۱-۱۴-۵-۱-پرولين……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۳۷
۱-۱۴-۵-۲-کربوهيدراتهاي محلول و نامحلول………………………………………………………………………………………………………………………….۳۹
۱-۱۴-۶- اثرات تنش شوري بر پراکسيداسيون ليپيدها در بادام و ساير درختان ميوه………………………………………………………………۴۰
۱-۱۵- اثرات تنش شوري بر وضعيت عناصر غذايي در بادام و ساير درختان ميوه…………………………………………………………………… ۴۲
۲-مواد و روشها……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۴۶
۲-۱- محل انجام آزمايش……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۴۷
۲-۲- طرح آزمايشي……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۴۷
۲-۳- مواد آزمايشي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۴۷
۲-۳-۱-خصوصيات ژنوتيپهاي مورد مطالعه……………………………………………………………………………………………………………………………….۴۹
۲-۴-اعمال تيمار شوري……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۵۰
۲-۵-ارزيابي صفات مورفولوژيک……………………………………………………………………………………………………………………………………………………۵۱
۲-۶-ارزيابي صفات فيزيولوژيک……………………………………………………………………………………………………………………………………………………۵۲
۲-۶-۱-پارامترهاي فلورسانس کلروفيل……………………………………………………………………………………………………………………………………….۵۲
۲-۶-۲- سنجش کلروفيل و کارتنوئيد………………………………………………………………………………………………………………………………………….۵۳
۲-۶-۳-شاخص کلروفيل……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۵۳
۲-۶-۴-محتواي نسبي آب برگ…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۵۳
۲-۶-۵- نشت يوني نسبي……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۵۴
۲-۶-۶- درصد آسيب ديدگي غشاء سلولي…………………………………………………………………………………………………………………………………..۵۴
۲-۶-۷- فنل کل……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۵۴
۲-۶-۷-۱- استخراج از بافت ميوه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………۵۴
۲-۶-۷-۲- تعيين ميزان فنل کل با روش اسپکتروفتومتري………………………………………………………………………………………………………..۵۵
۲-۶-۸- ظرفيت آنتياکسيداني کل………………………………………………………………………………………………………………………………………………۵۶
۲-۷-ارزيابي صفات بيوشيميايي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۵۶
۲-۷-۱-کربوهيدراتهاي محلول…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۵۶
۲-۷-۲-کربوهيدراتهاي نامحلول…………………………………………………………………………………………………………………………………………………۵۸
۲-۷-۳-پرولين………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۵۹
۲-۷-۴-پراکسيداسيون ليپيدها…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۶۰
۲-۷-۴-۱-مالون ديآلدئيد(MDA) …………………………………………………………………………………………………………………………………………..60
2-7-4-2-سنجش ساير آلدئيدها (پروپانال، بوتانال، هگزانال، هپتانال و پروپانال دي متيل استال)………………………………………….۶۰
۲-۷-۵-پراكسيد هيدروژن…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۶۱
۲-۷-۶-پروتئين محلول کل و سنجش فعاليت آنزيمها………………………………………………………………………………………………………………..۶۱
۲-۷-۶-۱-تهيه بافر استخراج……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۶۱
۲-۷-۶-۲-مرحله استخراج……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۶۱
۲-۷-۶-۳-پروتئين محلول کل……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۲
۲-۷-۶-۳-۱-تهيه بافرهاي سنجش……………………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۲
۲-۷-۶-۳-۲-تعيين محتوي پروتئين محلول کل………………………………………………………………………………………………………………………..۶۲
۲-۷-۶-۴- آنزيم پراکسيداز (POD) …………………………………………………………………………………………………………………………………………..63
2-7-6-4-1-تهيه بافرهاي سنجش……………………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۳
۲-۷-۶-۴-۲-تعيين فعاليت آنزيم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………۶۳
۲-۷-۶-۵-آنزيم آسكوربات پراكسيداز (APX)…………………………………………………………………………………………………………………………….64
2-7-6-5-1-تهيه بافرهاي سنجش……………………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۴
۲-۷-۶-۵-۲-تعيين فعاليت آنزيم……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….۶۴
۲-۷-۶-۶-آنزيم کاتالاز (CAT) …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..64
2-7-6-6-1-تهيه بافرهاي سنجش…………………………………………………………………………………………………………………………………………….۶۴
۲-۷-۶-۶-۲-تعيين فعاليت آنزيم کاتالاز……………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۴
۲-۸- عناصر معدني ريشه و برگ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۶۵
۲-۸-۱- تهيه خاکستر…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۵
۲-۸-۲-نيتروژن……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۵
۲-۸-۳-پتاسيم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۶۶
۲-۸-۳-۱- آماده کردن محلول‌هاي سنجش………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۶
۲-۸-۳-۲- تعيين محتوي پتاسيم………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………۶۶
۲-۸-۴-سديم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۶۷
۲-۸-۴-۱- آماده کردن محلول‌هاي سنجش………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۷
۲-۸-۴-۲-تعين محتوي سديم……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۸
۲-۸-۵-فسفر………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۶۹
۲-۸-۵-۱- آماده کردن محلول‌هاي سنجش………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۹
۲-۸-۵-۲-تعين محتوي فسفر…………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……………..۶۹
۲-۸-۶-کلسيم……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۷۰
۲-۸-۷- منيزيم……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۷۱
۲-۸-۸- آهن…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۷۱
۲-۸-۹- روي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۷۲

۲-۸-۱۰- مس……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۷۳
۲-۸-۱۱-کلر………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۷۴
۲-۹- تجزيه و تحليل دادهها………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۷۴
۳-نتايج و بحث………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۷۵
۳-۱-ارزيابي برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر صفات مورفولوژيک………………………………………………………………………………………………….۷۷
۳-۲-ارزيابي برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر صفات فيزيولوژيک………………………………………………………………………………………………….۸۷
۳-۲-۱-اثر تيمار شوري بر تغييرات کلروفيل فلورسانس……………………………………………………………………………………………………………..۸۷
۳-۲-۱-۱-برهمکنش تيمار شوري و ژنوتيپ بر تغييرات کلروفيل فلورسانس…………………………………………………………………………….۸۷
۳-۲-۱-۲-برهمکنش زمان و ژنوتيپ بر تغييرات کلروفيل فلورسانس………………………………………………………………………………………..۹۰
۳-۲-۱-۳-برهمکنش تيمار شوري و زمان بر تغييرات کلروفيل فلورسانس………………………………………………………………………………..۹۳
۳-۲-۲- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي رطوبت نسبي برگ…………………………………………………………………………………………..۹۴
۳-۲-۳- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي نشت يوني و آسيب ديدگي غشاء سلولي…………………………………………………………۹۵
۳-۲-۴- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر شاخص کلروفيل……………………………………………………………………………………………………………۹۶
۳-۲-۵- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي کلروفيلهاي a، b، کل و کارتنوئيد…………………………………………………………………۹۷
۳-۳-ارزيابي برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر خصوصيات بيوشيميايي……………………………………………………………………………………….۱۰۱
۳-۳-۱- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي فنل کل و ظرفيت آنتي اکسيدانتي………………………………………………………………۱۰۱
۳-۳-۲- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي کربوهيدراتهاي محلول و نامحلول………………………………………………………………۱۰۲
۳-۳-۳- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي پرولين……………………………………………………………………………………………………………۱۰۸
۳-۳-۴- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر پراکسيداسيون ليپيدها (محتوي مالون دي آلدئيد و ساير آلدئيدها…………………………۱۰۹
۳-۳-۵- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي پروتئينهاي محلول کل………………………………………………………………………………..۱۱۱
۳-۳-۶- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر فعاليت آنزيم کاتالاز……………………………………………………………………………………………………۱۱۲
۳-۳-۷- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر فعاليت آنزيم گاياکول پراکسيداز………………………………………………………………………………..۱۱۴
۳-۳-۸- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر فعاليت آنزيم آسکوربات پراکسيداز…………………………………………………………………………….۱۱۵
۳-۳-۹- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي پراکسيداسيون هيدروژن……………………………………………………………………………….۱۱۷
۳-۴- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر وضعيت عناصر غذايي پرمصرف و کممصرف در برگ و ريشه………………………………………..۱۱۹
۳-۴-۱- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي سديم برگ و ريشه………………………………………………………………………………………..۱۱۹

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

۳-۴-۲- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي نيتروژن برگ و ريشه…………………………………………………………………………………….۱۲۰
۳-۴-۳- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي پتاسيم برگ و ريشه………………………………………………………………………………………۱۲۲
۳-۴-۴- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي کلسيم برگ و ريشه………………………………………………………………………………………۱۲۵
۳-۴-۵- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي منيزيم برگ و ريشه………………………………………………………………………………………۱۲۶
۳-۴-۶-برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر غلظت فسفر برگ و ريشه…………………………………………………………………………………………….۱۲۸
۳-۴-۷-برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر غلظت کلر برگ و ريشه……………………………………………………………………………………………….۱۳۴
۳-۴-۸-برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر غلظت روي برگ و ريشه……………………………………………………………………………………………..۱۳۵
۳-۴-۹-برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر غلظت مس برگ و ريشه. …………………………………………………………………………………………..۱۳۶
۳-۴-۱۰-برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر غلظت آهن برگ و ريشه………………………………………………………………………………………….۱۳۷
۳-۵- همبستگي بين صفات…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۱۴۲
۳-۶-نتيجه گيري کلي……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۱۴۷
۳-۷-پيشنهادات…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۱۴۸
۴-منابع علمي……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۴۹
۵-ضمائم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۱۵۹
فهرست جدولها
۱-۱- ارزش غذايي در ۱۰۰ گرم مغز بادم……………………………………………………………………………………………………………………………………….۷
۱-۲- عكس‌العمل به تنش آبي -تجمع متابوليت‌ها ونقش آنها در تحمل تنش………………………………………………………………………..۳۷
۲-۱- خصوصيات فيزيکي و شيميايي مخلوط خاکي مورد استفاده…………………………………………………………………………………………….۴۸
۲-۲-وضعيت رشدي ژنوتيپهاي بادام مورد مطالعه در شروع اعمال تيمار شوري (۶۰ روز پس از پيوند) ………………………………۴۸
۲-۳-خصوصيات رشدي و وضعيت کمي و کيفي ميوه در ژنوتيپهاي مطالعه شده………………………………………………………………..۴۹
۲-۴-خصوصيات کيفي آب مورد استفاده پس از ايجاد سطوح شوري مورد نظر…………………………………………………………………………۵۱
۲-۵- مقادير شوري و واکنش خاک مورد استفاده در گلدانها پس از اعمال تنش شوري با سطوح مختلف…………………………….۵۱
۲-۶-مقادير برداشته شده از محلول استاندارد و بردفورد به منظور تهيه جدول استاندارد بر حسب ميکروگرم در ميليليتر…….۶۲
۳-۱- اثر شوري بر برخي از صفات رشدي ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677……………………………………………………………………………….81
3-2- اثر شوري بر برخي از صفات رشدي ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677……………………………………………………………………………….82
3-3- اثر شوري بر برخي از صفات رشدي ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677……………………………………………………………………………….83
3-4- اثر شوري بر برخي از صفات رشدي ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677……………………………………………………………………………….86
3-5-برهمکنش تيمار شوري و ژنوتيپ بر ميزان فلورسانس حداقل، حداکثر، متغير و متغير به حداکثر در برگهاي بالايي و پاييني…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۹۰
۳-۶-برهمکنش ژنوتيپ و زمان بر ميزان فلورسانس حداقل، حداکثر، متغير و متغير به حداکثر در برگهاي بالايي و پاييني بعد از اعمال تنش شوري……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۹۲
۳-۷-برهمکنش تيمار شوري و زمان بر ميزان فلورسانس حداقل، حداکثر، متغير و متغير به حداکثر در برگهاي بالايي و پاييني در برخي از ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677…………………………………………………………………………………………………………………….94
3-8-اثر تيمار شوري بر محتوي رطوبت نسبي برگ، نشت يوني، آسيب ديدگي غشاء سلولي و شاخص کلروفيل در برگهاي بالايي و پاييني در برخي از ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677……………………………………………………………………………………………………….99
3-9- اثر تيمار شوري بر محتوي کلروفيل a، b، کل و کارتنوئيد در برگهاي بالايي و پاييني در برخي از ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………100
3-10- اثر تيمار شوري بر محتوي فنل کل، ظرفيت آنتي اکسيدانتي، کربوهيدراتهاي محلول و نامحلول برگ برخي از ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677………………………………………………………………………………………………………………………………………………….107
3-11- اثر تيمار شوري بر محتوي پرولين، مالون دي آلدئيد، ساير آلدئيدها و پراکسيد هيدروژن در برخي از ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………110
3-12- اثر تيمار شوري بر محتوي پروتئينهاي محلول و فعاليت آنزيمهاي کاتالاز، گاياکول پراکسيداز و آسکوربات پراکسيداز در برخي از ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677………………………………………………………………………………………………………………………………118
3-13- اثر تيمار شوري بر محتوي سديم، نيتروژن، پتاسيم، کلسيم، منيزيم و فسفر در برگهاي برخي از ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………130
3-14- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي سديم، نيتروژن، پتاسيم، کلسيم، منيزيم و فسفر ريشههاي پايه GF677 ……131
3-15- اثر تيمار شوري بر نسبت سديم به نيتروژن، سديم به پتاسيم، سديم به کلسيم، سديم به منيزيم و سديم به فسفر در برگهاي برخي از ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677.. ………………………………………………………………………………………………………………..132
3-16- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر نسبت سديم به نيتروژن، سديم به پتاسيم، سديم به کلسيم، سديم به منيزيم و سديم به فسفر در ريشههاي پايه GF677………………………………………………………………………………………………………………………………………………….133
3-17- اثر تيمار شوري بر محتوي کلر، روي، مس و آهن در برگهاي برخي از ژنوتيپهاي بادام و پايه GF677……………….. 140
3-18- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتوي کلر، روي، مس و آهن در ريشههاي پايه GF677 …………………………………………141
3-19-همبستگي بين سديم و کلر برگ با صفات مورفولوژي، فيزيولوژي، بيوشيميايي و غلظت عناصر غذايي در برگ و ريشه ژنوتيپهاي پيوند شده روي پايه GF677 پس از اعمال تنش شوري………………………………………………………………………………………..۱۴۶
۳-۲۰-همبستگي بين صفات مورفولوژي، فيزيولوژي، بيوشيميايي و غلظت عناصر غذايي در برگ و ريشه ژنوتيپهاي پيوند شده روي پايه GF677 پس از اعمال تنش شوري…… ……………………………………………………………………………………………………………….۱۶۰
۳-۲۱-توضيحات مربوط به کدهاي داده شده در جدول (۳-۲۰) براي هر صفت……………………………………………………………………..۱۶۵
فهرست شکلها
۱-۱-انواع تنشهايي که يک گياه ممکن است با آن مواجه شود…………………………………………………………………………………………………..۹
۱-۲- مکانيزمهاي مقاومت به شوري در گياهان………………………………………………………………………………………………………………………….۱۳
۱-۳-مسيرهاي انتقال الكترون در اندامكهاي سلول گياهي و نحوه احياي اكسيژن اتمسفر…………………………………………………….۱۴
۱-۴- انواع اصلي فرآيندهاي سيگنال دهي در گياهان در طول تنش شوري، سرما و خشكي……………………………………………………۱۶
۱-۵- مسير كلي انتقال سيگنال تنشهاي سرما، خشكي و شوري در گياهان……………………………………………………………………………۱۷
۱-۶- تكرارپذيري موقت Ca2+ بعد از دريافت سيگنال اوليه……………………………………………………………………………………………………..۱۷
۱-۷- مسير كلي انتقال سيگنال در واكنش به تنش اسمزي………………………………………………………………………………………………………۱۸
۱-۸- نقش ترکيبات فنلي در تنشهاي زيستي و غير زيستي…………………………………………………………………………………………………….۲۹
۱-۹-مراحل سنتز پرولين……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۳۸
۱-۱۰-يک ديان معمولي با باند دوگانه (A) که در اثر حمله راديکالهاي آزاد باندهاي دوگانه آرايش مجدد و متفاوت با فرم اوليه پيدا ميکنند به عنوان ديان اي مزدوج تغيير يافته شناخته ميشوند (B)……………………………………………………………………….41
2-1- منحني و معادله استاندارد فنل کل بر حسب گاليک اسيد………………………………………………………………………………………………..۵۵
۲-۲-منحني و معادله استاندارد گلوکز…………………………………………………………………………………………………………………………………………۵۷
۲-۳-منحني و معادله استاندارد پرولين. ……………………………………………………………………………………………………………………………………..۵۹
۲-۴-منحني و معادله استاندارد پروتئين……………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۴
۲-۵-منحني و معادله استاندارد پتاسيم……………………………………………………………………………………………………………………………………….۶۷
۲-۶-منحني و معادله استاندارد سديم………………………………………………………………………………………………………………………………………….۶۸
شکل ۲-۷-منحني و معادله استاندارد فسفر………………………………………………………………………………………………………………………………..۷۰
شکل ۲-۸-منحني و معادله استاندارد آهن…………………………………………………………………………………………………………………………………۷۲
شکل ۲-۹-منحني و معادله استاندارد مس………………………………………………………………………………………………………………………………….۷۳
چکيده فارسي

ترکيب پايه و پيوندک ميتواند خصوصيات رشدي و غلظت عناصر غذايي برگ و ريشههاي بادام را در شرايط تنش شوري تحت تأثير قرار دهد. به‌منظور ارزيابي اثر تنش شوري بر خصوصيات مورفولوژي، فيزيولوژي، بيوشيميايي و غلظت عناصر غذايي پرمصرف و کممصرف در برگ و ريشههاي تعدادي از ژنوتيپهاي بادام، آزمايشي گلداني با دو عامل ژنوتيپ در ۱۱ سطح، شامل تونو، نانپاريل، مامايي، شکوفه، سهند، شاهرود ۱۲، A200 ، ۲۵ -۱، ۱۶-۱ و ۴۰-۱۳ پيوند شده روي پايه GF677 و پايه GF677 (پيوند نشده به عنوان شاهد) و فاکتور شوري آب آبياري شامل صفر، ۲/۱، ۴/۲، ۶/۳ و ۸/۴ گرم در ليتر نمک که به ترتيب هدايت الکتريکي برابر ۵/۰، ۵/۲، ۹/۴، ۳/۷ و ۸/۹ دسي زيمنس بر متر داشتند، انجام شد. نتايج نشان داد که با اعمال تنش شوري و افزايش غلظت آن، شاخصهاي رشدي شامل ارتفاع شاخه، قطر شاخه، تعداد برگ کل، تعداد برگ سالم، تراکم برگ روي شاخه اصلي، وزن‌تر و وزن خشک برگ، سطح برگ و نسبت سطح برگ، محتواي رطوبت نسبي برگ، وزن‌تر و خشک اندام هوايي، وزن‌تر و خشک‌ريشه، شاخص کلروفيل، کلروفيلهاي a، b و کل و کاروتنوئيد در تمامي ژنوتيپهاي مطالعه شده، کاهش يافتند و تعداد برگهاي نکروزه، ميزان ريزش برگ، نسبت وزن خشک به وزن‌تر اندام هوايي، نسبت وزن‌تر و خشک‌ريشه به وزن‌تر و خشک اندام هوايي، درصد نشت يوني و درصد آسيب‌ديدگي غشاء سلولي، افزايش يافتند. ارزيابي تغييرات فلورسانس کلروفيل نشان داد، تنش شوري از طريق افزايش ميزان فلورسانس حداقل و کاهش ميزان فلورسانس حداکثر، باعث کاهش فلورسانس متغير در گياهان شد و نسبت فلورسانس متغير به فلورسانس حداکثر (حداکثر کارايي کوانتومي فتوسيستم II) را از ۸۳/۰ در گياهان شاهد به ۷۲/۰ در برگهاي بالايي در پايه GF677 و رقم سهند پيوند شده روي اين پايه و ۷۰/۰ در برگ‌هاي پاييني کاهش داد. بر اين اساس، کاهش ياد شده نشانه تنش مخرب در گياهان مذکور است. به‌طورکلي، نتايج اين تحقيق حاکي از آن است که هم‌پايه و هم نوع ژنوتيپ پيوندي بر درجه تحمل در برابر تنش شوري نقش دارند. نهالهاي GF677 که پيوندي روي آنها انجام نشده بود، توانستند تيمار شوري ۴/۲ گرم در ليتر (با هدايت الکتريکي ۹/۴ دسي زيمنس بر متر) را به خوبي تحمل کنند ولي با افزايش غلظت نمک، بهشدت دچار تنش شدند. نوع ژنوتيپ پيوندي نيز در افزايش تحمل به تنش شوري نقش بسزايي داشت. در مجموع صفات مورفولوژي، فيزيولوژي، بيوشيميايي و عناصر غذايي پرمصرف و کممصرف بررسي شده در اين تحقيق رقم شاهرود ۱۲، به عنوان متحملترين رقم به تنش شوري انتخاب شد. اين رقم توانست به خوبي شوري تا ۶/۳ گرم در ليتر (۳/۷ دسي زيمنس بر متر) و تا حدودي نيز شوري ۸/۴ گرم در ليتر (۸/۹ دسي زيمنس بر متر)، را تحمل کند. در نقطه مقابل، رقم سهند و ژنوتيپ ۱۶-۱، به عنوان حساسترين ژنوتيپها، نسبت به تنش شوري تشخيص داده شدند. اين ژنوتيپها همانند پايههاي شاهد (پيوند نشده)، تنها توانستند، شوري تا ۹/۴ دسي زيمنس بر متر)، را تحمل نمايند.
واژههاي کليدي: بادام، تنش شوري، خصوصيات مورفولوژي، فيزيولوژي و بيوشيميايي، عناصر غذايي پرمصرف و کممصرف، رقم شاهرود ۱۲٫
Abstract

The scion-rootstock compound and level of salinity affect growth characteristics and concentration of nutrients of almond leaves and roots. In order to evaluate the effect of salinity stress on morphological, physiological and biochemical traits and concentration of nutritional elements of leaves and roots of almond genotypes, a pot experiment was carried out with 2 factors genotype in 11 levels including Touno, Nonpareil, Mamaei, Shokoufeh, Sahand, Shahroud 12, 1- 16, 1-25, A200,13-40 all budded on GF677 and non-budded GF677 as control and water salinity in five levels including 0, 1.2, 2.4, 3.6 and 4.8 g/l of salt with electrical conductivity equal to 0.5, 2.5, 4.9, 7.3 and 9.8 ds/m, respectively. Results revealed that in all of the studied genotypes, branch height, branch diameter, number of total leaves, number of green leaves, leaf density on the main branch, fresh and dry weight, leaf area and leaf area ratio, relative humidity content, chlorophyll a, chlorophyll b, total chlorophylls and carotenoid of leaves, fresh and dry weight of leaves, shoots and root reduced when salinity level increased. But, number of necrotic leaves, number of downfall leave, aerial organ dry weight/fresh weight ratio, root/shoot fresh and dry weight ratio, relative ionic percentage and cell membrane injury percentage in upper and lower leaves were increased. Evaluation of chlorophyll fluorescence showed that salinity stress affected the young trees through increasing the amount of minimum fluorescence (FO) and decreasing the maximum fluorescence (Fm) and reducing variable fluorescence (Fv) as well as the ratio of variable fluorescence to maximum fluorescence from 0.83 in the control plants to 0.72 in the upper leaves and 0.70 in the bottom leaves of Sahand and GF677. Overall, The results showed that both of rootstock and type of scion were effective in tolerance to salinity. GF677 rootstocks (non-budded) tolerated salinity of 2.4 g/l (4.9 ds/m), but with increasing salt concentration, plants were severely damaged. The results showed that type of scion affected in tolerance to salinity. In this research, base on morphological, physiological and biochemical traits and concentration of nutritional elements, Shahrood 12 cultivar, was the most tolerant cultivar against salinity stress. This cultivar could well tolerate salinity of 3.6 g/l (7.3 ds/m) and partly salinity 4.8 g/l (9.8 ds/m). In contrast, Sahand cultivar and 1-16 genotype were the most sensitive genotypes to salinity stress. These genotypes as GF677 rootstocks ((non-budded as control) only could tolerate salinity of 2.4 g/l.
Keywords: Almond, Salinity stress, ,Morphological, Physiological and Biochemical traits, Macronutrients, Micronutrients. Shahrood 12.
مقدمه و هدف
مقدمه و هدف
شش درصد از مساحت كل كره زمين شور است و از اين مقدار، حدود ۴۵ ميليون هكتار كه جزو اراضي آبياري به شمار مي‌روند، شور هستند . [Munns, 2002] برخي از اراضي به‌قدري شور هستند كه توليد محصول در آن اقتصادي نيست و در بسياري از اراضي به خاطر تجمع نمك، امكان كشت ساليانه وجود ندارد[Munns and Tester, 2008] . شوري معمولاً بيشتر در نواحي خشك و نيمه‌خشک و مناطقي كه بارندگي به حد كافي جهت شستشوي نمكها از ناحيه ريشه كافي نيست، مشکل‌ساز است[Munns and Tester, 2008] . در حدود يک‌سوم از مساحت کل خاكهاي شور دنيا در قاره آسيا قرار دارد .[Munns, 1993] حدود ۱۲ درصد از کل مساحت کشور ايران معادل ۱۹ ميليون هکتار به‌صورت کشت و آيش و به‌منظور توليدات کشاورزي استفاده ميشود ]مومني، ۱۳۸۹[.
بادام (Prunus dulcis)، يکي از درختان ميوه مناطق معتدله بومي فلات ايران است که طبق آخرين آمار به‌دست‌آمده در سال ۱۳۹۰، ايران با سطح زير کشت بيش از ۱۷۰ هزار هکتار و توليد ۱۵۸ هزار تن، سومين کشور توليدکننده آن در دنيا محسوب ميشود [FAO, 2013]. بادام در مناطقي با زمستانهاي معتدل و تابستانهاي گرم و خشک رشد ميکند. از طرفي اكثر مناطق ايران در اقليم خشك و نيمه‌خشک قرار دارند که رشد و نمو گياهان را با محدوديت خشکي و شوري مواجه مي‌کند. معمولاً در اين‌گونه مناطق شوري آب نيز بالاست که اين امر، موجب آسيب بيشتر مي‌شود. در اين ميان ترکيب پايه و پيوندک به‌عنوان يکي از عوامل تأثيرگذار در ميزان حساسيت يا تحمل به شوري در درختان ميوه کشت‌شده ازجمله بادام در نظر گرفته‌شده است .[Moreno and Cambra, 1994; Montaium et al., 1994; Noitsakis et al, 1997]
تحقيقات متعددي نشان دادهاند که آستانه تحمل به شوري اكثر درختان ميوه هستهدار ازجمله بادام نسبت به تنش شوري پايين است بطوريکه گزارش شده است که حد آستانه تحمل اين گياه، ۵/۱ دسيزيمنس بر متر و شيب منحني كاهش در عملکرد آن به ازاي هر واحد شوري (دسي زيمنس بر متر)، ۱۹% است [Bernstein, 1956; Brown and Bernstein 1953]، که بر اساس معادله مانس و هافمن [۱۹۷۷]، در شوري ۸/۲ دسيزيمنس بر متر، به ميزان ۲۵ درصد و ۱/۴ دسيزيمنس بر متر به ميزان ۵۰ درصد و سرانجام در ۸/۶ دسيزيمنس بر متر تا ميزان ۱۰۰ درصد از عملكرد آن كاسته ميشود [Maas and Hoffman, 1977]. در تحقيقات انجام‌شده در زمينه بررسي ميزان تحمل پايههاي مختلف بادام نسبت به تنش شوري مشخص‌شده است که پايه GF677 متحمل به شوري ميباشد، درحالي‌که پايه نماگارد [ P.persica X P. davidiana ]، حساسيت بالايي به شوري دارد [Montaium et al., 1994]. تحمل پايه GF677 نسبت به سطوح مختلف شوري حاصل از کلريد سديم موردبررسي قرارگرفته و نشان داده‌شده است که اين پايه نسبت به شوري متحمل است به‌طوري‌که شوري تا ۶۰ ميلي مولار (۵/۵ دسي زيمنس بر متر) را تحمل ميکند [Rahemi et al., 2008]. همچنين، گزارش‌شده است که پايه GF677 از طريق مكانيسم تدافعي ايجاد محدوديت در جذب و يا انتقال سديم به قسمتهاي هوايي و نيز حفظ سطح مناسبي از پتاسيم، تحمل بالاتري نسبت به نمك کلريد سديم در مقايسه با پايه بذري تووانو۱ (هيبريد بين رقم خودگرده‌افشان تونو۲ و رقو ژنکو۳ در شرايط گرده‌افشاني کنترل‌شده) داشته و ميتواند شوري تا ۵۰ ميلي مولار (۲/۵ دسي زيمنس بر متر) را نيز تحمل کند ]اورعي و همکاران، ۱۳۹۰[. لذا با توجه به گزارش‌هاي موجود، از اين پايه ميتوان به‌عنوان يک پايه متحمل به شوري براي مناطقي با شوري متوسط استفاده نمود. همچنين، پژوهشهاي انجام‌يافته، نشان ميدهد که تمامي شاخصهاي رشدي بادام ازجمله خصوصيات مورفولوژي، فيزيولوژي، بيوشيميايي و غلظت عناصر غذايي در برگ و ريشههاي بادام تحت تنش شوري قرار ميگيرند که ارقام مختلف بادام، عکس‌العمل‌هاي متفاوتي به سطوح مختلف شوري نشان ميدهند Rahemi et al., 2008; Munns and tester, 2008 Moreno and Cambra, 1994; Montaium et al., 1994;] [Noitsakis et al, 1997. بنابرين تحقيق حاضر به‌منظور دستيابي به اهداف زير انجام شد.
۱) بررسي تغييرات مرفولوژيکي، فيزيولوژيکي و بيوشيميايي ژنوتيپهاي مورد مطالعه در برابر تنش شوري.
۲) تأثير تنش شوري برجذب عناصر غذايي پر مصرف و کم مصرف.
۳) تأثير نوع ژنوتيپ پيوند شده بر ميزان جذب عناصر غذايي توسط پايه GF677.
4) مقايسه مقاومت به شوري بين ارقام تجارتي خارجي و داخلي و ژنوتيپهاي اميدبخش پيوند شده روي پايه GF677.
5) تعيين مقاومترين رقم پيوند شده روي پايه GF677 به شوري.
فصل اول
کليات و بررسي منابع علمي
۱-کليات و بررسي منابع
۱-۱-تاريخچه و پراكنش بادام
بادام يكي از قديمي ترين درختاني است كه در ايران كشت مي شود. بعضي از دانشمندان گياه شناس معتقدند موطن اصلي بادام، ايران است [Zohary and Maria, 2000]. گفته ميشود، خاستگاه اصلي بادام، منطقه وسيعي از ايران، تاجيكستان، افغانستان و غرب پاكستان بوده كه همراه کاروانها به يونان برده شده و بعدها توسط يونانيها به ساير بنادر درياي مديترانه انتقال و انتشار يافته است [Zohary and Maria, 2000]. بطور كلي ميتوان گفت كه بادام، بومي مناطق گرم و خشك آسياي غربي بوده و امروزه كشت آن در آمريکا، اسپانيا، ايران، مراكش، ايتاليا، پرتغال، تركيه، يونان و استراليا بطور وسيع معمول شده است [Ladizinsky, 1999]..
1-2-ميزان توليد در ايران و جهان
کشورهاي عمده توليد کننده اين محصول شامل آمريکا، اسپانيا، ايران، ايتاليا، يونان، ترکيه، مراکش و استراليا مي باشند. امروزه در بيش از ۵۰ کشور جهان ارقام مختلف بادام کشت و کار مي شود و بر اساس آمار ارائه شده توسط سازمان خواروبار جهاني ايران با سطح کشت بيش از ۱۷۰ هزار هکتار و توليد ۱۵۸ هزار تن، سومين کشور توليد کننده بادام در دنيا محسوب ميشود. اين در حالي است که عملکرد آن ۹۲۰ کيلوگرم بر هکتار است [FAO, 2013].
1-3-گياهشناسي
بادام با نام علمي Prunus dulcis درختي از خانواده Rosaceae، زير تيره Prunoidea، از جنس Prunus و زير جنس Amygdalus است. [Bailey et al, 1976]. بادام داراي ۱۶ كروموزوم (X=8) و ديپلوييد بوده ولي در بين هيبريدهاي هلو و بادام ارقام تريپلوييد و تتراپلوييد نيز ديده ميشود [Baird et al, 1994]. در مطالعات سيتولوژيكي ارقام بادام، تفاوتي از نظر كروموزوم ديده نشده است. بادام از گياهان گلدار، نهاندانه با گل كامل بوده و داراي سيستم خود ناسازگاري ميباشد. ناسازگاري در بادام در ۹۹ درصد حالات، از نوع گامتوفيتي تكژني است [Rushforth, 1999].
در بادام برگها ساده و در شاخههاي تازه تشكيل شده فصل جاري ظاهر ميشوند. شكل برگها نيزهاي، باريك، دراز و نوك تيز و كمي موج دار و بسته به ژنوتيپ، با لبههاي صاف يا مضرس ميباشد. گلهاي آن دو جنسي به رنگ سفيد يا صورتي بوده و در بهار قبل از باز شدن جوانههاي برگ ظاهر ميشوند و منظره زيبايي به درخت مي بخشند. هر گل آن شامل ۵ كاسبرگ، ۵ گلبرگ و ۲۰ تا ۴۰ پرچم است. تخمدان آن يك برچه و محتوي دو تخمك و ميوه آن شفت و به رنگ سبز و پوشيده از كركهاي فراوان است .[Rushforth, 1999]در بعضي ارقام، هر دو تخمك رشد ميكنند و در نتيجه دو دانه يا مغز در داخل ميوه به وجود مي آورند. به دليل ايجاد ميوه از يك تخمدان توسعه يافته، گرده افشاني و لقاح بايد انجام گيرد و تشكيل ميوه از طريق بكرزايي در بادام وجود ندارد. اكثر ارقام بادام از نظر گرده افشاني خود ناسازگارند و لذا دانه گرده حاصل از يك رقم نميتواند باعث باروري و ايجاد ميوه در همان رقم شود. البته در سالهاي اخير ارقام خود سازگار اصلاح و به وجود آمدهاند [Socias i Company et al., 1995].
1-4- ارزش و خواص غذايي بادام:
بادام ميوهاي است كه براي مصارف گوناگون تهيه ميشود. عمده مصرف غذايي آن در صنايع شيريني سازي، بيسكويت و شكلات ميباشد. مغز بادام به صورت خام يا بو داده مصرف آجيلي داشته و به عنوان خشكبار، جزو بهترين تنقلات محسوب ميشود. تركيب ۱۰۰ گرم مغز بادام شامل ۱۹ گرم پروتئين، ۵۴ گرم چربي، ۲۱ گرم كربوهيدرات، ۵ گرم آب و يك گرم خاكستر گياهي مي باشد (جدول۱-۲). در بادام تلخ، ماده سمي وجود دارد كه گلوكوزيد سيانوژنيك آميگدالين (اسيد سيانيدريك) نام دارد. علت نام گذاري علمي بادام نيز بر اين اساس است. اگر به مقدار زيادي خورده شود، ميتواند موجب مسموميت و مرگ شود. در حدود ۵۰ تا ۷۰ عدد بذر بادام تلخ سبب مرگ يك فرد بالغ و۷ تا ۱۰ بذر تلخ سبب مرگ يك فرد نابالغ (بچه) ميشود و اين در حالي است كه ۳ عدد بذر ميتواند مسموميت شديد ايجاد نمايد. بادام شيرين حاوي اين تركيبات نيست. از هيدروليز آميگدالين در مجاورت آب، موادي مانند قند و گلوكز و اسيد سيانيدريك (HCN) و اسانس بادام تلخ حاصل ميشود. بادامهاي تلخ جهت مصارف دارويي و عطرسازي و كمي هم در شيريني پزي به كار برده ميشوند. از فرآوردههاي جانبي بادام در صنايع شيميايي نيز استفاده ميکنند. پوست سبز بادام در آمريكا به مصرف تغذيه دام بويژه گوسالههاي كوچك ميرسد كه در رشد آنها فوق العاده موثر است. مغز بادام داراي تركيبات غذايي با ارزش از جمله انرژي، چربي، پروتئين و فيبر است كه ميزان اين تركيبات در ۱۰۰ گرم مغز بادام در جدول۱-۲ ارائه شده [USDA, 2012].

جدول۱-۱- ارزش غذايي در ۱۰۰ گرم مغز بادم [USDA, 2012].
موادمقدارآب۵انرژي۵۹۸ کالريپروتئين۱۹ گرمچربي*۱/۵۴ گرمکربوهيدرات۵/۱۹گرمفيبر۳ گرمخاکستر۳ گرمفسفر۴۷۵ ميلي گرمکلسيم۲۳۴ ميلي گرمآهن۷/۴ ميلي گرمسديم۴ ميلي گرممنيزيوم۶۲۵ ميلي گرمپتاسيم۷۷۳ ميلي گرمتيامين۲۵/۰ ميلي گرمريبوفلاوين۹۱/۰ ميلي گرمنياسين۵/۳ ميلي گرمويتامين B61/0 ميلي گرم *: اسيدهاي چرب موجود در بادام بيشتر از نوع غير اشباع ميباشد كه در كاهش ميزان كلسترول خون حائز اهميت هستند.
۱-۵-خصوصيات پايه GF677
يكي از بهترين روشهاي حفظ خواص ژنتيكي و يکنواختي در درختان ميوه، استفاده از روش ازدياد رويشي آنها است. بالغ بر ۲۰ سال است كه به دليل مشكلات مذكور به جاي پايههاي بذري از پايه‌هاي رويشي استفاده ميشود كه اين پايههاي جديد، عمدتاً حاصل كار برنامههاي اصلاحي هستند. پايه GF 677 دورگ طبيعي بادام و هلو است (نام GF اختصاري از Garfi كه اشاره به والد بادام اين پايه دارد و Felipe، نام محققي است كه به اين پايه دست پيدا كرده است). اين پايه يکي از اولين پايههايي بود که به روش رويشي تکثير شد ]کمالي،۱۳۷۴[. هيبريد هلو و بادام جهت مقاومت به كمبود آهن ناشي از آهك در بسياري از كشورها و به خصوص كشورهاي حوزه مديترانه به صورت گستردهاي استفاده ميشود. از ديگر خصوصيات اين پايهها، سازگاري خوب با هلو و بادام ميباشد[Moreno and Cambra, 1994] . اين پايه اغلب قوي بوده و براي خاكهاي خشك و فقير مناسب است و در حذف و جايگزيني باغها نيز ميتوان از آنها استفاده نمود [Socias I company et al.,1995]. پايه GF677 مانند بادام بذري مقاوم به خشكي بوده و در مناطقي كه مسئله كم آبي وجود دارد ميتوان از اين پايهها استفاده كرد. ذكر اين نكته حائز اهميت است كه اين پايهها علاوه بر اينكه به خشكي مقاوم هستند، در زمينهايي كه داراي زهكشي كم بوده و رطوبت خاك زياد است در مقايسه با پايه بذري بادام نيز سازش داشته و قابل توصيه مي باشد ]ايماني،۱۳۸۸[. طي آزمايشهايي كه در کشور فرانسه انجام شد، مشخص شده است که پايهGF677 به طور قابل توجهي محصول بادام را افزايش ميدهد که در بعضي موارد اين مقدار افزايش تا دو برابر هم ميرسد [Salvador, 2002]. از نظر اندازه ميوه نيز با اين پايه نتايج خوبي بدست آمده است. در برخي پژوهشها بيشترين وزن مغز هم به پايهGF677 نسبت داده شده است [Salvador, 2002]. مشخص شده است، پايه GF677 در مقايسه با پايه نماگارد [ P.persica X P. davidiana ]، تحمل بيشتري به شوري دارد .[Montaium et al., 1994]تحمل پايه GF677 نسبت به سطوح مختلف شوري حاصل از کلريد سديم مورد بررسي قرار گرفته و نشان داده شده است که اين پايه نسبت به شوري متحمل است بطوريکه شوري تا ۶۰ ميلي مولار (۵/۵ دسي زيمنس بر متر) را تحمل مي کند [Rahemi et al., 2008]. همچنين، گزارش شده است که پايه GF677 از طريق مكانيسم تدافعي ايجاد محدوديت در جذب و يا انتقال سديم به قسمتهاي هوايي و نيز حفظ سطح مناسبي از پتاسيم، تحمل بالاتري نسبت به نمك کلريد سديم در مقايسه با پايه بذري تووانو۴ (هيبريد بين رقم خودگرده افشان تونو و رقم ژنکو۵ در شرايط گرده افشاني کنترل شده) داشته است و ميتواند شوري تا ۵۰ ميلي مولار (۲/۵ دسي زيمنس بر متر) را تحمل کند ]اورعي و همکاران، ۱۳۸۸[. همچنين گزارش شده است که مقاومت اين پايه نسبت به شوري از پايه بذري HS302 (P. armeniaca × P. cerasifera) و پايه بذري HS312 (Prunus amygdalus × P. persica) و رقم سهند بيشتر است و ميتوان از آن به عنوان يك پايه متحمل به شوري براي ارقام مختلف بادام استفاده كرد ]دژمپور و همکاران، ۱۳۹۱[.
۱-۶-تعريف تنش
لويت [Lewit, 1980]، تنش را نتيجه روند غيرعادي فرآيندهاي فيزيولوژيکي دانست که از تأثير يک يا ترکيبي از عوامل زيستي و محيطي حاصل ميشود. در حقيقت مقدار يا شدت نا مناسب عوامل فوق است که ميتواند به طور بالقوه براي موجود زنده مشکلساز باشد و باعث تنش در گياه يا اجزاي آن و بروز آسيبهاي مستقيم و غيرمستقيم در گياه يا اجزاي آن شود. وي به عوامل محدودکننده فوق، اصطلاح تنشهاي محيطي اطلاق نمود و آنها را به دو دسته تنشهاي زيستي۶ و غيرزيستي۷ تقسيم نمود.
جمعيت جهان به طرز هشداردهندهاي در حال افزايش است. در طي سالهاي ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰ توليد سرانه غذاي جهان بيش از نرخ رشد جمعيت بوده است ولي با اين وجود، اين آمار در طي ۱۷ سال گذشته، مطابق همان افزايش ثابت قبلي ادامه نداشته است و طي ۳۰ سال گذشته پيشگوييها در مورد سرنوشت توليد غذا نگرانکننده ميباشد ]ميرمحمدي ميبدي و قرهياضي، ۱۳۸۱[. از طرف ديگر توليدات مواد غذايي به علت تأثير انواع تنشهاي محيطي غيرزنده در حال کاهش ميباشد[Mohajan and Toteja, 2005] . از بين انواع تنشهاي محيطي، خسارت وارده به گياهان زراعي و باغي در اثر تنشهاي خشکي، شوري و دما در سطح جهان گستردهتر بوده و به همين جهت بيشتر مورد مطالعه قرار گرفتهاند [Mohajan and Toteja, 2005]. همچمين گزارش شده است که، تنشهاي خشکي و شوري بيشتر از ساير تنشهاي غيرزنده محيطي بر توليدات کشاورزي اثر ميگذارند [Zahang et al., 2006].

۱-۷-تنش شوري
شوري يکي از تنشهاي غيرزنده محيطي است که رشد و توليد محصولات کشاورزي را به شدت محدود ميکند ]مومني،۱۳۸۹]. در مجموع ۸/۶ ميليون هکتار از اراضي کشاورزي کشور داراي خاکهاي مبتلا به درجات مختلف شوري هستند]مومني،۱۳۸۹]. آسيا داراي بيشترين مساحت اراضي شور ميباشد. در برخي از کشورها نظير ايران، پاکستان و هندوستان نسبت بيشتري از اراضي تحت شوري قرار دارند. حدود ۱۲ درصد از کل مساحت کشور ايران (۱۹ ميليون هکتار) به صورت کشت و آيش و به منظور توليدات کشاورزي استفاده ميشود و گفته ميشود که نزديک به ۵۰ درصد اين سطح زيرکشت به درجات مختلف با مشکل شوري، قليايي بودن و غرقابي بودن روبرو ميباشد ]همايي، ۱۳۸۱[.
اصولاً خاک شور به خاکي گفته ميشود که غلظت املاح محلول در آن به قدري باشد که عملکرد را کاهش دهد، مشروط بر آنکه ساير عوامل مانعي براي رشد محصول ايجاد نکنند. از اين تعريف به خوبي استنباط ميشود که شوري مفهومي وابسته به گياه است. بنابراين در دنياي کشاورزي، شوري در سيستمهايي مرکب از خاک، آب و گياه تعريف ميشود. به اين ترتيب در شرايط مساوي، خاکي با غلظت معيني از املاح محلول ممکن است براي يک گياه شور و براي گياه ديگر شور نباشد ]حيدري شريف آباد، ۱۳۸۲[. شور شدن خاک به دو عامل بستگي دارد: ميزان تبخير، که با افزايش تبخير غلظت نمکها بالا ميرود و ميزان بارش، که در اثر کاهش بارندگي، غلظت نمک در خاک افزايش مييابد [Mohajan and Toteja, 2005] . بخش عمده مساحت ايران از نظر اقليمي جزء مناطق خشک و نيمهخشک محسوب ميشود. از ويژگيهاي اين گونه مناطق، تبخير زياد و نزولات جوي اندک و پراکنده ميباشد که نهايتاً منجر به تجمع املاح مختلف در لايه سطحي بيشتر خاکها شده است ]حيدري شريف آباد، ۱۳۸۲[ و در نتيجه قسمت اعظمي از خاکها و حجم چشمگيري از کل منابع آبي موجود کشور به درجات مختلف شوري مبتلا هستند. پس در چنين شرايطي که طبيعت تصميم گيرنده است، چارهاي جز کنار آمدن با آن وجود ندارد و براي دستيابي به عملکرد مطلوب، پس از شناخت ويژگيهاي آب و خاک، اطلاع از رفتار گياهان مختلف و واکنش آنها به شوري امري بنيادي است ]همايي، ۱۳۸۱[.
۱-۸-اندازه‌گيري شوري

دسته بندی : 22

پاسخ دهید