسلح امارات عربي متحده
فصل سوم : ساختار و سازمان نيروهاي مسلح کويت
فصل چهارم: ساختار و سازمان نيروهاي مسلح عمان
فصل پنجم : ساختار و سازمان نيروهاي مسلح قطر
فصل ششم : ساختار و سازمان نيروهاي مسلح بحرين
بخش سوم : اقدامات نظامي کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس از سال ۲۰۰۳ الي ۲۰۱۳
فصل اول : همکاري هاي نظامي کشورهاي عضو شورا با يکديگر
– بررسي بيانيه رياض
– نيروي سپرجزيره
– برگزاري رزمايش هاي مشترک
– سامانه دفاع موشکي يکپارچه
فصل دوم: همکاري هاي نظامي کشورهاي عضو شورا با کشورهاي غربي
– واگذاري پايگاه هاي نظامي به کشورهاي غربي
– برگزاري رزمايش هاي مشترک
– همکاري با ناتو
– برگزاري نمايشگاه هاي دفاعي
– خريدهاي تسليحاتي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس
– حضور نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس درماموريت هاي
بين المللي
بخش چهارم : تاثير اقدامات نظامي شوراي همکاري خليج فارس بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران
فصل اول : مفهوم شناسي تهديدات امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران
فصل دوم: بررسي چگونگي تاثير اقدامات و بر نامه هاي نظامي کشورهاي عضو شوراي همکاري
خليج فارس بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران
– نتيجه و پيشنهادات

فصل دوم
چارچوب نظري

مقدمه
همان گونه که مرشايمر به درستي اشاره مي نمايد، بدون وجود نظريه تسهيل کننده و سامان بخش
نميتوان درک درستي از جهان پيچيده اطراف پيدا نمود(Mearsheimer,2001:9).بنابراين براي درک بهتر واقعيت ها و سامان دهي پديده ها چاره اي جزء انتخاب نظريه نداريم.
پس از پيروزي انقلاب شکوهمند اسلامي در سال ۱۳۵۷ ، کشورهاي عربي حاشيه جنوبي خليج فارس از بروز انقلابي با ريشه هاي مذهبي مبتني بر تشيع در کشوري برخوردار از منابع انساني ، منابع زيرزميني ، نيروهاي مسلح قوي و رهبري واحد مواجه شده و هم زمان با ماه هاي آغازين جنگ تحميلي عليه ايران ، بمنظور افزايش همکاري هاي امنيتي و نظامي بين کشورهاي حوزه جنوبي خليج فارس و مقابله با افزايش قدرت منطقه اي ايران و تاثيرگذاري آن بر ساختار حکومتي خود ، نسبت به تشکيل شوراي همکاري
خليج فارس اقدام نمودنده و با گذشت ۳۴ سال از عمر شوراي مذکور و از طرفي اثبات عدم وجود هرگونه نيات تهاجمي در دکترين نظامي و دفاعي جمهوري اسلامي ايران ، اين کشورها با تحريک کشورهاي غربي بويژه آمريکا و نيز لابي صهيونيستي و اجراي سناريوهاي مختلف ايران هراسي ، همواره به افزايش قدرت نظامي در برابر جمهوري اسلامي ايران پرداخته و در طول يک دهه گذشته نيز بر اقدامات نظامي خود افزوده اند .
با توجه به اين جمله کنت والتز که مي گويد : ” سياست موازنه قدرت هر زماني که دو پيش شرط وجود داشته باشد حکم فرما خواهد بود ، يکي اينکه نظم نظام آنارشيک باشد و ديگري اينکه نظام پر از واحدهايي باشد که به دنبال بقاء باشند “( Waltz, 1979: 12) و منطقه خليج فارس نيز کاملاً دو پيش شرط مذکور را دارا مي باشد ، بهترين نظريه جهت تبيين اين نوع رفتارکشورهاي عضو شوراي همکاري
خليج فارس را مي توان نظريه ” موازنه قوا ” عنوان نمود که بخوبي دلايل اقدامات نظامي کشورهاي عربي حوزه جنوبي خليج فارس را تشريح مي نمايد . از طرفي کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس دليل افزايش اقدامات نظامي خود و عقد قراردادهاي دفاعي با کشورهاي غربي را ، تهديدات ايران بواسطه تلاش جهت دستيابي به تکنولوژي هسته اي و نيز سامانه هاي موشکي دوربرد و ميان برد پيشرفته و همچنين تلاش ايران براي صدور ارزش هاي انقلاب اسلامي عنوان نموده اند که اين موضوع را نيز مي توان بر اساس نظريه “موازنه تهديد” بخوبي تبيين نمود وليکن آنچه مسلم است ، نظريه غالب در منطقه خليج فارس، همانا نظريه موازنه قوا مي باشد . در اين فصل بصورت خلاصه نسبت به تشريح نظريه موازنه قوا و نيز نظريه موازنه تهديد اقدام مي گردد .

دسته بندی : 22

پاسخ دهید